Iceland bỏ phiếu về việc nối lại đàm phán gia nhập EU

Thủ tướng Kristrún Frostadóttir, lãnh đạo Đảng Dân chủ Xã hội ủng hộ EU, cho biết Chính phủ Iceland sẽ tôn trọng kết quả bỏ phiếu.

Nếu cử tri chọn "có", Iceland sẽ bắt đầu lại quá trình đàm phán với EU về các điều khoản gia nhập. Sau khi hoàn tất đàm phán, người dân sẽ tiếp tục được hỏi trong một cuộc trưng cầu ý dân khác về việc có chính thức gia nhập EU hay không.

Bà Frostadóttir cho rằng một kết quả "có" sẽ giúp Iceland bước vào đàm phán với EU trên cơ sở đoàn kết và tìm kiếm một thỏa thuận có lợi cho đất nước. Ngược lại, nếu cử tri nói "không", kế hoạch nối lại đàm phán sẽ được khép lại.

Reykjavík, Iceland. Ảnh: Unsplash

Cuộc bỏ phiếu diễn ra 13 năm sau khi Iceland đình chỉ các cuộc đàm phán gia nhập EU. Khi đó, Chính phủ Iceland theo xu hướng hoài nghi EU cho rằng Iceland có thể phát triển tốt hơn nếu đứng ngoài khối.

Các cuộc thăm dò trước ngày bỏ phiếu cho thấy khoảng cách giữa hai phe rất sít sao. Khảo sát của Gallup trong tuần này cho thấy 51,6% người được hỏi phản đối nối lại đàm phán, trong khi 48,4% ủng hộ. Một khảo sát trước đó của công ty Maskina lại cho kết quả ngược lại, với 51,3% ủng hộ và 48,7% phản đối.

An ninh là một trong những vấn đề được nhắc đến nhiều trong cuộc tranh luận. Iceland là thành viên sáng lập NATO nhưng không có quân đội thường trực. Nước này từ lâu phụ thuộc đáng kể vào NATO và Mỹ để bảo đảm an ninh.

Một trong những lý do khiến vấn đề EU trở lại chương trình nghị sự là áp lực kinh tế trong nước. Giá tiêu dùng tại Iceland năm 2025 cao hơn 87% so với mức trung bình của EU và thuộc nhóm cao nhất châu Âu. Đồng krona Iceland cũng thường xuyên biến động, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong dự báo chi phí và có thể làm tăng chi phí vay vốn.

Nếu gia nhập EU, Iceland cũng sẽ trở thành thành viên của liên minh thuế quan, cho phép hàng hóa lưu thông tự do hơn trong khối và áp dụng mức thuế chung đối với hàng nhập khẩu từ bên ngoài.

Tuy vậy, Iceland sẽ phải đối mặt với một thay đổi lớn liên quan đến ngành đánh bắt cá. Đánh bắt cá từ lâu được xem là một trong những trụ cột của nền kinh tế Iceland. Năm 2024, ngành này đóng góp trực tiếp khoảng 8% GDP và tạo ra tác động kinh tế lớn hơn thông qua các ngành liên quan.

Nếu gia nhập EU, Iceland sẽ phải tuân thủ Chính sách Ngư nghiệp Chung của EU, trong đó có các quy định về đội tàu và nguồn lợi thủy sản. Ngành đánh bắt cá lo ngại điều này có thể dẫn đến những thay đổi về hạn ngạch, tăng cạnh tranh từ các nước khác và làm giảm quyền tự quyết của Iceland đối với nguồn lợi thủy sản.

Bên cạnh kinh tế, vị trí địa chiến lược của Iceland cũng khiến cuộc bỏ phiếu được các nước châu Âu quan tâm. Iceland nằm giữa Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực, trong khu vực có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động quân sự và hàng hải của Nga, Mỹ và các nước châu Âu.

Ngoại trưởng Iceland Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir cho rằng EU có thể trở thành một "sự bổ sung quý giá" đối với an ninh của Iceland, dù NATO và Mỹ vẫn là những đối tác cốt lõi.