Huế 'đánh thức' phố cổ Gia Hội theo hướng nào?

Nếu Đại Nội phản chiếu đời sống cung đình thì Gia Hội lại lưu giữ chân thực nhất đời sống dân gian của cư dân kinh kỳ xưa. Đây từng là nơi sinh sống của nhiều gia đình quyền quý, thương nhân giàu có, đồng thời cũng là không gian của những nghề thủ công truyền thống như làm phấn nụ, tranh gương, lồng đèn, diều Huế… Khác với nhiều khu phố cổ đã thương mại hóa mạnh mẽ, Gia Hội vẫn giữ được phần nào vẻ yên tĩnh đặc trưng của vùng đất Cố đô

Theo nhiều tài liệu nghiên cứu về lịch sử đô thị Huế, phố cổ Gia Hội được hình thành từ thời các chúa Nguyễn khi thủ phủ Đàng Trong dời vào Kim Long rồi Phú Xuân trong thế kỷ XVII. Đến đầu thế kỷ XIX, cùng với sự phát triển của kinh đô nhà Nguyễn, Gia Hội trở thành một trong những khu phố thị sầm uất bậc nhất xứ Huế.

Huế chốt phương án khai thác dịch vụ, du lịch nhằm phát huy giá trị phố cổ Gia Hội.

Huế chốt phương án khai thác dịch vụ, du lịch nhằm phát huy giá trị phố cổ Gia Hội.

Nằm trên vùng đất được bao bọc bởi sông Hương và sông Đông Ba, Gia Hội từng là nơi tập trung đông đảo thương nhân người Hoa đến sinh sống, buôn bán. Những con phố như Chi Lăng, Bạch Đằng từng nhộn nhịp ghe thuyền, hàng quán, tiệm thuốc Bắc, hiệu tơ lụa, vàng bạc, đồ gốm… Người Huế xưa từng gọi đường Chi Lăng là “phố người Tàu” bởi nơi đây quy tụ nhiều hội quán, chùa miếu của cộng đồng Hoa kiều.

Điều làm nên nét đặc biệt của phố cổ Gia Hội không chỉ nằm ở tuổi đời hàng trăm năm mà còn ở sự giao thoa văn hóa hiếm có. Trong một không gian không quá rộng, người ta có thể bắt gặp kiến trúc Việt truyền thống xen lẫn dấu ấn Hoa-Việt-Chăm, từ đình làng, phủ đệ, nhà rường đến hội quán, chùa cổ. Chính sự cộng hưởng ấy đã tạo nên diện mạo độc đáo cho khu phố cổ nằm ngoài Kinh thành Huế.

Trên tuyến đường Bạch Đằng, Chi Lăng thuộc phố cổ Gia Hội vẫn còn nhiều ngôi nhà mang dáng dấp cổ xưa.

Trên tuyến đường Bạch Đằng, Chi Lăng thuộc phố cổ Gia Hội vẫn còn nhiều ngôi nhà mang dáng dấp cổ xưa.

Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa Huế cho rằng nếu Đại Nội phản chiếu đời sống cung đình thì Gia Hội lại lưu giữ chân thực nhất đời sống dân gian của cư dân kinh kỳ xưa. Đây từng là nơi sinh sống của nhiều gia đình quyền quý, thương nhân giàu có, đồng thời cũng là không gian của những nghề thủ công truyền thống như làm phấn nụ, tranh gương, lồng đèn, diều Huế…Khác với nhiều khu phố cổ đã thương mại hóa mạnh mẽ, Gia Hội vẫn giữ được phần nào vẻ yên tĩnh đặc trưng của vùng đất Cố đô.

Nhưng sau nhiều năm những tiềm năng ở phố cổ bị bỏ ngỏ, mới đây, sau khi nghe báo cáo dự thảo đề án phát triển dịch vụ, du lịch sông Đông Ba – đường Bạch Đằng và Huỳnh Thúc Kháng; lãnh đạo TP Huế chốt hướng khai thác nhằm phát huy giá trị phố cổ Gia Hội.

Đường Gia Hội thời Pháp thuộc (ảnh Tư liệu lịch sử).

Đường Gia Hội thời Pháp thuộc (ảnh Tư liệu lịch sử).

Dự thảo đề án tập trung nghiên cứu khu vực sông Đông Ba và hai tuyến đường Bạch Đằng, Huỳnh Thúc Kháng, đoạn từ cầu Gia Hội đến cầu Đông Ba. Đây là khu vực có nhiều giá trị về kiến trúc, di tích, cảnh quan sông nước và đời sống văn hóa, thuận lợi để phát triển các sản phẩm dịch vụ, du lịch mang bản sắc Huế. Không gian ven sông được nghiên cứu bố trí các điểm kinh doanh dịch vụ, ngắm cảnh, ghế nghỉ, chiếu sáng và nhà vệ sinh công cộng, phục vụ người dân và du khách…

Chủ tịch UBND TP Huế Lê Trí Thanh khảo sát hoạt động kinh doanh và việc tổ chức không gian, lối đi tại chợ Đông Ba, gần phố cổ Gia Hội.

