Houthi mở rộng hoạt động, gia tăng sức ép tại Biển Đỏ

Theo các nguồn tin quân sự thuộc Chính phủ Yemen, lực lượng Houthi tuyên bố đã kiểm soát thành phố cảng Mocha và tiến dọc bờ biển Biển Đỏ về phía các đảo chiến lược, trong đó có quần đảo Hanish.

Các nguồn tin cho biết bước tiến mới giúp Houthi gia tăng đáng kể vị thế tại khu vực tiếp cận eo biển Bab el-Mandeb - cửa ngõ phía Nam của Biển Đỏ và là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Nếu giành quyền kiểm soát tuyến đường thủy này, lực lượng Houthi sẽ tạo ra sức ép đáng kể đối với hoạt động vận tải biển tại đây.

Các chuyên gia và giới chức khu vực cảnh báo tình hình có thể đẩy giá dầu tăng mạnh, đồng thời khiến Tổng thống Trump gặp thêm khó khăn trong việc tìm kiếm một lối thoát cho cuộc chiến với Iran, vốn đang gây ảnh hưởng bất lợi đến triển vọng của đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Các thành viên lực lượng Chính phủ Yemen trong cuộc đụng độ với lực lượng Houthi tại khu vực được cho là gần Al-Hazm, Yemen, ngày 9/9. Ảnh: Trung tâm Truyền thông của Lực lượng Vũ trang Yemen.

Houthi mở rộng kiểm soát tại Biển Đỏ

Trung tâm Điều phối hoạt động nhân đạo do Houthi điều hành ngày 10/9 ra tuyên bố cho biết hoạt động hàng hải trên Biển Đỏ vẫn an toàn đối với tất cả các công ty vận tải biển, ngoại trừ các tàu của Arab Saudi.

Arab Saudi, quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, đang ngày càng phụ thuộc vào tuyến vận tải qua Biển Đỏ trong bối cảnh eo biển Hormuz về cơ bản bị đóng cửa. Trước khi chiến sự bùng phát, khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ trên toàn cầu được vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Trong khi đó, các lực lượng thuộc Chính phủ Yemen và đồng minh đang di chuyển về phía Nam dọc bờ biển Biển Đỏ tới khu vực Dhubab, gần eo biển Bab el-Mandeb và đối diện đảo Perim.

Các nguồn tin quân sự Yemen nhận định việc kiểm soát Dhubab và đảo Perim có ý nghĩa then chốt đối với khả năng kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb.

Phát biểu tại cuộc họp Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ngày 10/9, Đặc phái viên Liên hợp quốc về Yemen Hans Grundberg cảnh báo cộng đồng quốc tế cần hành động để ứng phó với "một giai đoạn mới và nguy hiểm hơn" trong cuộc xung đột tại Yemen.

Theo ông Grundberg, việc Houthi kiểm soát Mocha đã tạo cho lực lượng này "sự hiện diện trực tiếp tại các khu vực tiếp cận một trong những eo biển quan trọng nhất thế giới", làm dấy lên những quan ngại nghiêm trọng về tự do hàng hải.

Đại diện Mỹ tại cuộc họp, Jenifer Neidhart de Ortiz, cáo buộc Houthi là "tác nhân và công cụ của Iran", đồng thời cho rằng việc lực lượng này leo thang hoạt động là không thể chấp nhận.

"Những người tạo điều kiện cho hành động này phải chịu trách nhiệm về hậu quả", đại diện Mỹ nhấn mạnh.

Về phần mình, Bộ Ngoại giao Iran cho rằng cuộc xung đột tại Yemen không thể được giải quyết bằng biện pháp phong tỏa hoặc hành động quân sự nhằm vào Houthi, đồng thời kêu gọi đối thoại.

Người phát ngôn Houthi Mohammed Abdulsalam tuyên bố các hoạt động của lực lượng này mang tính phòng vệ và sẽ chấm dứt khi các cuộc tấn công nhằm vào Yemen dừng lại.

Giá dầu biến động vì lo ngại gián đoạn nguồn cung

Những diễn biến mới tại Biển Đỏ lập tức tác động đến thị trường năng lượng.

Giá dầu Brent ngày 10/9 có thời điểm tăng hơn 4%, vượt ngưỡng 105 USD/thùng do thị trường lo ngại các tuyến vận tải năng lượng quan trọng có thể tiếp tục bị gián đoạn. Sáng 11/9, giá dầu Brent ở mức hơn 108 USD/thùng. Trong khi đó, theo công cụ theo dõi giá GasBuddy, giá dầu diesel bình quân tại Mỹ đã lần đầu tiên vượt 6 USD/gallon.

Houthi tham chiến với một cuộc tấn công nhằm vào Israel hồi tháng 3. Đến tháng 7, lực lượng này tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Arab Saudi và trong tháng 9 tiếp tục gia tăng các cuộc tấn công.

Tình hình an ninh tại khu vực Vùng Vịnh vẫn căng thẳng. Cơ quan phòng vệ dân sự Arab Saudi ngày 10/9 đã phát cảnh báo khẩn cấp tại thành phố Khamis Mushait, phía Tây Nam nước này, lần thứ tư trong vòng 24 giờ, trong bối cảnh Houthi tiến hành các cuộc tấn công.

Trước nguy cơ căng thẳng tiếp tục lan rộng, Pakistan đã chuyển tới Iran cảnh báo của Arab Saudi, kêu gọi Tehran kiềm chế Houthi nhằm ngăn cuộc khủng hoảng vượt khỏi tầm kiểm soát.

Các cuộc giao tranh mới diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Iran đang tiến hành làn sóng tấn công trả đũa lớn nhất nhằm vào hoạt động vận tải biển ở Vùng Vịnh kể từ khi chiến tranh bùng phát cuối tháng 2.

Ngày 10/9, Bộ Tài chính Mỹ cũng công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào các công ty và cá nhân bị cáo buộc hỗ trợ Hezbollah cùng các lực lượng ủy nhiệm khác của Iran. Washington cho biết các biện pháp này nằm trong "Chiến dịch Economic Outcast", nhằm cắt đứt nguồn tài chính phục vụ chiến tranh của Tehran.

Diễn biến tại Biển Đỏ diễn ra trong lúc tình hình tại eo biển Hormuz vẫn hết sức căng thẳng.

Trong những tuần gần đây, Washington cho biết đã đạt được một số tiến triển trong việc hướng dẫn tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, việc giao tranh tái diễn trong tháng này dường như đã làm chậm quá trình mở cửa trở lại tuyến hàng hải quan trọng này. Dữ liệu theo dõi tàu sơ bộ cho thấy chỉ có 7 tàu đi qua eo biển Hormuz trong ngày 10/9, bằng khoảng một nửa mức trung bình trong 10 ngày.

Truyền thông nhà nước Iran cùng ngày đưa tin lực lượng hải quân thuộc IRGC đã tấn công một phương tiện không người lái của Mỹ tại lối vào eo biển Hormuz.

Việc đồng thời gia tăng nguy cơ tại Hormuz và Bab el-Mandeb có thể tạo ra sức ép kép đối với hệ thống vận tải năng lượng toàn cầu.

Tuyên bố mới của Tổng thống Trump về chiến sự Iran

Những diễn biến trên đặt chính quyền Tổng thống Trump trước bài toán ngày càng khó khăn khi giá nhiên liệu tăng và cuộc chiến với Iran gây ảnh hưởng đến uy tín của đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy chiến tranh và giá nhiên liệu tăng đã góp phần khiến tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump giảm. Ông Trump cáo buộc Iran tìm cách tác động đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, sự kiện có ý nghĩa quyết định đối với khả năng đảng Cộng hòa duy trì quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News mới đây, Tổng thống Trump được hỏi liệu ông có hối tiếc về quyết định tiến hành cuộc chiến với Iran do những tác động tiềm tàng đối với cuộc bầu cử hay không.

Ông Trump cho biết ông "không tin vào từ 'hối tiếc'", đồng thời thừa nhận con người có thể luôn tự đặt câu hỏi về những quyết định của mình.

"Nếu phải làm lại, tôi sẽ làm chính xác những gì tôi đã làm", Tổng thống Mỹ khẳng định.

Ông Trump đồng thời nhắc lại nhận định rằng cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc ngay sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Đây cũng là quan điểm ông đưa ra một ngày trước đó.

Tuy nhiên, việc Houthi mở rộng hoạt động tại Yemen và gia tăng sức ép đối với tuyến hàng hải Biển Đỏ đang tạo thêm một biến số phức tạp đối với nỗ lực của Washington nhằm kiểm soát tình hình.

Nếu Houthi có thể củng cố quyền kiểm soát các khu vực tiếp cận Bab el-Mandeb trong khi eo biển Hormuz vẫn chịu ảnh hưởng của xung đột, hoạt động vận chuyển dầu mỏ và hàng hóa qua hai tuyến hàng hải chiến lược có thể tiếp tục bị hạn chế.