Hưởng ứng bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV của Tổng Bí thư Tô Lâm Tăng trưởng cao và thực chất sẽ đưa Việt Nam vượt bẫy thu nhập trung bình

Khát vọng đến từ yêu cầu khách quan

- Tổng Bí thư nhấn mạnh tăng trưởng “hai con số” là đòi hỏi khách quan từ yêu cầu phát triển và khát vọng vươn lên của cả dân tộc. Theo ông, vì sao nước ta cần tăng trưởng cao trong giai đoạn hiện nay?

- Việc theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao không chỉ xuất phát từ yêu cầu nội tại mà còn từ những thay đổi khách quan về vị thế, tiềm lực và uy tín quốc gia. Đây là quyết tâm đúng đắn và phù hợp xu thế toàn cầu, tạo nền tảng vững chắc cho bước tiến mới.

Việt Nam đã trải qua 40 năm đổi mới với nhiều thành tựu quan trọng nhưng vẫn thiếu những đột phá mang tính bước ngoặt, khiến nền kinh tế chưa thể vượt khỏi bẫy thu nhập trung bình. Đồng thời, dự kiến đến năm 2036, Việt Nam sẽ bước vào thời kỳ dân số già. Nếu tiếp tục duy trì tốc độ phát triển như hiện nay, phải cần thêm hàng chục năm để hình thành nền công nghiệp hiện đại.

Thực tiễn con đường phát triển, đổi mới 40 năm qua là rất đúng đắn; yêu cầu đặt ra là cần tăng tốc mạnh mẽ, tận dụng tối đa năng lực, tài sản, kinh nghiệm và tri thức đã tích lũy. Nếu tự ràng buộc mình trong tư duy thận trọng và chậm rãi, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển. Hiện các yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” đang hội tụ; nếu không kịp nắm bắt, cơ hội này sẽ khó lặp lại.

- Một trong những nguyên tắc Tổng Bí thư đặt ra là tăng trưởng phải “thực chất”, không đánh đổi chất lượng và tính bền vững lấy tốc độ. Theo ông, làm thế nào để bảo đảm mỗi điểm phần trăm tăng trưởng GDP thực sự gắn với năng suất, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế?

- Nguyên tắc tăng trưởng “thực chất”, không đánh đổi chất lượng và tính bền vững lấy tốc độ là định hướng hoàn toàn đúng đắn và là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn phát triển mới. Đây cũng là xu thế chung của thế giới; nếu đi ngược lại sẽ khó nhận được sự đồng thuận và ủng hộ. Mục tiêu này còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, đặt con người vào vị trí trung tâm của phát triển.

Trước đây, tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ, đôi khi phải trả giá bằng môi trường và sinh kế. Tuy nhiên, mô hình đó không còn phù hợp, cũng không giúp đạt mục tiêu tăng trưởng cao dài hạn.

Để bảo đảm mỗi điểm phần trăm GDP gắn với năng suất, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh, cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tăng trưởng phải được đo bằng chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, thay vì chỉ dựa vào quy mô hay tốc độ thuần túy.

Cần đồng bộ đổi mới tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế, nâng cao tiêu chuẩn quản trị và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Nếu không thực hiện quyết liệt, sẽ phải trả giá bằng lãng phí nguồn lực và các điều chỉnh tốn kém về sau.

Linh hoạt chính sách, củng cố nội lực

- Theo ông, cần điều hành chính sách tài khóa, tiền tệ như thế nào để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ vững ổn định vĩ mô?

- Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, chính sách tài khóa và tiền tệ phải vừa định hướng, vừa khuyến khích phát triển, phù hợp chiến lược tăng trưởng của đất nước. Cách triển khai cũng phải linh hoạt, nới lỏng có kiểm soát, để vừa thúc đẩy sản xuất và đầu tư, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo đó, cần tập trung thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, khuyến khích đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Các công cụ như thuế, chi tiêu công, đặc biệt là đầu tư công, phải sử dụng hiệu quả, có trọng tâm, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ chiến lược, thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm và hình thành các ngành kinh tế mũi nhọn.

Quan trọng hơn, cần nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, nhất là về công nghệ. Phụ thuộc vào bên ngoài sẽ khó đạt tốc độ phát triển nhanh và bền vững. Chính sách tài khóa, tiền tệ cần hướng tới xây dựng năng lực nội sinh vững mạnh, từ công nghệ, mô hình phát triển đến nguồn lực và phương thức tổ chức.

