Huy động 846.000 tỷ đồng ngoài ngân sách phát triển đường bộ cao tốc

Nhu cầu vốn lớn cho mạng lưới cao tốc

Ngày 29/9/2026, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026-2030, với sự tham dự của khoảng 170 đại biểu đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương, ngân hàng, tổ chức tư vấn, chuyên gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: BXD.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà - Phó Chánh Văn phòng PPP, Cục Quản lý đầu thầu, Bộ Tài chính. Ảnh: BXD.

Ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ (Bộ Xây dựng). Ảnh: BXD.

Ông Lê Thắng, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2, Bộ Xây dựng. Ảnh: BXD.

Ông Lê Huyền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: BXD.

Đại diện các địa phương tại Hội nghị. Ảnh: BXD.

Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng. Ảnh: BXD.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho rằng, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030, hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường bộ cao tốc, cần được đầu tư phát triển đi trước một bước.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh phát biểu tại hội nghị. Ảnh: BXD.

Theo đó, cao tốc không chỉ tạo mạng lưới kết nối giữa các vùng mà còn góp phần rút ngắn khoảng cách địa lý, giảm chi phí logistics, mở rộng không gian phát triển và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Những năm qua, hệ thống đường cao tốc Việt Nam đã có bước phát triển nhanh. Đến nay, cả nước đã đưa vào khai thác 3.345 km đường bộ cao tốc, vượt mục tiêu 3.000 km của giai đoạn 2021-2025; đồng thời đang triển khai thi công 1.252 km. Tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông dài hơn 2.000 km từ Lạng Sơn đến Cà Mau đã cơ bản được nối thông.

Cùng với đầu tư công, nguồn lực xã hội ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển hạ tầng giao thông. Từ năm 2021 đến nay, 444.571 tỷ đồng đã được huy động thông qua phương thức PPP để đầu tư 17 dự án BOT. Kết quả này cho thấy khả năng thu hút vốn tư nhân vào lĩnh vực giao thông khi cơ chế đầu tư phù hợp.

Khoảng 846.000 tỷ đồng cần huy động ngoài ngân sách

Theo quy hoạch, mạng lưới đường bộ cao tốc gồm 46 tuyến với tổng chiều dài khoảng 10.106 km, mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 5.000 km.

Để thực hiện mục tiêu này, giai đoạn 2026-2030 dự kiến xây dựng mới 2.829 km và mở rộng, hoàn thiện 1.187 km đường bộ cao tốc hiện hữu. Tổng nhu cầu vốn ước tính khoảng 1.269.000 tỷ đồng.

Trong số này, nguồn lực đã được cân đối từ ngân sách nhà nước và cam kết của nhà đầu tư khoảng 423.000 tỷ đồng. Như vậy, phần vốn cần tiếp tục cân đối, huy động lên tới khoảng 846.000 tỷ đồng.

Đây là bài toán nguồn lực lớn đối với phát triển hạ tầng giao thông trong 5 năm tới. Trong bối cảnh đó, việc phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, đồng thời huy động hiệu quả nguồn vốn ngoài ngân sách được xác định là một yêu cầu quan trọng.

Tại Hội nghị, Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc huy động nguồn lực xã hội vừa là thách thức, vừa mở ra dư địa đầu tư đối với cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng.

29 dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư PPP

Trên cơ sở quy hoạch và các nguyên tắc xác định dự án ưu tiên, Bộ Xây dựng xác định 29 dự án đường bộ cao tốc ưu tiên xúc tiến, kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP giai đoạn 2026-2030, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 922.812 tỷ đồng.

Danh mục tập trung vào các tuyến cao tốc hiện hữu cần mở rộng, hoàn chỉnh; các tuyến thuộc hành lang vận tải chính, kết nối liên vùng, vùng kinh tế trọng điểm, trung tâm kinh tế, cảng biển và khu kinh tế.

Trong bài phát biểu khai mạc, người đứng đầu ngành Xây dựng cho biết danh mục 29 dự án được nghiên cứu trên cơ sở các dự án thuộc Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các dự án đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư và những tuyến cần mở rộng theo quy hoạch.

Một số định hướng đáng chú ý gồm mở rộng các đoạn cao tốc Bắc - Nam phía Đông như Mai Sơn - Cam Lộ, Quảng Ngãi - Dầu Giây; mở rộng Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh từ quy mô 4 làn hạn chế lên 6-8 làn xe hoàn chỉnh theo quy hoạch; đầu tư khép kín Vành đai 5 Hà Nội và các tuyến kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long.

