Mỹ xác định được 'vũ khí' nguy hiểm nhất của Trung Quốc

"Trung Đông có dầu mỏ, Trung Quốc có các nguyên tố đất hiếm", nhà lãnh đạo Đặng Tiểu Bình từng nói câu này vào đầu những năm 1990 và câu nói này đã được nhắc lại nhiều lần trong thời gian gần đây.

Bắc Kinh đã sử dụng vị thế gần như độc quyền của mình trong ngành công nghiệp đất hiếm để đối phó hiệu quả với cuộc chiến thương mại do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động, theo tờ Foreign Affairs (FA), đất hiếm là vũ khí đáng sợ nhất của Trung Quốc.

"Những sự kiện trong năm qua chỉ càng củng cố thêm niềm tin này. Ví dụ vào tháng 11/2026, sau khi Trung Quốc tuyên bố áp dụng chế độ cấp phép xuất khẩu kim loại đất hiếm, thế giới đã trải qua cú sốc".

"Rõ ràng đây là kết quả của một chiến lược được tính toán kỹ lưỡng, kéo dài nhiều năm nhằm kiểm soát việc khai thác và chế biến các nguyên tố cấu thành nên thế giới hiện đại", ấn phẩm FA nhận xét.

Theo tác giả bài viết, không còn nghi ngờ gì nữa, sự kiểm soát của Trung Quốc đối với các nguyên tố đất hiếm là một "vũ khí" mạnh mẽ, gây ra báo động trên toàn thế giới và châm ngòi cho cuộc chạy đua tìm kiếm nguồn cung thay thế.

Bài báo lưu ý thêm, Trung Quốc không chỉ sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn nhất thế giới mà còn kiểm soát khoảng 85% hoạt động chế biến toàn cầu. Mặc dù là một ngành công nghiệp nhỏ, vai trò của các nguyên tố đất hiếm trong công nghệ hiện đại là vô cùng to lớn.

Nguyên nhân là bởi 17 nguyên tố, đặc biệt đất hiếm nặng giữ vai trò rất quan trọng đối với việc sản xuất chất bán dẫn, công nghệ quốc phòng, ô tô và năng lượng sạch, vị thế của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng tạo ra một nút thắt cổ chai trong nền kinh tế toàn cầu.

Tuy vậy tờ FA nhấn mạnh, bất chấp những nỗ lực của Trung Quốc nhằm tận dụng vị thế của mình, sự thống trị của họ không phải kết quả của một kế hoạch vĩ đại và xa vời nhằm khống chế thế giới.

Thay vào đó, đây là kết quả từ sự kết hợp đặc biệt và luôn thay đổi của các lợi ích trong nước giữa những thay đổi kinh tế và công nghệ toàn cầu lớn hơn.

Bắc Kinh chỉ công nhận kim loại đất hiếm là vũ khí địa kinh tế vào năm 2010, và kể từ đó đã học cách sử dụng yếu tố này dưới sự trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Tình trạng bế tắc hiện nay về kim loại đất hiếm và việc quân sự hóa chuỗi cung ứng đang diễn ra thực sự đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với sự ổn định và thịnh vượng toàn cầu.

Mặc dù vậy, đây không hẳn là việc thực hiện một kế hoạch tổng thể của Trung Quốc mà là kết quả từ việc 2 cường quốc bị cuốn vào vòng xoáy phản ứng mà không bên nào khởi xướng và cũng không bên nào hoàn toàn kiểm soát được.

Tóm lại, bài báo nhấn mạnh rằng khi Trung Quốc và Mỹ hiện đang tìm cách gây sức ép lẫn nhau, rủi ro không chỉ giới hạn ở chiến tranh kinh tế.

Nỗi sợ hãi về việc vũ khí hóa nền kinh tế và chuỗi cung ứng trong tương lai đã dẫn đến sự xa cách ngày càng tăng giữa hai nước, làm dấy lên sự thù địch lan rộng, thúc đẩy những tình cảm cứng rắn hơn ở cả hai bờ Thái Bình Dương.

"Ngăn chặn quá trình này chắc chắn không dễ dàng, nhưng điều đó sẽ giúp cả hai quốc gia hàng đầu và toàn thế giới tránh được một số phận bi thảm hơn nữa", tờ FA kết luận.