Hướng đi mới cho nghề nuôi tôm sú

Tại các xã Quảng Ninh và Vĩnh Thủy, mô hình nuôi tôm sú 2 giai đoạn gắn với chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm do Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai đang cho thấy những tín hiệu tích cực. Không chỉ giúp người nuôi chủ động hơn trong quản lý môi trường, hạn chế dịch bệnh, mô hình còn mở ra hướng đi mới với việc đưa giống tôm sú gia hóa Moana vào sản xuất, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hướng tới phát triển nghề nuôi tôm bền vững.

Ưu thế của giống tôm sú gia hóa Moana

Sau nhiều vụ nuôi chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng, năm 2026, anh Trần Khả Năng ở thôn Trúc Ly, xã Quảng Ninh quyết định thay đổi phương thức sản xuất khi tham gia mô hình nuôi tôm sú 2 giai đoạn gắn với chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm do Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai. Tham gia mô hình, anh Năng được tiếp cận với giống tôm sú gia hóa Moana và quy trình nuôi 2 giai đoạn.

Mô hình nuôi tôm sú 2 giai đoạn, sử dụng giống tôm sú gia hóa Moana tại xã Quảng Ninh đạt kích cỡ thu hoạch 30 con/kg sau gần 4 tháng thả nuôi - Ảnh: L.A

Theo quy trình, ở giai đoạn 1, tôm giống được ương trong bể lót bạt khoảng 20-25 ngày trước khi chuyển sang ao nuôi thương phẩm. Việc tách riêng giai đoạn ương và nuôi thương phẩm giúp người nuôi dễ kiểm soát môi trường, nâng cao sức khỏe con giống và hạn chế rủi ro trong giai đoạn đầu.

Anh Năng cho biết, theo hướng dẫn của Trung tâm Khuyến nông tỉnh, trên diện tích 0,5ha anh thả nuôi 12,5 vạn con giống. Sau gần 4 tháng nuôi, tôm đạt kích cỡ bình quân 30 con/kg, tỉ lệ sống trên 85%, sản lượng thu hoạch trên 3,1 tấn. Trừ chi phí, mô hình cho lợi nhuận trên 250 triệu đồng.

Theo anh Năng, đạt được kết quả trên ngoài quy trình nuôi 2 giai đoạn, một điểm mới của mô hình đó là lần đầu tiên giống tôm sú gia hóa Moana được đưa vào nuôi. Đây là giống tôm sú mới có nhiều ưu điểm như hoạt động mạnh, bắt mồi tốt, lớn nhanh và kích cỡ đồng đều.

“Giống tôm sú gia hóa Moana này khác biệt hẳn so với giống tôm sú bình thường gia đình nuôi trước đây. Tôm hoạt động linh hoạt, ăn khỏe, nhanh lớn, sức chống chịu với các yếu tố môi trường cao và kích cỡ đồng đều”, anh Năng chia sẻ.

Theo Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Phan Văn Phương, tôm sú gia hóa Moana là giống tôm sú được thuần hóa, chọn lọc qua nhiều thế hệ nhằm duy trì những đặc tính di truyền ưu việt như khả năng sinh trưởng nhanh, sức khỏe tốt, thích nghi với điều kiện môi trường, kích cỡ đồng đều. Khi đưa vào nuôi thương phẩm, giống tôm này giúp nâng cao tỉ lệ sống, rút ngắn thời gian nuôi, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn và tiết kiệm chi phí sản xuất. Giống tôm này thích nghi được cả trên ao đất và ao lót bạt trên cát, giúp người nuôi dễ áp dụng trong các điều kiện ao nuôi khác nhau.

“Qua thực tế tại mô hình cho thấy năng suất, hiệu quả kinh tế đều cao hơn từ 1,5-2 lần so với phương thức nuôi tôm sú truyền thống”, ông Phương cho hay.

Đổi mới quy trình nuôi

Bên cạnh giống tôm sú gia hóa Moana, việc áp dụng quy trình nuôi tôm sú 2 giai đoạn cũng đang tạo ra sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người nuôi. Tại xã Vĩnh Thủy, anh Nguyễn Hải Khôi ở thôn Huỳnh Xá là một trong những hộ tham gia mô hình nuôi tôm sú 2 giai đoạn do Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai.

Khác với phương thức nuôi truyền thống trước đây, anh Khôi được hướng dẫn đầu tư hệ thống ao xử lý, ao ương và ao nuôi thương phẩm theo hướng đồng bộ, bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật về xử lý nước, quản lý môi trường và an toàn sinh học.