Việc ưu tiên các dự án này nhằm từng bước hoàn thiện mạng lưới, nâng cao khả năng kết nối giữa các vùng kinh tế, trung tâm sản xuất, cảng biển, cửa khẩu và các đầu mối giao thông quan trọng.

Hoàn thiện chính sách, tạo niềm tin cho nhà đầu tư

Bên cạnh nguồn vốn, cơ chế chính sách được xác định là yếu tố quan trọng để thu hút khu vực tư nhân tham gia các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn.

Theo Bộ trưởng, để nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn và các ngân hàng sẵn sàng cung cấp tín dụng dài hạn, khung chính sách cần rõ ràng, minh bạch và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Hệ thống pháp luật hiện hành, gồm Luật PPP năm 2020, Luật Đấu thầu năm 2023 và Luật Đường bộ năm 2024, đã hoàn thiện nhiều cơ chế liên quan đến đầu tư hạ tầng giao thông. Trong đó có cơ chế chia sẻ tăng, giảm doanh thu; gắn giá phí với phương án tài chính; minh bạch thu phí thông qua công nghệ thu phí không dừng ETC và đẩy mạnh phân cấp cho địa phương.

Việc hoàn thiện thể chế có ý nghĩa quan trọng trong tạo môi trường đầu tư có tính dự báo, giúp doanh nghiệp và tổ chức tín dụng đánh giá hiệu quả, rủi ro cũng như khả năng thu hồi vốn của các dự án PPP.

Cần thêm nguồn tín dụng dài hạn

Để hỗ trợ các dự án cao tốc, Bộ Xây dựng đề nghị các ngân hàng thương mại lớn như BIDV, VietinBank, Vietcombank, Agribank, MB và Techcombank tiếp tục nghiên cứu các gói tín dụng trung, dài hạn với lãi suất hợp lý, tạo nền tảng tài chính cho nhà đầu tư PPP.

Ông Trần Hoài Nam, Phó Giám đốc Khối Khách hàng doanh nghiệp - Ngân hàng Vietinbank đại diện các ngân hàng cho biết, sẽ tiếp tục nghiên cứu các gói tín dụng với lãi suất hợp lý tạo nền tảng tài chính cho nhà đầu tư PPP. Ảnh: BXD.

Cùng với nguồn tín dụng, công tác giải phóng mặt bằng và thủ tục hành chính cũng được đặt ra như những yếu tố cần được xử lý đồng bộ.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng đề nghị các bộ, ngành Trung ương và địa phương phối hợp chuẩn bị mặt bằng sạch đúng tiến độ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và chủ động tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai dự án.

Bộ Xây dựng đồng thời cam kết đóng vai trò cầu nối, đồng hành cùng nhà đầu tư từ khâu chuẩn bị dự án đến quá trình vận hành, khai thác. Các cơ quan tham mưu, đơn vị trực thuộc Bộ được yêu cầu hỗ trợ nhà đầu tư theo 6 tiêu chí: “nhanh, đúng, trúng, chuẩn, hiệu quả và an toàn”.

Đầu tư cao tốc để mở rộng không gian phát triển

Theo Bộ Xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại tiếp tục là một trong những đột phá chiến lược trong giai đoạn phát triển mới. Trong đó, đường bộ cao tốc giữ vai trò quan trọng trong kết nối các trung tâm kinh tế, vùng động lực, cảng biển, cảng hàng không và cửa khẩu quốc tế.

Với tổng nhu cầu vốn khoảng 1,269 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, trong đó 846.000 tỷ đồng cần tiếp tục huy động, yêu cầu đặt ra là phải đồng thời mở rộng quy mô nguồn vốn, hoàn thiện cơ chế PPP và nâng cao hiệu quả triển khai dự án.

Thông qua Hội nghị, Bộ Xây dựng hướng tới tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp; cung cấp đầy đủ, minh bạch thông tin về nhu cầu, định hướng và cơ hội đầu tư. Qua đó, tạo điều kiện để các nhà đầu tư nghiên cứu, tham gia phát triển hệ thống đường bộ cao tốc trong giai đoạn 2026-2030.

Đầu tư vào hạ tầng giao thông là đầu tư cho tương lai dài hạn của đất nước. Với việc xác định rõ nhu cầu vốn, danh mục dự án và các cơ chế huy động nguồn lực, giai đoạn 2026-2030 đang mở ra một không gian lớn cho đầu tư phát triển hạ tầng cao tốc, đồng thời tạo thêm nền tảng kết nối cho các vùng kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng trong dài hạn.