Hy hữu: Nữ sinh đến viện tâm thần khám vẫn mang theo 'bình khí cười' để phòng lên cơn nghiện
Khi đến Viện Sức khỏe tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai thăm khám, cô gái trẻ khiến bác sĩ ngỡ ngàng khi đem theo một túi xách lớn, nặng trĩu chứa bình khí N₂O (khí cười), vì sợ xuất hiện cơn thèm bất chợt không thể kiểm soát.
Tại Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, không ít bệnh nhân trẻ tuổi nhập viện trong tình trạng tổn thương thần kinh, rối loạn tâm thần nặng nề, mà điểm chung là tiền sử lạm dụng khí cười (khí N2O) kéo dài. Trường hợp của nữ bệnh nhân trên là một điển hình.
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho hay khí N2O tác động trực tiếp lên não, gây cảm giác hưng phấn tức thời. Tuy nhiên, khi sử dụng kéo dài và liều cao, khí này sẽ làm bất hoạt vitamin B12 trong cơ thể, dẫn tới tổn thương tủy sống, ảnh hưởng vận động và quá trình tạo máu.
Từ 'thử cho vui' thành nghiện khí cười
Chia sẻ tại buổi tọa đàm "Bóng cười - nước mắt sau những cuộc vui" tại Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, BS Lê Thị Phương Thảo, Đơn nguyên Sử dụng chất và Y học Hành vi, cho biết, cô gái trẻ bước vào phòng khám, với một chiếc túi xách lớn, và lấy ra một bình khí N₂O trong sự ngỡ ngàng của bác sĩ.
"Bệnh nhân giải thích, cô nghiện khí N₂O, bị bố mẹ phát hiện bắt đi khám và cai nghiện, nhưng khi đi khám sợ lên cơn thèm bất chợt không thể kiểm soát nên cô phải lén vác bình khí đi theo"- BS Thảo thông tin.
Nữ bệnh nhân cho biết, lần đầu tiên cô hít bóng cười (bóng bơm khí N₂O) là khi mới học cấp 2, do bạn bè rủ. Lúc ấy, cô nghĩ chỉ thử cho biết và không hít thường xuyên.
Tuy nhiên, lên cấp 3, khi đi chơi với bạn bè nhiều hơn, cô tiếp xúc, hút bóng cười thường xuyên hơn. Dần dần, cô có cảm giác bị lệ thuộc, thèm hút bóng cười nên không cần bạn bè rủ, cô cũng tự mua bóng về hít tại nhà.
Theo BS Thảo, nữ bệnh nhân mỗi ngày hít 20-30 quả bóng cười. Khi tình trạng nghiện nặng hơn, cô không dùng bóng cười nữa mà trực tiếp mua khí N₂O về hít.
Cô gái thường xuyên mang bình khí N₂O nhỏ bên người, kể cả khi đi làm để lên cơn thèm là hít.
Thời điểm bố mẹ phát hiện và bắt đi khám, cô gái đã sử dụng bóng cười đến 6-7 năm, đồng thời có các biểu hiện tê bì chân tay, trầm cảm, lo âu.
Chuyên gia chia sẻ tại buổi tọa đàm.
Trường hợp khác là bệnh nhân nam 22 tuổi, nhập viện trong tình trạng mệt mỏi nhiều, tê bì và yếu rõ hai chi dưới. Theo người nhà, bệnh nhân có tiền sử sử dụng bóng cười (chứa khí N2O) trong nhiều năm.
Ban đầu, việc sử dụng chỉ dừng lại ở mức 1 - 2 lần khi liên hoan, tụ tập bạn bè. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, tần suất và liều lượng tăng nhanh. Mỗi lần bệnh nhân sử dụng tới 30 - 40 quả bóng cười, thậm chí dùng thường xuyên ngay cả khi ở một mình trong phòng.
Trong đợt nhập viện này, ngoài các biểu hiện tổn thương vận động, bệnh nhân còn xuất hiện các triệu chứng rối loạn tâm thần như cảm giác có người theo dõi, nghi ngờ bị hãm hại, lo âu và mất kiểm soát cảm xúc.
Qua thăm khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân có tổn thương tủy sống hai bên, được chẩn đoán ngộ độc khí N2O. Bệnh nhân được chỉ định ngừng hoàn toàn việc sử dụng bóng cười và điều trị bằng vitamin B12 đường tiêm kết hợp theo dõi tâm thần.
Nhiều nguy cơ nghiêm trọng với sức khỏe
BS Thảo cho biết, bóng cười (còn gọi là funky ball) là một quả bóng được bơm đầy khí N₂O.
