IELTS giảm vai trò trong xét tuyển đại học: Thí sinh đổi chiến lược

Nhiều chương trình đào tạo hiện nay của các trường đại học đòi hỏi thí sinh có khả năng ngoại ngữ tốt. Ảnh: ĐHQG-HCM

Trong bối cảnh quy chế tuyển sinh mới siết chặt và đa dạng hóa phương thức, thí sinh buộc phải xây dựng chiến lược toàn diện hơn để gia tăng cơ hội trúng tuyển.

Thu hẹp “đất dụng võ” của IELTS

Theo đề án tuyển sinh năm 2026 vừa được Trường Đại học Y Dược TPHCM công bố, nhà trường dự kiến tuyển 2.746 sinh viên - tăng khoảng 200 chỉ tiêu so với năm trước. Điểm đáng chú ý là so với các năm trước, trường không còn áp dụng phương thức xét tuyển kết hợp giữa kết quả thi tốt nghiệp THPT với các chứng chỉ quốc tế như IELTS, TOEFL hay SAT.

Đặc biệt, đối với những ngành đào tạo sử dụng tổ hợp xét tuyển có môn Tiếng Anh, thí sinh bắt buộc phải tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT môn Tiếng Anh.

Nhà trường không thực hiện việc quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ để miễn thi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển. Tuy vậy, các chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế vẫn được sử dụng để tính điểm khuyến khích.

Cụ thể, thí sinh có IELTS từ 6.0, TOEFL iBT từ 80 điểm trở lên hoặc SAT đạt tối thiểu 1340/1600 sẽ được cộng điểm ưu tiên. Mức cộng tối đa là 1,5 điểm trên thang điểm 30 - về cơ bản tương đương quyền lợi của phương thức xét tuyển trước đây.

Không chỉ riêng Trường Đại học Y Dược TPHCM, trong mùa tuyển sinh năm 2026, có thể dễ dàng nhận thấy xu hướng nhiều trường đại học giảm dần sự phụ thuộc vào các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế trong các phương thức xét tuyển. Dù vậy, chứng chỉ IELTS vẫn tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong nhiều phương thức tuyển sinh.

Không ít trường đại học duy trì hoặc mở rộng hình thức xét tuyển kết hợp giữa IELTS với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc kết quả từ các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy. Điều này giúp thí sinh sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế gia tăng cơ hội cạnh tranh trong quá trình xét tuyển.

Xu hướng điều chỉnh này xuất phát từ quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ GD&ĐT, với những thay đổi theo hướng siết chặt việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ. Theo quy định mới, thí sinh chỉ được sử dụng IELTS theo một trong 2 cách: quy đổi thành điểm môn Tiếng Anh hoặc dùng để cộng điểm khuyến khích (tối đa 1,5 điểm), không được áp dụng đồng thời cả hai cách. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng “lợi thế kép”, qua đó góp phần đảm bảo sự công bằng giữa các thí sinh.

Thí sinh tham dự kỳ thi đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh tổ chức, tháng 4/2026. Ảnh: UTE

Mỗi trường một kiểu quy đổi, thưởng điểm

Theo khảo sát, tính đến tháng 4/2026, phần lớn các trường đại học đã công bố phương án tuyển sinh dự kiến cho năm nay. Trong đó, có hơn 60 trường đưa ra bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế - phổ biến là IELTS - sang điểm môn Tiếng Anh. Mức điểm này thường được kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc học bạ của hai môn còn lại trong tổ hợp để xét tuyển.

Theo quy chế tuyển sinh, bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ của các trường phải bảo đảm tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch, nhằm tăng độ phân hóa trong xét tuyển. Hiện tại, mỗi trường lại xây dựng một bảng quy đổi IELTS riêng, với sự chênh lệch khá lớn giữa các mức điểm. Ở một số trường top đầu, thí sinh cần đạt IELTS từ 7.0 trở lên mới có thể quy đổi sang mức điểm cao, trong khi tại một số đơn vị khác, mốc 8.0 mới được tính điểm tuyệt đối.

Cụ thể, có hơn 10 trường chấp nhận quy đổi từ mức IELTS 4.0 - đây cũng là ngưỡng điểm thấp nhất, đồng thời là điều kiện để thí sinh được miễn thi tốt nghiệp môn Tiếng Anh theo quy định của Bộ GD&ĐT. Với mức điểm này, Trường Đại học Sài Gòn và Trường Đại học Yersin Đà Lạt quy đổi tương đương 7,5 điểm môn Tiếng Anh.

Một số trường áp dụng ngưỡng quy đổi từ IELTS 4.5 như Trường Đại học Điện lực, Trường Đại học Mở Hà Nội, Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, Học viện Hàng không Việt Nam… với mức điểm quy đổi phổ biến dao động từ 7 đến 8 điểm.

Phần lớn các trường đại học yêu cầu thí sinh có chứng chỉ IELTS từ 5.0 trở lên. Đáng chú ý, nếu thí sinh đạt IELTS từ 7.0, nhiều trường sẵn sàng quy đổi thành 10 điểm môn Tiếng Anh, tiêu biểu như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Công nghiệp Hà Nội, Trường Đại học Thương mại…

Một số trường đặt ra yêu cầu cao hơn. Có trường chỉ tính điểm tối đa môn Tiếng Anh khi thí sinh đạt IELTS từ 8.0 trở lên, như Trường Đại học Ngoại thương, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Trường Đại học CMC, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TPHCM), Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM)...

