Hướng tới mô hình không mất chi phí khi đi xuất khẩu lao động

Chi phí gồm 4 nhóm: Hoàn thiện hồ sơ và đáp ứng điều kiện xuất cảnh; trả cho tổ chức tuyển dụng hoặc cá nhân môi giới; đi lại; các khoản khác. Trong đó, tiền trả cho tổ chức tuyển dụng hoặc môi giới cao nhất, gần 53 triệu đồng.

Nhật Bản, Hàn Quốc là những thị trường thu hút nhiều lao động Việt Nam, nhất, cũng có chi phí cao nhất. Năm 2025, người đi Nhật Bản phải chi bình quân gần 141 triệu đồng, Hàn Quốc hơn 139 triệu đồng, trong khi các thị trường khác gần 86 triệu đồng.

Cùng thời gian, thu nhập bình quân tháng đầu tiên của lao động Việt Nam đi LVƠNN tăng từ 22,4 triệu đồng lên hơn 28 triệu đồng. Nếu trình độ học vấn càng thấp, chi phí đi LVƠNN càng cao. Xét theo kỹ năng nghề, lao động có kỹ năng trung bình phải chi khoảng 143 triệu đồng, kỹ năng thấp 109 triệu đồng, trong khi nhóm kỹ năng cao chỉ gần 68 triệu đồng. Thu nhập tháng đầu tiên cũng chênh lệch đáng kể theo trình độ. Lao động có trình độ cao đẳng trở lên nhận bình quân 42,6 triệu đồng/tháng, sơ hoặc trung cấp 27,6 triệu, tốt nghiệp THPT 26 triệu và THCS khoảng 22 triệu đồng.

Dù mức chi phí đã giảm đáng kể so với 165 triệu đồng năm 2021, khoảng 53% người được khảo sát vẫn phải vay tiền để trang trải các khoản, số tiền vay bình quân 122 triệu đồng.

Lao động đi làm việc ở nước ngoài chủ yếu làm các công việc phổ thông. Lao động giản đơn chiếm 33%, thợ thủ công và các nghề liên quan khoảng 24%, vận hành máy móc, thiết bị 16%.

Nhiều ý kiến đánh giá dù chi phí đã giảm so với những năm trước, mức hiện nay vẫn cao khi phần lớn người đi LVƠNN đến từ nông thôn và hơn một nửa số người được khảo sát phải vay mượn để có tiền đi. Những số liệu trên cũng cho thấy cần tiếp tục giảm chi phí, minh bạch các khoản thu, kiểm soát chi phí không chính thức, nâng trình độ NLĐ đi LVƠNN.

Đại diện Phòng Pháp lý (Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Nội vụ) cho biết, chi phí tuyển dụng, môi giới đang chiếm tỷ trọng lớn. Phần phát sinh trên thực tế chủ yếu nằm ở các khâu trung gian, môi giới không chính thức trước khi NLĐ xuất cảnh. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật NLĐ Việt Nam đi LVƠNN theo hợp đồng mới đây đã tiếp tục siết tổng mức các khoản thu ngoài tiền dịch vụ nhằm hạn chế gánh nặng tài chính cho NLĐ.

Cơ quan chức năng cho biết sẽ tiếp tục thông qua đàm phán song phương để thúc đẩy đối tác và chủ sử dụng lao động nước ngoài cùng chia sẻ chi phí tuyển dụng, vé máy bay, đào tạo, từng bước hướng tới mô hình NLĐ không phải trả chi phí tuyển dụng khi đi LVƠNN. Đó là định hướng rất đúng đắn, vừa bảo vệ quyền lợi NLĐ, phát huy giá trị nguồn nhân lực, đồng thời phù hợp xu thế vận động của thị trường lao động trên thế giới.