Hủy án sơ thẩm vụ cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình

Sáng 14/9, sau 5 ngày xét xử và nghị án, Hội đồng xét xử (HĐXX) phúc thẩm TAND TP Hà Nội đã đưa ra phán quyết đối với kháng cáo của hai bị cáo Nguyễn Thị Bình (cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình) và Phạm Thị Minh Nguyệt (cựu Kế toán nhà trường). HĐXX quyết định hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ vụ án cho VKSND khu vực 1 - Hà Nội để điều tra lại theo thủ tục chung.

 Quang cảnh HĐXX tuyên hủy án sơ thẩm.

Trước đó, cuối tháng 3/2026, TAND khu vực 1 - Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Nguyễn Thị Bình 3 năm tù; bị cáo Phạm Thị Minh Nguyệt 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, cùng về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Vi phạm trong tổ chức dạy thêm, học thêm

Theo hồ sơ vụ án, trong năm học 2013-2014, Trường THCS Ba Đình tổ chức dạy thêm, học thêm trong nhà trường các môn Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, Vật lý, Hóa học cho học sinh các khối 7, 8 và 9.

Nhà trường thu tiền học thêm 15.000 đồng/tiết/môn/học sinh. Giáo viên chủ nhiệm các lớp học chính khóa đứng ra thu tiền học thêm. Sau đó, giữ lại 70% để chi trả cho giáo viên, giáo viên trực tiếp dạy thêm và nộp 30% về bộ phận tài vụ của nhà trường.

HĐXX phúc thẩm nêu rõ, Thông tư 17 và Quyết định 22 là các văn bản quy định về dạy thêm, học thêm trong nhà trường được áp dụng tại thời điểm năm học 2013-2014.

Căn cứ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và lời khai của các bị cáo, những người có liên quan về việc tổ chức dạy thêm, học thêm tại Trường THCS Ba Đình đối với các khối 7, 8 và 9, HĐXX xác định trong năm học 2013-2014 đã có những vi phạm về nguyên tắc, trình tự, thủ tục dạy thêm, học thêm.

 Hội đồng xét xử phúc thẩm tuyên hủy bản án sơ thẩm.

Cụ thể, không có đơn xin học thêm của học sinh có xác nhận của phụ huynh để giao cho giáo viên chủ nhiệm lớp chính khóa; đa số giáo viên chủ nhiệm cũng là người trực tiếp dạy thêm và thu tiền học thêm. Sau đó, các giáo viên giữ lại 70% để chi trả cho giáo viên dạy thêm, nộp 30% về bộ phận tài vụ.

Nhà trường chưa có đầy đủ thỏa thuận với từng cha mẹ học sinh nhưng đã thu đại trà 15.000 đồng/học sinh/tiết học, được xác định là vượt quá mức thu theo quy định của UBND TP Hà Nội. Ngoài ra, có việc thiết lập hai hệ thống sổ sách kế toán nhằm hợp thức việc thu, chi tiền dạy thêm, học thêm.

Theo HĐXX phúc thẩm, những vi phạm nêu trên có dấu hiệu của việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn, lạm thu gây thiệt hại về vật chất và có yếu tố vụ lợi trong hành vi của các bị cáo Nguyễn Thị Bình và Phạm Thị Minh Nguyệt; có dấu hiệu cấu thành tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” quy định tại Điều 356 Bộ luật Hình sự.

Tình tiết mới tại cấp phúc thẩm

Sau khi TAND khu vực 1 - Hà Nội xét xử sơ thẩm vụ án, ngày 4/5/2026, Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) có Kết luận số 01 về việc kiểm tra Quyết định số 22 ngày 25/6/2013 của UBND TP Hà Nội và Hướng dẫn số 5898 ngày 17/7/2013 của Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hà Nội.

Tại phiên tòa phúc thẩm, giải thích về Kết luận số 01, đại diện Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật cho rằng Quyết định số 22 quy định mức trần thu tiền dạy thêm, học thêm.

Theo đại diện Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, quy định về mức trần thu tiền dạy thêm, học thêm tại Quyết định số 22 trái với quy định tại Thông tư 17. UBND cấp tỉnh được ban hành văn bản quy định về việc thu tiền dạy thêm, học thêm nhưng không bao gồm việc quy định mức thu. Do đó, cha mẹ học sinh và nhà trường có thể thỏa thuận về mức tiền dạy thêm, học thêm.

 Đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa phúc thẩm.

Người đại diện theo ủy quyền của Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hà Nội cho rằng việc Sở tham mưu, trình UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định số 22 là đúng quy định pháp luật tại thời điểm ban hành. Tuy nhiên, đại diện Sở không khẳng định được giá trị pháp lý của Quyết định số 22 là đúng hay sai, do một số quy định tại Thông tư 17 có nhiều cách hiểu khác nhau. Cơ quan trực tiếp ban hành Thông tư 17 và Quyết định số 22 không có mặt tại phiên tòa.

HĐXX phúc thẩm nhận định đây là tình tiết mới tại cấp phúc thẩm, có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá việc Trường THCS Ba Đình thu tiền dạy thêm, học thêm vượt quá hay không vượt quá, có thỏa thuận hay không theo quy định tại Quyết định số 22 và Thông tư 17. Nội dung này tại phiên tòa phúc thẩm không thể khắc phục và làm rõ ngay được mà cần phải có thời gian điều tra, làm rõ.

