Hưng Yên: Lúa Smart-Rice giảm nước tưới, năng suất vẫn đạt khoảng 73 tạ/ha

Mô hình canh tác lúa Smart-Rice. ( Nguồn Báo hưng Yên)

Ngày 18/9, đoàn chuyên gia của Tổ chức Lâm nghiệp châu Á, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, Viện Môi trường Nông nghiệp Việt Nam cùng đại diện một số tổ chức, doanh nghiệp đã khảo sát mô hình canh tác lúa Smart-Rice tại xã Bắc Tiên Hưng.

Tại cánh đồng của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Phú Lương, đoàn trực tiếp khảo sát diện tích đang áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ.

Mô hình được Công ty Thanks Carbon của Hàn Quốc phối hợp với Viện Môi trường Nông nghiệp Việt Nam và Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Phú Lương triển khai từ vụ xuân năm 2024. Khi bắt đầu, diện tích áp dụng là 67 ha. Đến vụ mùa năm nay, con số này đã tăng lên hơn 120 ha.

Không giữ ruộng ngập nước liên tục

Khác với phương thức canh tác truyền thống, ruộng lúa trong mô hình không được duy trì ngập nước liên tục. Ở những thời điểm phù hợp, nước được rút khỏi ruộng trong một khoảng thời gian nhất định, sau đó mới được cấp trở lại.

Cách làm này giúp giảm lượng nước tưới từ 25–40% so với phương thức thông thường. Lượng giống giảm 30–50%; phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng được tiết giảm. Điểm đáng chú ý là năng suất lúa vẫn duy trì ở mức khoảng 73 tạ/ha.

Với người trồng lúa, đây là yếu tố quan trọng. Một phương thức canh tác chỉ có khả năng được nhân rộng khi vừa tiết giảm được đầu vào, vừa duy trì năng suất.

Việc luân phiên giữa trạng thái ngập và khô cũng góp phần hạn chế điều kiện hình thành khí mê-tan trong ruộng lúa. Đây là một trong những lý do kỹ thuật này được quan tâm trong các mô hình sản xuất lúa giảm phát thải.

Từ thử nghiệm đến mở rộng diện tích

Sau hơn hai năm, diện tích áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ tại Bắc Tiên Hưng đã gần gấp đôi so với thời điểm ban đầu. Việc mở rộng diện tích cho thấy mô hình không còn dừng ở quy mô thử nghiệm nhỏ mà đang từng bước được áp dụng vào sản xuất thực tế.

Tuy vậy, để triển khai trên diện tích lớn hơn, yêu cầu về hệ thống thủy lợi là khá rõ. Kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ đòi hỏi việc cấp, tiêu nước phải chủ động và đúng thời điểm. Nếu hệ thống kênh mương không đáp ứng hoặc các hộ sản xuất không thực hiện theo lịch thống nhất, hiệu quả của mô hình sẽ khó được bảo đảm.

Tại Phú Lương, hợp tác xã đóng vai trò tổ chức sản xuất, phối hợp lịch tưới và hướng dẫn người dân thực hiện kỹ thuật trên cùng khu vực.

Đây cũng là một trong những điều kiện cần nếu muốn mở rộng mô hình ra những vùng sản xuất có diện tích lớn hơn.

Hiệu quả kinh tế vẫn cần được tính kỹ

Tại buổi khảo sát, các chuyên gia trao đổi về khả năng tiếp tục mở rộng diện tích cũng như hiệu quả của mô hình qua từng vụ sản xuất. Những số liệu hiện có cho thấy mức giảm khá rõ về lượng nước tưới và lượng giống sử dụng.

Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ hiệu quả của mô hình, vẫn cần làm rõ thêm chi phí sản xuất trên mỗi hecta, công lao động, lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tiết giảm thực tế, cũng như lợi nhuận của người dân so với phương thức canh tác thông thường. Đây là yếu tố quan trọng, quyết định khả năng duy trì và nhân rộng mô hình trong thực tế.

Nếu người dân thấy rõ hiệu quả kinh tế, kỹ thuật dễ áp dụng và rủi ro trong sản xuất không tăng, việc mở rộng diện tích sẽ thuận lợi hơn.

Từ 67 ha lên hơn 120 ha sau hơn hai năm, mô hình Smart-Rice tại Bắc Tiên Hưng đang cho thấy khả năng áp dụng trong thực tế sản xuất.