Ðiện mặt trời - giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh trong sản xuất

Hệ thống điện mặt trời mái nhà trong khu công nghiệp ở Đồng Nai.

Đây cũng là nguồn năng lượng Đồng Nai khuyến khích nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh và hình thành các khu công nghiệp (KCN) sinh thái.

Một giải pháp đa lợi ích

Với 44 KCN đang hoạt động và gần 2,8 ngàn dự án còn hiệu lực, Đồng Nai là một trong những địa phương có nhu cầu sử dụng điện cho công nghiệp nhiều nhất cả nước. Thời gian qua, việc cung ứng điện đảm bảo, tuy nhiên tại một số khu vực ở một số thời điểm đã xảy ra tình trạng quá tải hệ thống và thiếu điện cục bộ.

Trước yêu cầu cần gia tăng nguồn điện sạch tại chỗ, giảm phát thải khí nhà kính, thực hành các tiêu chí ESG (môi trường, xã hội, quản trị DN) và phát triển kinh tế xanh, thành phố đã khuyến khích các DN, KCN phát triển năng lượng tái tạo, nhất là ĐMT theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ. Định hướng này phù hợp với Nghị quyết số 10-NQ/TW, ngày 8-6-2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 10% số KCN trên cả nước được phát triển hoặc chuyển đổi theo mô hình KCN sinh thái. Đồng thời phù hợp với Kế hoạch số 76/KH-UBND, ngày 9-2-2026 của UBND tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 2 KCN được chứng nhận sinh thái; tối thiểu 10% DN trong KCN áp dụng giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn; 90% KCN được tiếp cận, áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Ông Phạm Việt Phương, Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các KCN, khu kinh tế thành phố Đồng Nai cho biết: Thành phố đã xác định rõ lộ trình chuyển đổi các KCN hiện hữu theo hướng xanh và sinh thái đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là bước đi quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

ĐMT mái nhà là giải pháp mang lại nhiều lợi ích cho DN. Trước hết là lợi ích kinh tế khi giảm đáng kể chi phí điện năng, giúp DN nâng cao năng lực cạnh tranh về giá thành sản phẩm. Không chỉ vậy, việc sử dụng điện sạch còn góp phần đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững, truy xuất phát thải và tiêu chuẩn môi trường của nhiều thị trường xuất khẩu. Về môi trường và xã hội, nguồn năng lượng tái tạo này góp phần giảm phát thải CO2, cải thiện môi trường làm việc trong DN và thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để từng bước xanh hóa sản xuất, hình thành các KCN sinh thái tại Đồng Nai.

Tại Công ty TNHH Saitex International Đồng Nai (KCN Amata), đầu tư ĐMT được xem là một phần trong chiến lược phát triển bền vững, hướng đến sử dụng năng lượng tái tạo, đáp ứng các tiêu chí ESG và yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì thế, DN đã đầu tư hệ thống ĐMT với tổng công suất hơn 3 ngàn KWp, giúp tiết kiệm 35% điện năng. Ngoài việc giúp giảm chi phí điện năng và tăng tính chủ động về nguồn điện, hệ thống ước tính cắt giảm gần 2,7 ngàn tấn CO₂ mỗi năm, tương đương khả năng hấp thụ carbon của khoảng 125 ngàn cây xanh.

Còn đối với chủ đầu tư hạ tầng KCN, ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn KN Holdings cho hay: Đơn vị đang triển khai thủ tục đầu tư 2 dự án ĐMT với tổng công suất hơn 1,1 ngàn MWp để cấp điện trực tiếp cho 3 KCN là: Long Đức 3, Bàu Cạn - Tân Hiệp (giai đoạn 1) và Xuân Quế - Sông Nhạn (giai đoạn 1). Khi đi vào hoạt động, các dự án này sẽ góp phần đảm bảo an ninh năng lượng, nâng cao sức hấp dẫn trong thu hút nhà đầu tư thứ cấp, đáp ứng yêu cầu về sử dụng năng lượng sạch.

Thúc đẩy sản xuất xanh

Không chỉ mang lại lợi ích cho từng DN, ĐMT mái nhà còn được đánh giá là một trong những giải pháp quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của ngành công nghiệp Đồng Nai.

Thạc sĩ Đinh Văn Tôn, Phòng Thủy điện và Năng lượng tái tạo, Cục Điện lực (Bộ Công thương) tại hội thảo diễn ra cuối tháng 6-2026 tại thành phố Đồng Nai chia sẻ: Thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích phát triển ĐMT mái nhà, nhất là mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ trong các KCN, cơ quan, trường học và hộ gia đình. Cùng với đó, thủ tục đầu tư ngày càng đơn giản, minh bạch và thông thoáng hơn, tạo điều kiện để DN chủ động đầu tư nguồn điện sạch phục vụ sản xuất.

Theo nhiều DN, sử dụng năng lượng sạch trong sản xuất đang là một trong những tiêu chí bắt buộc đối với hàng hóa xuất khẩu. Trong đó, ĐMT là một trong những lợi thế của thành phố Đồng Nai nhờ hệ thống mái nhà xưởng trong các KCN lớn, số giờ nắng trong năm cao và điều kiện bức xạ mặt trời thuận lợi.

Ông Bùi Quang Duy, Phó Giám đốc toàn cầu BP tài chính khí hậu mảng Định chế tài chính, Công ty Quản lý quỹ toàn cầu responsAbility nhận định: Việt Nam là một trong những nền kinh tế năng động nhất châu Á với tăng trưởng được thúc đẩy bởi sản xuất, xuất khẩu và dịch vụ. Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa cũng kéo theo nhu cầu năng lượng ngày càng lớn, đòi hỏi phải chuyển dịch sang các nguồn điện có phát thải thấp để bảo đảm tăng trưởng xanh.

Cũng theo ông Bùi Quang Duy, cùng với phát triển năng lượng tái tạo, DN cần hiện đại hóa nhà máy, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng, sử dụng tiết kiệm nước, giảm chất thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn nhằm nâng cao sức cạnh tranh trong dài hạn.

Có ý kiến về vấn đề này, bà Lê Thị Thanh Thảo, Đại diện quốc gia của Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) tại Việt Nam cho rằng: Đồng Nai là một trong những địa phương có định hướng rõ ràng về phát triển công nghiệp xanh, giảm phát thải carbon và nâng cao chất lượng tăng trưởng. Cũng theo bà Thảo, với nền tảng công nghiệp vững chắc cùng định hướng được xác lập trong quy hoạch thành phố và Kế hoạch số 76/KH-UBND, thành phố Đồng Nai có nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy quá trình chuyển đổi các KCN theo hướng xanh, hiệu quả và bền vững hơn. Những kinh nghiệm, kết quả từ Đồng Nai có thể trở thành mô hình tham khảo cho nhiều địa phương khác trong quá trình phát triển KCN sinh thái.

Khi ngày càng nhiều DN đầu tư ĐMT mái nhà phục vụ sản xuất tại chỗ sẽ góp phần nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa, thúc đẩy hình thành các KCN sinh thái và hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp xanh của Đồng Nai. Hệ thống điện quốc gia và an ninh năng lượng cũng nhờ đó giảm áp lực.