Nhiều tài liệu, chứng cứ còn mâu thuẫn

Ngoài tình tiết mới nêu trên, HĐXX phúc thẩm nhận thấy một số tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án còn có mâu thuẫn, cần được làm rõ, nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ án được khách quan, đúng pháp luật.

Thứ nhất, Hiệu trưởng, một số giáo viên trực tiếp dạy thêm, trong đó có giáo viên chủ nhiệm và một số người làm công tác quản lý dạy thêm, bảo vệ khai có việc chia các lớp học thêm thành các nhóm lớp theo học lực.

Trong khi đó, Phó Hiệu trưởng nhà trường khai không có việc chia nhóm lớp. Tuy nhiên, Phó Hiệu trưởng Hoàng Mai Thế Quân lại xác lập báo cáo, kế hoạch dạy thêm, học thêm thể hiện có việc chia các lớp học thêm thành các nhóm lớp.

Sổ theo dõi việc dạy thêm, học thêm do Phó Hiệu trưởng Hoàng Mai Thế Quân và Hoàng Anh Hải lập nhưng cơ quan chức năng không thu giữ được. Biên bản kiểm tra cơ sở vật chất của nhà trường phục vụ công tác dạy thêm, học thêm do Phó Hiệu trưởng Hoàng Mai Thế Quân và nhiều người khác ký xác nhận cũng thể hiện có việc chia nhóm lớp nhưng chưa được đối chất, làm rõ đầy đủ.

Nhiều giáo viên ban đầu khai không có việc chia nhóm lớp học thêm nhưng sau đó lại có lời khai xác nhận có việc chia nhóm lớp.

Theo Tòa phúc thẩm, những nội dung này cần được làm rõ hơn bởi về mặt số học, chỉ cần có một lượng học sinh chính khóa của các khối 7, 8 và 9 được chia nhóm lớp học thêm hoặc có việc chia nhóm lớp học thêm trong một thời gian nhất định thì số tiền được xác định là thiệt hại theo cách tính của cấp sơ thẩm sẽ giảm xuống.

 Bị cáo Nguyễn Thị Bình (phải) bị cáo Phạm Thị Minh Nguyệt đứng nghe HĐXX tuyên án.

Thứ hai, Biên bản thu giữ tài liệu là Biên bản tổng hợp về dạy thêm, học thêm ngày 18/4/2024 của Cơ quan điều tra với kế toán Đỗ Thị Loan thể hiện đã thu giữ bản gốc, nhưng tài liệu thu giữ lại là bản photocopy.

Cơ quan điều tra giải trình đây là lỗi đánh máy, thực chất chỉ thu giữ bản photocopy. Sau đó, khi được yêu cầu cung cấp bản gốc, nhà trường trả lời không còn lưu giữ bản gốc. HĐXX cho rằng nội dung này cần tiếp tục được làm rõ.

Thứ ba, tài liệu trong hồ sơ vụ án còn thể hiện dấu hiệu sai phạm trong việc lập hồ sơ, chứng từ, sổ sách thu, chi kế toán đối với số tiền dạy thêm, học thêm, bồi dưỡng học nghề nói chung; trong việc thu, chi và sử dụng số tiền 15%, 30% từ hoạt động dạy thêm, học thêm trong năm học 2013-2014 của Trường THCS Ba Đình.

Ngoài ra, cần xác định, làm rõ nguồn gốc của hơn 200 bản báo cáo quyết toán được photocopy, có dấu của UBND quận Ba Đình ngày 30/6/2017 để đánh giá tổng thể việc thu, chi tiền dạy thêm, học thêm của Trường THCS Ba Đình.

Từ những nhận định trên, HĐXX phúc thẩm thấy rằng để giải quyết vụ án khách quan, toàn diện, triệt để; đồng thời làm rõ trách nhiệm, không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội, cần thiết phải hủy Bản án hình sự sơ thẩm số 113 ngày 26 và 27/3/2026 của TAND khu vực 1 - Hà Nội để điều tra làm rõ các nội dung nêu trên.

HĐXX phúc thẩm đồng thời yêu cầu Cơ quan điều tra và các cơ quan có thẩm quyền về thanh tra, kiểm tra làm rõ những sai phạm đối với các cá nhân, tập thể có liên quan; cung cấp hồ sơ, báo cáo các nội dung sai phạm để làm căn cứ đánh giá sự thật khách quan của vụ án.

Đối với những lời đề nghị hoặc ý kiến của truyền thông, báo chí về vụ án, HĐXX yêu cầu cần được xem xét thận trọng để không làm ảnh hưởng đến sự phán xét khách quan của vụ án, không để những người đưa thông tin truyền thông sai lệch về vụ án làm xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân hoặc gây hoang mang trong dư luận xã hội.

Vì các lẽ trên, HĐXX phúc thẩm quyết định hủy toàn bộ Bản án hình sự sơ thẩm số 113 ngày 26 và 27/3/2026 của TAND khu vực 1 - Hà Nội; chuyển hồ sơ vụ án cho VKSND khu vực 1 - Hà Nội để điều tra lại theo thủ tục chung.

Trước đó, trong phần tranh luận tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện VKSND TP Hà Nội đã phân tích, đánh giá khách quan, toàn diện và kết luận hành vi của các bị cáo Nguyễn Thị Bình và Phạm Thị Minh Nguyệt có dấu hiệu của tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo quy định tại Điều 356 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, xét thấy cần tiếp tục điều tra, làm rõ để bảo đảm việc xét xử đúng pháp luật, đại diện VKSND TP Hà Nội đề nghị HĐXX phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại vụ án.