Hướng đến mục tiêu 90% người khuyết tật được tiếp cận dịch vụ y tế

Mở rộng tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục và việc làm

Theo Kế hoạch, trong lĩnh vực trợ giúp y tế và chăm sóc sức khỏe, hằng năm khoảng 90% người khuyết tật được tiếp cận các dịch vụ y tế dưới nhiều hình thức khác nhau. Ít nhất 80% trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc, phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh, rối loạn phát triển và được can thiệp sớm các dạng khuyết tật.

Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ khoảng 70.000 trẻ em và người khuyết tật được phẫu thuật chỉnh hình, phục hồi chức năng và cung cấp dụng cụ trợ giúp phù hợp.

Trong lĩnh vực giáo dục và giáo dục nghề nghiệp, mục tiêu đến năm 2030 là 90% trẻ khuyết tật ở độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục; hỗ trợ 300.000 người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện được đào tạo nghề.

Kế hoạch cũng hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho 6 cơ sở giáo dục nghề nghiệp chuyên biệt đào tạo nghề cho người khuyết tật tại 6 vùng trong cả nước và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có đào tạo nghề cho người khuyết tật.

Về việc làm và sinh kế, 100% người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện được hướng dẫn, hỗ trợ vay vốn với lãi suất ưu đãi theo quy định từ Ngân hàng Chính sách xã hội để tự tạo việc làm, khởi nghiệp hoặc phát triển sản xuất.

Kế hoạch tổng thể triển khai Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2026-2030 trên toàn quốc, hướng tới cải thiện chất lượng cuộc sống, bảo đảm người khuyết tật được tham gia bình đẳng vào các hoạt động xã hội, phát huy khả năng, hòa nhập cộng đồng... Ảnh: tư liệu

Từng bước xóa bỏ rào cản trong công trình công cộng và giao thông

Một trong những mục tiêu quan trọng của Chương trình là tăng khả năng tiếp cận của người khuyết tật đối với công trình xây dựng và hệ thống giao thông.

Theo đó, 100% công trình xây dựng mới phải bảo đảm điều kiện tiếp cận đối với người khuyết tật; 50% công trình cũ hiện hữu được cải tạo, nâng cấp các hạng mục tiếp cận. Phạm vi bao gồm trụ sở cơ quan nhà nước, nhà ga, bến xe, bến tàu, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở giáo dục, giáo dục nghề nghiệp, công trình văn hóa, thể dục, thể thao và nhà chung cư.

Kế hoạch đặt mục tiêu 50% người khuyết tật có nhu cầu tham gia giao thông được sử dụng phương tiện giao thông bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật về giao thông tiếp cận hoặc các dịch vụ trợ giúp tương đương.

Đồng thời, 100% người khuyết tật tham gia giao thông công cộng được miễn, giảm giá vé theo quy định. Riêng các tuyến vận tải đường bộ liên tỉnh, mức hỗ trợ miễn, giảm tối thiểu là 60%.

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông, Chương trình phấn đấu tỷ lệ người khuyết tật được tiếp cận và sử dụng các dịch vụ công nghệ thông tin và truyền thông đạt tối thiểu bằng 1/3 tỷ lệ chung trên phạm vi cả nước.

Cùng với đó, 100% người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý được cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí theo quy định khi có yêu cầu.

Trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và tổ chức hội, Chương trình đặt mục tiêu ít nhất 70% tỉnh, thành phố có câu lạc bộ thể dục thể thao người khuyết tật, thu hút 15% người khuyết tật tham gia tập luyện.

Ít nhất 20% người khuyết tật được tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và biểu diễn nghệ thuật. Đồng thời, 100% thư viện công cộng cấp tỉnh tổ chức được không gian đọc, bảo đảm tiện ích thư viện chuyên dụng cho người khuyết tật, đặc biệt là người khiếm thị và người khuyết tật chữ in theo Hiệp ước Marrakesh.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu 100% phụ nữ khuyết tật được trợ giúp dưới các hình thức khác nhau và phấn đấu 80% số tỉnh, thành phố có tổ chức của người khuyết tật.