Kiểm tra mô hình nuôi tôm sú 2 giai đoạn gắn với chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm tại xã Vĩnh Thủy - Ảnh: L.A

Theo anh Khôi, khó khăn lớn nhất của người nuôi tôm trước đây là việc kiểm soát môi trường trong giai đoạn đầu vụ. Khi tôm còn nhỏ, sức đề kháng yếu, chỉ cần môi trường ao nuôi biến động hoặc xuất hiện dịch bệnh thì nguy cơ thiệt hại rất lớn. Sau khi áp dụng quy trình nuôi 2 giai đoạn, tôm giống được ương trong ao riêng trước khi chuyển sang ao nuôi thương phẩm.

So với phương thức thả trực tiếp truyền thống, quy trình này giúp người nuôi chủ động kiểm soát môi trường nước, theo dõi sức khỏe tôm giống và hạn chế nguy cơ phát sinh dịch bệnh ngay từ giai đoạn đầu; giúp tôm thích nghi với môi trường trước khi bước vào giai đoạn nuôi thương phẩm.

Anh Khôi chia sẻ, sau 100 ngày nuôi, tôm nuôi đạt kích cỡ bình quân từ 30-32 con/kg. Sản lượng dự kiến đạt trên 2,4 tấn. Trừ chi phí, cho lợi nhuận trên 240 triệu đồng. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong điều kiện nghề nuôi tôm hiện nay đang đối mặt với nhiều khó khăn về thời tiết, dịch bệnh và chi phí sản xuất.

“Trước đây tôi nuôi tôm sú theo phương thức thả trực tiếp truyền thống thì vụ được, vụ mất, tôm chậm lớn, dịch bệnh trên hay xảy ra. Sau đó chuyển qua nuôi tôm thẻ chân trắng nhưng cũng không hiệu quả. Đến năm nay quay lại nuôi tôm sú theo quy trình 2 giai đoạn này thì thấy tôm phát triển ổn định hơn, các yếu tố môi trường, dịch bệnh cũng được kiểm soát tốt hơn”, anh Khôi cho hay.

Kiểm tra mô hình nuôi tôm sú 2 giai đoạn gắn với chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm tại xã Vĩnh Thủy - Ảnh: L.A

Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Phan Văn Phương thông tin, mô hình nuôi tôm sú 2 giai đoạn gắn với chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm tại một số tỉnh duyên hải miền Trung thuộc dự án Khuyến nông Trung ương được triển khai tại các xã Vĩnh Thủy, Quảng Ninh, tỉnh Quảng Trị và phường Phong Phú, TP. Huế với quy mô 3 ha gồm 6 hộ tham gia (0,5 ha/hộ).

Khác với phương thức thả giống nuôi trực tiếp, tôm giống ở giai đoạn đầu được ương với mật độ 800-1.200 con/m2 trong ao hoặc bể có lưới che trước khi chuyển sang ao nuôi thương phẩm. Qua đó, giúp người nuôi theo dõi kỹ hơn sức khỏe tôm nuôi, chủ động quản lý môi trường và hạn chế những rủi ro thường xảy ra ngay từ đầu vụ. Sau khoảng 25-30 ngày ương nuôi, tôm đạt kích cỡ 1.500-2.500 con/kg thì chuyển sang ao nuôi thương phẩm. Nhờ tách thành từng giai đoạn, người nuôi có điều kiện kiểm soát mật độ, môi trường và quá trình phát triển của tôm kỹ hơn so với cách thả trực tiếp.

Kết quả, tại các điểm thực hiện mô hình ở các xã Vĩnh Thủy và Quảng Ninh, sau 95-130 ngày nuôi, tôm đạt kích cỡ từ 30-32 con/kg, tỉ lệ sống trên 80%, sản lượng thu hoạch từ 2,3-3,1 tấn/0,5ha. Trừ chi phí, lợi nhuận đạt từ 200-250 triệu đồng/0,5ha.

Theo ông Hoàng Viết Thịnh, Phó trưởng Phòng Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số, Sở Nông nghiệp và Môi trường, mô hình nuôi tôm sú 2 giai đoạn gắn với chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm đã cho thấy hiệu quả rõ nét trong việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Điểm nổi bật là việc đưa giống tôm sú gia hóa Moana với những ưu điểm về khả năng sinh trưởng, sức chống chịu và tính đồng đều kết hợp cùng quy trình nuôi 2 giai đoạn đã tạo điều kiện nâng cao tỉ lệ sống, giảm rủi ro do biến động môi trường, dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Kết quả bước đầu của các mô hình là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, mở rộng ứng dụng giống tôm sú gia hóa chất lượng cao và nhân rộng mô hình tại các vùng nuôi phù hợp. Đây được xem là hướng đi mới góp phần phát triển nghề nuôi tôm sú theo hướng an toàn, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị sản phẩm trong thời gian tới.