- Về nguyên tắc sử dụng hiệu quả nguồn lực, ưu tiên dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư, đâu là những điểm nghẽn hiện nay trong phân bổ và sử dụng nguồn lực cần sớm được tháo gỡ để nâng cao hiệu quả đầu tư?

- Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thể chế. Một số quy định còn chồng chéo, lạc hậu, chưa đủ để thúc đẩy phát triển công nghệ cao, thương mại hóa tiến bộ khoa học hay phát huy năng lực con người. Hoàn thiện thể chế, loại bỏ rào cản và tạo cơ chế thông thoáng, minh bạch là yêu cầu then chốt.

Bên cạnh đó, cần tập trung vào “đại dự án”, “đại tập đoàn” và “đại vùng kinh tế” có sức lan tỏa lớn, khả năng kết nối mạng lưới rộng, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu và cập nhật xu hướng công nghệ, phát triển toàn cầu. Những dự án trọng điểm sẽ trở thành hạt nhân dẫn dắt, tạo mô hình phát triển thông minh, sáng tạo và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Nguồn nhân lực cũng quan trọng. Phải phát huy tối đa tiềm năng của những tài năng xuất sắc, tạo điều kiện để họ xây dựng mô hình độc đáo, đóng góp cho đổi mới và tăng trưởng. Hạ tầng cần hiện đại hóa, thông minh hóa, đồng bộ với phát triển nguồn nhân lực và doanh nghiệp, đồng thời giải phóng sức sản xuất và nâng cao tự do, thông thoáng trong môi trường kinh tế.

- Tổng Bí thư yêu cầu tăng trưởng phải gắn với nâng cao đời sống nhân dân và bảo đảm công bằng xã hội. Theo ông, cần thiết kế chính sách như thế nào để thành quả tăng trưởng được phân bổ công bằng hơn và thực sự cải thiện chất lượng sống của người dân?

- Tăng trưởng hai con số cần gắn trực tiếp với tăng trưởng thu nhập cho người dân, bảo đảm thành quả phát triển kinh tế được chia sẻ công bằng. Chính sách thu nhập cần thiết kế mở, cơ chế miễn, giảm thuế hợp lý để tăng thu nhập thực tế theo GDP.

Hệ thống an sinh xã hội phải bao phủ đầy đủ, đặc biệt với người cao tuổi không nơi nương tựa, người khuyết tật hay nhóm yếu thế. Quản trị kinh tế vĩ mô ổn định giúp kiểm soát giá cả, tránh lạm phát và nâng cao chất lượng dịch vụ, hàng hóa.

Ngoài ra, chính sách điều tiết thông qua thuế, công trình công cộng và kênh an sinh xã hội phải hướng tới cân bằng giữa người giàu và người nghèo; xây dựng xã hội thân thiện, hạnh phúc, bao trùm.

Chung quy lại, con người là trung tâm của mọi chính sách; mục tiêu của Đảng, Nhà nước và dân tộc là phát triển toàn diện về giáo dục, y tế, thu nhập và văn hóa. Điều này đòi hỏi thể chế kinh tế mạnh, nền chính trị ổn định và chính sách đồng bộ, hiệu quả.

Khoa học công nghệ mở đường tăng trưởng bứt phá

- Theo ông, đâu sẽ là những “động lực của động lực” có thể tạo bứt phá cho tăng trưởng thời gian tới?

- Trước hết, cần đầu tư mạnh mẽ vào khoa học, công nghệ, tập trung giải quyết những vấn đề then chốt, đặc biệt 11 công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ trọng điểm. Đây là nền tảng để nâng cao năng suất, hiệu quả và xây dựng mô hình phát triển thông minh, bền vững.

Tiếp đến, thương mại hóa tiến bộ công nghệ phải thực hiện ở mức cao, ứng dụng rộng rãi trong sản xuất, dịch vụ và đời sống, biến khoa học công nghệ thành động lực cốt lõi. Phát triển đồng bộ các thị trường hàng hóa, dịch vụ, lao động, tài chính, công nghệ và nhân tài để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, hình thành các tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam với quy mô tài sản lớn, đủ khả năng vận dụng công nghệ và nuôi dưỡng nhân tài. Xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo rộng khắp trong xã hội, khuyến khích mọi người đóng góp ý tưởng.

Đây sẽ là những “động lực của động lực”, dẫn dắt Việt Nam bước vào kỷ nguyên tăng trưởng mới với tốc độ và hiệu quả chưa từng có.

- Xin cảm ơn ông!

Hạnh Nhung thực hiện