COP31: Cảnh báo AI có thể làm gia tăng áp lực lên khí hậu

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một công cụ hai mặt trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu: vừa mở ra khả năng cải thiện dự báo thời tiết, giảm phát thải và tối ưu hóa năng lượng, vừa làm gia tăng sức ép lên môi trường do nhu cầu về điện, nước và hạ tầng tính toán khổng lồ.

Cảnh báo này được người đứng đầu cơ quan khí hậu Liên hợp quốc (LHQ) Simon Stiell đưa ra ngày 16/11, khi Thổ Nhĩ Kỳ, nước chủ nhà Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP31), chính thức phát động sáng kiến thúc đẩy phát triển AI bền vững.

Tổng thư ký điều hành Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (UNFCC) Simon Stiell phát biểu tại cuộc họp bên lề COP31 ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 11/11/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Tổng thư ký điều hành Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (UNFCC) Simon Stiell phát biểu tại cuộc họp bên lề COP31 ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 11/11/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Phát biểu tại thành phố Antalya, ông Stiell nhấn mạnh thế giới đang đứng trước thời điểm công nghệ có cả “tiềm năng lớn và hiểm họa lớn”. Theo ông, không thể yêu cầu người dân chấp nhận hóa đơn năng lượng cao hơn, ô nhiễm làm Trái Đất nóng lên nhiều hơn và bất bình đẳng sâu sắc hơn để đổi lấy những lời hứa về một tương lai tốt đẹp. Lợi ích của AI phải lớn hơn những chi phí ngày càng gia tăng mà công nghệ này gây ra.

Mang tên “Cam kết Antalya về trí tuệ nhân tạo”, sáng kiến tự nguyện do Thổ Nhĩ Kỳ phối hợp với Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) xây dựng nhằm kết hợp hai mục tiêu: khai thác AI phục vụ hành động khí hậu và kiểm soát tác động môi trường của chính công nghệ này. Đây là vấn đề ngày càng cấp thiết khi các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ lượng điện và nước lớn, đồng thời tạo áp lực lên hệ thống năng lượng và chi phí sinh hoạt tại những khu vực tập trung cơ sở hạ tầng số.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu tăng 17% trong năm 2025, trong khi riêng các trung tâm dữ liệu chuyên phục vụ AI tăng tới 50%. Báo cáo cập nhật năm 2026 của cơ quan này dự báo mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu có thể tăng gần gấp đôi, từ 485 terawatt giờ (TWh) năm 2025 lên khoảng 950 TWh vào năm 2030, tương đương khoảng 3% tổng nhu cầu điện toàn cầu. Đáng chú ý, dù mức tiêu thụ điện cho mỗi tác vụ AI đang giảm nhanh nhờ cải tiến công nghệ, những ứng dụng tiêu tốn nhiều năng lượng như tạo video, xử lý suy luận phức tạp và các tác vụ tự động có thể sử dụng điện nhiều gấp hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần so với truy vấn văn bản thông thường.

Để giải quyết vấn đề, Cam kết Antalya xác định 4 hướng hành động: sử dụng nguồn điện phát thải thấp hoặc bằng không cho hạ tầng AI; nâng cao hiệu quả sử dụng điện và nước; đánh giá, công khai tác động môi trường theo các tiêu chuẩn thống nhất; và tăng hỗ trợ tài chính, kỹ thuật cho các nước đang phát triển ứng dụng AI phục vụ mục tiêu khí hậu. Theo ITU, việc thực hiện cam kết sẽ được theo dõi hằng năm tại các hội nghị COP đến năm 2030.

Tuy nhiên, mức độ hưởng ứng ban đầu còn hạn chế. Tại thời điểm phát động, chỉ có 9 trong số gần 200 quốc gia tham dự COP31 chính thức ký cam kết. Mỹ, Trung Quốc và EU chưa tham gia; nhiều tập đoàn công nghệ lớn, trong đó có Nvidia, OpenAI và Anthropic, cũng chưa có tên trong danh sách. Bà Jill McArdle, đại diện tổ chức phi lợi nhuận Beyond Fossil Fuels, cảnh báo sáng kiến có thể tạo cho các tập đoàn công nghệ hình ảnh thân thiện với môi trường mà không buộc họ giải quyết những tác động thực tế từ hạ tầng của mình.

Tranh luận tại Antalya cho thấy thách thức không chỉ nằm ở việc phát triển AI phục vụ chuyển đổi xanh, mà còn ở khả năng bảo đảm chính công nghệ này không trở thành nguồn gây áp lực mới đối với khí hậu. Hiệu quả của Cam kết Antalya sẽ phụ thuộc vào những mục tiêu đo lường được, tính minh bạch trong công bố dữ liệu và trách nhiệm thực hiện của các quốc gia, đặc biệt là những tập đoàn công nghệ lớn.

Phương Hoa/TTXVN

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/cop31-canh-bao-ai-co-the-lam-gia-tang-ap-luc-len-khi-hau-post1403490.html