Bên cạnh hình thức quy đổi, nhiều trường đại học áp dụng chính sách cộng điểm khuyến khích đối với thí sinh sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, thay vì sử dụng quyền miễn thi môn ngoại ngữ trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh đại học năm 2026. Ảnh: UEF

Thí sinh cần chiến lược toàn diện

Việc quy đổi hoặc cộng điểm với IELTS và các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế nói chung cũng là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm tại các ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp tổ chức gần đây.

Tại một sự kiện ở TPHCM, một học sinh đặt câu hỏi liệu có trường hợp thí sinh vừa được quy đổi điểm, vừa được cộng điểm khuyến khích hay không. Một số em băn khoăn với mức IELTS 6.5 có thể linh hoạt lựa chọn giữa quy đổi sang điểm môn Tiếng Anh hoặc nhận điểm cộng khuyến khích.

Đại diện các trường đại học cho biết, thí sinh không được tự quyết định việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ theo hướng nào, mà điều này phụ thuộc vào quy định cụ thể của từng trường và từng phương thức xét tuyển. Chẳng hạn, Đại học Bách khoa Hà Nội chỉ thực hiện quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ đối với phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT; còn với phương thức xét tuyển bằng điểm thi đánh giá tư duy, trường áp dụng cộng điểm thưởng thay vì quy đổi.

Là một trong những đơn vị sớm điều chỉnh phương thức tuyển sinh, Trường Đại học Giao thông vận tải cho biết sẽ không sử dụng chứng chỉ IELTS để quy đổi thành điểm môn Tiếng Anh trong bất kỳ phương thức nào. Thay vào đó, nhà trường áp dụng cộng điểm ưu tiên đối với thí sinh có IELTS từ 5.0 trở lên.

PGS.TS Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM), lưu ý rằng thí sinh cần đọc kỹ thông tin tuyển sinh của từng trường để tránh hiểu nhầm. Trước lo ngại của một số học sinh về biến động điểm chuẩn khi các trường thay đổi cách cộng điểm hoặc quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ, PGS.TS Bùi Hoài Thắng cho rằng yếu tố này gần như không ảnh hưởng lớn đến xu hướng chung.

Theo Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Bách khoa, việc Bộ GD&ĐT giảm mức điểm cộng tối đa từ 3 xuống còn 1,5 điểm góp phần tăng tính công bằng trong xét tuyển. Ở góc độ tổng thể, điểm chuẩn đại học vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nhiều yếu tố khác như độ khó - dễ của đề thi, số lượng hồ sơ đăng ký vào từng ngành, từng trường và mặt bằng chất lượng thí sinh. Khi có nhiều thí sinh đạt điểm cao cùng đăng ký vào một ngành, mức điểm chuẩn có thể tăng do cạnh tranh lớn và ngược lại.

Thực tế cho thấy, dù không còn giữ vai trò “quyết định”, các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế vẫn là một lợi thế đáng kể trong tuyển sinh đại học năm 2026. Trong bối cảnh quy chế mới hướng đến sự công bằng và đa dạng hóa phương thức xét tuyển, thí sinh cần xây dựng chiến lược toàn diện, kết hợp hài hòa giữa năng lực ngoại ngữ và kết quả học tập ở các môn khác để tối ưu cơ hội trúng tuyển.

Ở góc độ dài hạn, các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế không chỉ đơn thuần là công cụ phục vụ xét tuyển mà còn đóng vai trò như nền tảng quan trọng giúp sinh viên học tập hiệu quả hơn trong môi trường đại học. Với lợi thế về ngoại ngữ, sinh viên sở hữu các chứng chỉ này có thể dễ dàng tiếp cận nguồn tài liệu học tập quốc tế, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong nhiều ngành đào tạo. Đồng thời, việc học các môn chuyên ngành bằng tiếng Anh cũng trở nên thuận lợi hơn, giúp người học nắm bắt kiến thức sâu và cập nhật xu hướng mới trên thế giới.

ThS Phạm Thái Sơn - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TPHCM cho rằng, các chứng chỉ quốc tế như IELTS, TOEIC hay TOEFL vẫn là những minh chứng phổ biến và đáng tin cậy đánh giá năng lực ngoại ngữ.

Đặc biệt, IELTS được đánh giá phù hợp với yêu cầu tuyển sinh của nhiều trường đại học khi tích hợp nhiều kỹ năng quan trọng như ngôn ngữ, giao tiếp, học thuật và tư duy nghiên cứu - những yếu tố giúp các cơ sở đào tạo có thêm cơ sở để đánh giá toàn diện năng lực của thí sinh.

Theo ThS Phạm Thái Sơn, tiếng Anh ngày càng trở thành “ngôn ngữ thứ hai” trong hệ thống giáo dục từ bậc tiểu học đến THPT và cả giáo dục đại học. Việc sử dụng tiếng Anh trong học tập và đời sống đang trở nên phổ biến hơn, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Khi năng lực tiếng Anh trở thành kỹ năng phổ thông của học sinh, việc quy đổi điểm từ các chứng chỉ ngoại ngữ có thể dần giảm bớt sự cần thiết. Tuy nhiên, trước mắt, các trường vẫn có thể duy trì cơ chế cộng điểm ưu tiên đối với những thí sinh có năng lực sử dụng tiếng Anh tốt.