Chuyển từ cách tiếp cận "y tế - chăm sóc" sang "xã hội - hòa nhập"

Kế hoạch xác định 13 nhóm nhiệm vụ, giải pháp nhằm xử lý đồng bộ những khó khăn, hạn chế và thúc đẩy công tác trợ giúp người khuyết tật.

Nhóm giải pháp đầu tiên là truyền thông nâng cao nhận thức xã hội, hướng tới tạo chuyển biến trong nhận thức của toàn xã hội về bảo vệ, chăm sóc, hỗ trợ người khuyết tật; chuyển từ cách tiếp cận "y tế - chăm sóc" sang "xã hội - hòa nhập", loại bỏ định kiến, giảm bất bình đẳng, mở rộng cơ hội và trao quyền cho người khuyết tật.

Nhóm giải pháp thứ hai tập trung vào trợ giúp y tế, chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng, trong đó hoàn thiện chính sách về xác định mức độ khuyết tật, giám định khuyết tật, phục hồi chức năng và bảo hiểm y tế; phát triển mạng lưới tầm soát, phát hiện sớm, can thiệp sớm khuyết tật; nâng cao chất lượng phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.

Đáng chú ý, Kế hoạch định hướng ứng dụng công nghệ thông tin trong lập hồ sơ quản lý sức khỏe điện tử tập trung cho người khuyết tật tại các trạm y tế xã, phường, đặc khu để theo dõi và hỗ trợ kịp thời.

Các nhóm giải pháp tiếp theo tập trung vào trợ giúp giáo dục; giáo dục nghề nghiệp, tạo việc làm và hỗ trợ sinh kế; phòng, chống dịch bệnh và giảm nhẹ rủi ro thiên tai.

Các nhóm giải pháp về tiếp cận công trình xây dựng, giao thông, công nghệ thông tin và truyền thông, trợ giúp pháp lý được triển khai đồng bộ nhằm từng bước loại bỏ các rào cản trong đời sống của người khuyết tật.

Đối với giao thông, sẽ nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí giao thông tiếp cận phổ quát, sổ tay thiết kế công trình giao thông tiếp cận, đồng thời xây dựng các tuyến mẫu và nhân rộng phương tiện vận tải hành khách công cộng bảo đảm khả năng tiếp cận.

Kế hoạch cũng chú trọng trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp; tăng cường tập huấn, bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý và đổi mới phương thức truyền thông về trợ giúp pháp lý phù hợp với từng dạng khuyết tật.

Cùng với đó là các hoạt động nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, kiến thức, kỹ năng, kỹ năng số và khả năng tham gia xã hội của phụ nữ khuyết tật; tăng cường phối hợp liên ngành trong hỗ trợ nhóm đối tượng này.

Một nhóm giải pháp khác hướng tới hỗ trợ người khuyết tật sống độc lập và hòa nhập cộng đồng, trong đó vận động nguồn lực cung cấp xe lăn, xe lắc, khung tập đi, gậy, máy trợ thính, chân giả, tay giả và các thiết bị trợ giúp cần thiết...

Về năng lực cán bộ làm công tác hỗ trợ người khuyết tật, gia đình và bản thân người khuyết tật, Chương trình đặt mục tiêu 70% cán bộ làm công tác trợ giúp người khuyết tật được tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý, chăm sóc, hỗ trợ.

Khoảng 40% hộ gia đình có người khuyết tật được tập huấn về kỹ năng, phương pháp chăm sóc và phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng; 30% người khuyết tật được hỗ trợ tập huấn các kỹ năng sống cơ bản.

Nguồn lực thực hiện Chương trình được bố trí từ ngân sách nhà nước, trong đó có dự toán chi thường xuyên hằng năm của các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương; các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình, đề án liên quan khác theo phân cấp của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, Chương trình huy động sự đóng góp, hỗ trợ của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước...