Hướng tới công nghiệp hàng không, vũ trụ

Cảng hàng không quốc tế Long Thành tạo động lực lớn để Đồng Nai phát triển hệ sinh thái công nghiệp dịch vụ hàng không.

Mới đây, Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 xác định đặt kinh tế hàng không, công nghiệp hàng không, công nghiệp vũ trụ và các ngành công nghệ cao trong định hướng phát triển dài hạn của thành phố. Thực tiễn trên địa bàn đã có nhiều dự án, quy hoạch liên quan đang được triển khai, tạo những bước chuẩn bị đầu tiên cho định hướng này.

Xác lập những định hướng lớn

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị quyết số 16 là định hướng phát triển thành phố theo mô hình đa trung tâm, trong đó khu vực Long Thành được tổ chức theo mô hình đô thị sân bay, gắn với Sân bay Long Thành.

Theo Nghị quyết số 16, đến năm 2035, thành phố hướng tới xây dựng đô thị đa trung tâm, xanh, thông minh, có tiêu chuẩn quốc tế về công nghiệp hàng không, kinh tế hàng không và các ngành công nghiệp công nghệ cao. Đến năm 2045, Đồng Nai phấn đấu trở thành trung tâm hàng không hiện đại của khu vực châu Á - Thái Bình Dương; tầm nhìn đến năm 2065 là đô thị kết nối toàn cầu, đa chức năng.

Trong định hướng đó, Long Thành được xác định là cảng hàng không quốc tế chủ lực, trung tâm trung chuyển quốc tế và hạt nhân của không gian kinh tế hàng không. Nghị quyết yêu cầu phát triển đồng bộ các hoạt động dịch vụ, logistics, công nghiệp và đô thị gắn với sân bay; đồng thời nghiên cứu các cơ chế, chính sách phù hợp để khai thác hiệu quả lợi thế của Sân bay Long Thành.

Với công nghiệp hàng không, định hướng của Nghị quyết số 16 rộng hơn hoạt động vận chuyển hành khách. Các lĩnh vực như: bảo dưỡng, sửa chữa máy bay; sản xuất, cung ứng linh kiện; công nghiệp hỗ trợ; dịch vụ kỹ thuật hàng không và những ngành công nghệ liên quan được đặt trong không gian phát triển của đô thị sân bay.

Nghị quyết đề cập việc nghiên cứu các khu chức năng mới như: Khu công nghiệp hàng không, khu công nghệ số tập trung, khu đổi mới sáng tạo và các khu chức năng phục vụ hoạt động hàng không. Đây là những định hướng ở cấp chiến lược. Việc hình thành từng dự án cụ thể phải qua các bước quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư và triển khai theo quy định.

Theo PGS.TS Nguyễn Hoàng Phương, Phó Trưởng khoa Kinh tế - Xã hội và Môi trường, Học viện Chính trị khu vực II, Đồng Nai cần ưu tiên phát triển các ngành mũi nhọn như: Hàng không, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa; đồng thời hiện đại hóa hệ thống khu công nghiệp theo hướng sinh thái, thông minh và gắn với đổi mới sáng tạo. Bên cạnh động lực từ Sân bay Long Thành, Đồng Nai cũng đang định hướng tái định vị nền kinh tế theo mô hình thành phố công nghiệp hiện đại và thông minh. Vấn đề cốt lõi là chuyển từ mô hình công nghiệp gia công sang công nghiệp công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn.

Phát triển công nghiệp hàng không

Từ định hướng của Trung ương, Đồng Nai đang tổ chức lại không gian công nghiệp, trong đó khu vực Long Thành giữ vai trò quan trọng. Theo ông Phạm Việt Phương, Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế Đồng Nai, thành phố đang tập trung phát triển 3 nhóm sản phẩm công nghiệp mũi nhọn gồm: Công nghiệp hàng không; bán dẫn, chíp và AI; thiết bị tự động hóa và công nghệ thông tin. Việc lựa chọn các nhóm ngành này gắn với lợi thế kết nối của Sân bay Long Thành và hệ thống giao thông liên vùng.

Tại Diễn đàn Xây dựng khu công nghiệp sinh thái, thông minh - Động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế xanh vùng Đông Nam Bộ được tổ chức tại Đồng Nai ngày 28-7, ông Phạm Việt Phương cho hay: Định hướng công nghiệp của Đồng Nai trong giai đoạn mới là lựa chọn những ngành có hàm lượng công nghệ cao, phát triển công nghiệp hỗ trợ, chế biến sâu, logistics và các mô hình khu công nghiệp sinh thái. Khu vực phía Nam, nơi có Sân bay Long Thành, được định hướng tăng các ngành dịch vụ, logistics, công nghiệp công nghệ cao và các hoạt động gắn với sân bay; trong khi không gian công nghiệp phía Bắc được mở rộng theo hướng thu hút các ngành sản xuất phù hợp với điều kiện quỹ đất và hạ tầng.

Thực tế, thời gian qua, cùng với tiến độ xây dựng Sân bay Long Thành thì phạm vi ngoại khu cũng có những hạng mục liên quan đã và đang được triển khai. Trong đó có Khu công nghệ số tập trung Long Thành tại khu vực An Phước và Bình An. Quy mô quy hoạch khoảng 119ha, với định hướng thu hút các hoạt động công nghệ số, nghiên cứu, phát triển và các ngành công nghệ có liên quan. Thành phố đã thực hiện các bước về quy hoạch và đang xúc tiến đầu tư hạ tầng khu này.

Trong lĩnh vực kỹ thuật hàng không, các trung tâm kỹ thuật hàng không (MRO) của Vietjet và Vietnam Airlines tại Sân bay Long Thành phục vụ bảo dưỡng, sửa chữa máy bay. Việc xuất hiện cơ sở MRO tại khu vực sân bay tạo thêm một hoạt động sản xuất, dịch vụ trực tiếp phục vụ ngành hàng không.

Song song đó, hạ tầng kết nối đang được Đồng Nai gấp rút hoàn thiện đồng thời, đặc biệt là các tuyến đường vào cửa ngõ sân bay, nhất là đường cao tốc xuyên tâm và những tuyến kết nối trực tiếp như: đường 769, 773…, tạo kết nối khu vực Long Thành với các trung tâm đô thị, khu công nghiệp và mạng lưới giao thông liên vùng.

Theo các chuyên gia, Sân bay Long Thành là điều kiện để Đồng Nai phát triển hệ sinh thái các ngành công nghiệp, dịch vụ liên quan đến hàng không. Nhưng điều quan trọng là cần tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hàng không. Muốn làm được điều đó, các doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu cao về kỹ thuật, chất lượng, an toàn, quản trị sản xuất và nguồn nhân lực. Vì vậy, cùng với thu hút các dự án lớn, việc phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và đào tạo nhân lực kỹ thuật sẽ quyết định mức độ tham gia của Đồng Nai vào chuỗi giá trị này.