N₂O hay còn gọi là khí cười là một trong những hợp chất vô cơ không màu, vị ngọt nhẹ. Chất này vào cơ thể, dạng khí, sẽ chiếm chỗ oxy làm thiếu oxy, ức chế thần kinh trung ương gây ra nhiều cảm giác phê, hoang tưởng.
N₂O là nhóm chất gây nghiện, thuộc nhóm gây ảo giác có xu hướng tăng liều, người dùng có thể bị phụ thuộc, nghiện, ảo giác tương tự heroin.
Hiểm họa của bóng cười.
BS Thảo cảnh báo, dùng bóng cười lâu ngày với số lượng lớn có thể làm tổn thương não bộ; tê bì tay chân; yếu liệt, đi không vững; tổn thương tủy sống không hồi phục; giảm trí nhớ, chậm chạp, kém tập trung... Thậm chí, việc lạm dụng bóng cười có thể gây ngừng tim đột ngột hoặc ngạt thở cấp tính do thiếu oxy dẫn đến tử vong.
Theo BS Lê Thị Phương Thảo, Đơn nguyên Sử dụng chất và Y học Hành vi hiện đang điều trị hơn 300 mã bệnh tâm thần khác nhau. Trong đó, các ca liên quan đến khí N2O có xu hướng gia tăng nhanh và ngày càng trẻ hóa.
Khí cười, hay còn gọi là "funky ball", là bóng cao su được bơm đầy khí N2O, một chất gây ảo giác, tác động trực tiếp lên não và tủy sống. Cảm giác hưng phấn chỉ kéo dài vài phút, nhưng hậu quả có thể kéo dài suốt đời.
"Chúng tôi đã gặp những bệnh nhân còn rất trẻ, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng khí cười đã phải tập đi bằng xe lăn"- BS Thảo cho hay.
Các tổn thương thường gặp gồm tê bì, yếu liệt, mất thăng bằng, suy giảm trí nhớ, rối loạn hành vi và tổn thương tủy sống không hồi phục.
BS Thảo cũng cho biết, độc tính của khí cười tăng theo liều lượng và thời gian sử dụng, liều cao thường gây nguy hiểm tức thì nhưng liều thấp dùng kéo dài vẫn có thể gây tổn thương nặng.
Việc hít bóng cười lâu ngày sẽ dẫn đến số lượng ngày càng tăng, có những người dùng tới 30-40 quả mỗi lần. Chuyên gia cảnh báo, dùng trên 10 quả bóng cười mỗi lần và dùng nhiều lần có thể gây độc tính mạnh đối với bộ não, có khả năng gây tổn thương cấp tính và mạn tính đến cơ thể.
Tác hại của bóng cười: Cười vài phút, hậu quả có thể kéo dài cả đời.
Trước đó, Bộ Y tế đã từng có văn bản đề nghị các địa phương giám sát, quản lý chặt chẽ việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, sử dụng N2O.
Bộ Y tế nhấn mạnh, việc lạm dụng thường xuyên N2O có thể gây ra các rối loạn như: cảm giác châm chích ở đầu các chi và đi lại loạng choạng, gây ra rối loạn khí sắc, rối loạn trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, ảnh hưởng đến tim mạch, hạ huyết áp, thiếu máu lên não. Sử dụng bóng cười chứa khí N2O đặc biệt nguy hiểm khi dùng chung với một số ma túy khác làm mất kiểm soát năng lực hành vi, gây mất an ninh trật tự và nguy hiểm cho xã hội.
Để đảm bảo sức khỏe, đảm bảo an ninh, an toàn cho xã hội, Bộ Y tế đề nghị các địa phương giám sát, quản lý chặt chẽ việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, sử dụng N2O đúng theo quy định của pháp luật;
Xử lý nghiêm các hành vi lạm dụng, sử dụng sai mục đích đối với khí N2O; Tăng cường công tác thông tin, giáo dục, truyền thông đến người dân, đặc biệt là đối tượng thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên về tác hại và hậu quả của việc lạm dụng sử dụng, sử dụng sai mục đích khí N2O;
Các doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm quy định, nguyên tắc sử dụng phụ gia thực phẩm, không được lạm dụng, sử dụng sai mục đích; phải tuân thủ khai báo nhập khẩu, kinh doanh khí N2O làm phụ gia thực phẩm (bảo đảm truy xuất được người bán và người mua). Nếu tổ chức, cá nhân nào vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.
