Hướng đi khác biệt của hai Ngân hàng Trung ương giữa xung đột Trung Đông

Hoạt động của các ngân hàng trung ương trong thời gian qua mang lại cảm giác trấn an. Trong đó, điểm đáng chú ý nhất là sự khác biệt trong cách tiếp cận của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) - hai nền kinh tế có mức lãi suất, chính sách và động lực lạm phát khá tương đồng kể từ khi chu kỳ hiện tại bắt đầu. Những ưu và nhược điểm của từng cách tiếp cận là điều đáng được xem xét.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) Andrew Bailey (trái) đã thể hiện lập trường rõ ràng theo hướng “diều hâu” tại cuộc họp quyết định lãi suất tuần trước, trong khi Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jay Powell lại có giọng điệu thận trọng và ít cam kết hơn. Ảnh: FT

Sự bất định là chủ đề chính trong phát biểu của Chủ tịch Fed Jay Powell tại cuộc họp ngày 18/3. Tuy nhiên, Fed khiến giới quan sát bất ngờ khi hầu như không đề cập nhiều tới cuộc xung đột, ngoài việc nêu những điều hiển nhiên.

Theo đánh giá của nhóm Monetary Policy Radar của FT, đáng lẽ Fed nên sử dụng giọng điệu “diều hâu” hơn trước rủi ro lạm phát khi thế giới có thể mất khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng trong một thời gian dài. Thay vào đó, Fed tiếp tục nhấn mạnh rủi ro hai chiều và cho thấy họ sẵn sàng tạm thời “bỏ qua” cú sốc giá cả.

Theo bản tóm tắt dự báo kinh tế (SEP) mới nhất, mức dự báo trung vị của các nhà hoạch định chính sách Fed là chỉ cắt giảm lãi suất một lần trong năm nay, tương tự dự báo hồi tháng 12-2025. Ông Powell cho biết một số nhà hoạch định đã giảm kỳ vọng từ hai lần cắt giảm xuống còn một lần, nhưng cũng nhấn mạnh rằng “đa số không coi việc tăng lãi suất là kịch bản cơ sở”.

Một điểm gây bất ngờ khác là triển vọng tăng trưởng năm 2026 được điều chỉnh tăng, dựa trên giả định năng suất lao động cải thiện. Dự báo lạm phát năm nay cũng được nâng lên, chủ yếu do thuế quan khiến lạm phát hàng hóa cơ bản “dai dẳng” hơn dự kiến. Tuy nhiên, mức độ tin tưởng vào các dự báo này được xem là rất thấp.

Xu hướng nghiêng về nới lỏng một phần phản ánh diễn biến của thị trường lao động, với tăng trưởng việc làm yếu khiến “một số lượng đáng kể” quan chức lo ngại. Đồng thời, Fed kỳ vọng giá năng lượng tăng chỉ mang tính tạm thời, giống như trong Chiến tranh Vùng Vịnh 1991 hay khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, khi giá dầu và nhu cầu giảm sau cú sốc ban đầu, cho phép Fed cắt giảm lãi suất.

Cách tiếp cận ít cam kết của Fed cho phép thị trường tự điều chỉnh kỳ vọng về hướng đi của lãi suất. Trước khi xung đột xảy ra, thị trường dự báo hai lần cắt giảm trong năm nay; hiện tại, thị trường đã bắt đầu tính đến khả năng có một lần tăng lãi suất vào cuối năm. Điều này vẫn không trái với cách Fed truyền tải thông điệp của mình.

Trong khi đó, Thống đốc BoE Andrew Bailey và các thành viên Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC) lại chọn lập trường rõ ràng theo hướng “diều hâu”.

Trước khi xung đột Trung Đông nổ ra, MPC được kỳ vọng sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất trong cuộc họp tháng 3. Tuy nhiên, sau đó cả 9 thành viên đều nhất trí giữ nguyên lãi suất, trước những rủi ro mới xuất hiện. Điều này trái ngược với Fed, nơi vẫn có thành viên bỏ phiếu ủng hộ cắt giảm lãi suất.

MPC cũng loại bỏ xu hướng nghiêng về nới lỏng vốn được duy trì từ khi bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất, đồng thời để ngỏ khả năng tăng lãi suất nếu lạm phát vượt mục tiêu 2% một cách dai dẳng.

Lập trường này được đánh giá là hợp lý vào thời điểm công bố, bởi Anh đã phải đối mặt với lạm phát dai dẳng hơn, một phần do các quyết định như tăng hóa đơn tiện ích và thuế doanh nghiệp vào năm 2025.

Tuy nhiên, phản ứng sau đó của thị trường trái phiếu chính phủ Anh đã đặt ra nhiều nghi vấn về thông điệp của BoE. Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng mạnh, với lợi suất kỳ hạn 10 năm chạm mức 5% lần đầu tiên trong gần hai thập kỷ.

Thị trường hợp đồng tương lai lãi suất cũng phản ứng tương tự, từ kỳ vọng cắt giảm lãi suất trước chiến tranh sang dự báo từ hai đến bốn lần tăng lãi suất, có thể bắt đầu ngay từ tháng 4.

Thanh khoản trên thị trường trái phiếu Anh đã suy giảm trong những tuần gần đây, khi kỳ vọng về việc giảm lãi suất, vốn là một trong những chiến lược đầu tư phổ biến bị đảo ngược bởi xung đột. Đây là điều mà BoE có thể đã lường trước.

Một yếu tố khác là sự “quá thận trọng”. BoE dường như rất chú ý đến việc tránh lặp lại sai lầm sau đại dịch, thời điểm họ phản ứng quá chậm trước rủi ro lạm phát.

Trong khi Fed đã từ bỏ khung mục tiêu lạm phát linh hoạt, vốn bị chỉ trích là khiến họ phản ứng chậm trong đại dịch, thì tại cuộc họp mới nhất, Fed chỉ tránh sử dụng từ “tạm thời”, dù cách tiếp cận vẫn khá giống với năm 2021.

Lập trường “diều hâu” tương đối của BoE cũng góp phần gây khó khăn cho thị trường Anh.

Tú Anh