Chủ tịch UBND TP Huế Lê Trí Thanh khảo sát hoạt động kinh doanh và việc tổ chức không gian, lối đi tại chợ Đông Ba, gần phố cổ Gia Hội.

Theo định hướng “doanh nghiệp đầu tư – người dân kinh doanh”, doanh nghiệp có năng lực, kinh nghiệm tham gia đầu tư các hạng mục quy mô lớn như bến thuyền, phương tiện và hạ tầng dịch vụ; dịch vụ quy mô nhỏ ưu tiên hộ gia đình, tổ hợp tác, hợp tác xã địa phương. Người dân được đề xuất hỗ trợ về thủ tục kinh doanh, tiếp cận vốn, chỉnh trang mặt tiền, biển hiệu, mái che và đào tạo kỹ năng phục vụ du lịch.

Các sản phẩm trên bờ tập trung khai thác đời sống phố cổ như thưởng thức món ăn Huế, trà, cà phê di sản; trải nghiệm nấu ăn, may áo dài, khám phá kiệt phố và nghe người địa phương kể chuyện về Gia Hội. Không gian nghệ thuật, hiệu sách cũ, chụp ảnh cổ phục, trình diễn nghề và giới thiệu sản phẩm thủ công được đề xuất nhằm tạo thêm trải nghiệm, mở đầu ra cho sản phẩm địa phương.

Trên sông Đông Ba, dự thảo đề xuất sử dụng thuyền điện đưa khách thưởng ngoạn cảnh quan, tìm hiểu kiến trúc, lịch sử phố cổ; định hướng kết nối với Công viên Trịnh Công Sơn, Thanh Hà – Bao Vinh và các làng nghề Thanh Tiên, làng Sình. Hoạt động ca Huế, hò Huế, biểu diễn nhạc cụ dân tộc được nghiên cứu tổ chức trên thuyền hoặc không gian nổi, kết hợp hệ thống bến thích ứng với mực nước và các tiện ích hỗ trợ.

Chùa Diệu Đế, một trong những Quốc tự quan trọng dưới triều nhà Nguyễn tại Huế nằm trên đường Bạch Đằng trong phố cổ Gia Hội.

Chùa Diệu Đế, một trong những Quốc tự quan trọng dưới triều nhà Nguyễn tại Huế nằm trên đường Bạch Đằng trong phố cổ Gia Hội.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Huế Lê Trí Thanh yêu cầu các dự án hạ tầng liên quan phối hợp tiến độ, ưu tiên hoàn thành đoạn tuyến thí điểm và các hạng mục dưới sông trước khi khai thác. Cần xác định mốc hoàn thành cụ thể để doanh nghiệp, người dân chủ động chuẩn bị, bảo đảm đưa các hoạt động vào vận hành đồng bộ, tránh vừa thi công, vừa kinh doanh.

Đối với dịch vụ trên sông, Chủ tịch UBND thành phố lưu ý lựa chọn loại hình phù hợp, có thể kết hợp biểu diễn nghệ thuật, dịch vụ ăn uống trên thuyền di động. Các không gian biểu diễn cần cơ động, lắp ghép và tháo dỡ khi không sử dụng, bảo đảm thông thoáng, thích ứng với điều kiện mưa lũ.

Cùng với hoạt động mua bán, ẩm thực, tuyến phố cần có các chương trình âm nhạc, trình diễn nghệ thuật để tăng sức hấp dẫn. Âm lượng phải vừa phải, phù hợp tính chất khu vực, không ảnh hưởng đời sống dân cư. Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu địa phương thông tin rộng rãi về đề án, chủ động làm việc, kêu gọi doanh nghiệp đề xuất phương án đầu tư, khai thác dịch vụ; việc lựa chọn doanh nghiệp phải bảo đảm công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu về năng lực triển khai.

“Phường Phú Xuân chịu trách nhiệm quản lý toàn diện hoạt động trên địa bàn, tổ chức lấy ý kiến, tạo đồng thuận về giờ giấc, giao thông, bãi đỗ xe và phương án kinh doanh. Lợi ích phải được quan tâm đến cả người dân trong kiệt, phía sau các hộ mặt tiền, tạo cơ hội để cộng đồng cùng tham gia và hưởng lợi”, Chủ tịch UBND TP Huế Lê Trí Thanh đề nghị.

TP Huế định hướng bố trí nguồn thu từ hoạt động tại khu phố cổ Gia Hội để tái đầu tư cho chính khu vực, phục vụ chỉnh trang, bảo tồn và hỗ trợ người dân. Trước mắt, địa phương lựa chọn một số hoạt động phù hợp để thí điểm trước Tết, phục vụ dịp Tết 2027; quá trình triển khai vừa làm, vừa đánh giá, điều chỉnh, tiến tới vận hành đồng bộ khi hạ tầng và các điều kiện được bảo đảm.

Hải Lan

Nguồn CAND: https://cand.vn/hue-danh-thuc-pho-co-gia-hoi-theo-huong-nao-post827950.html