IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu sắp 'chạm giới hạn'

Bà Silvana Tenreyro, cố vấn kinh tế của IMF, phát biểu tại Bangkok. (Ảnh: RT)

Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới công bố tại Bangkok, IMF nhận định kinh tế toàn cầu đã chống chịu cuộc xung đột ở Trung Đông trong sáu tháng qua tốt hơn dự kiến. Việc chuyển hướng các nguồn cung dầu khỏi eo biển Hormuz và giải phóng lượng dầu dự trữ chiến lược đã góp phần hạn chế ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Iran đối với giá dầu.

Tuy nhiên, IMF cảnh báo lượng dầu dự trữ khẩn cấp hiện đã suy giảm đáng kể. Trong khi đó, mức nợ công và thâm hụt ngân sách cao tại nhiều quốc gia khiến chính phủ không còn nhiều dư địa để bảo vệ người tiêu dùng nếu giá năng lượng tiếp tục tăng mạnh. Cơ quan này nhấn mạnh rằng nếu không tăng cường năng lực cung ứng và bổ sung các nguồn lực dự phòng về chính sách, kinh tế toàn cầu có thể sớm chạm đến giới hạn chống chịu. Lượng hàng tồn kho trên các thị trường năng lượng đang cạn dần, trong khi những cú sốc địa chính trị mới có thể nhanh chóng gây gián đoạn nguồn cung và đẩy giá cả lên cao.

Tháng 3 năm nay, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã công bố đợt giải phóng dầu dự trữ khẩn cấp lớn nhất từ trước đến nay nhằm bổ sung nguồn cung cho thị trường. Tuy nhiên, mức độ dễ tổn thương của hệ thống năng lượng vẫn thể hiện rõ khi kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ được cho là đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1982.

Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu diesel nhập khẩu từ Nga, nhằm kéo giảm giá nhiên liệu tại các trạm xăng. Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng biện pháp này khó tạo ra tác động đáng kể.

Phát biểu tại Bangkok, bà Silvana Tenreyro, cố vấn kinh tế của IMF, nhận định kinh tế toàn cầu vẫn thể hiện khả năng chống chịu, nhưng khả năng này đang tiến gần đến giới hạn. Bà kêu gọi các nhà hoạch định chính sách chuyển từ việc ứng phó với khủng hoảng sang khôi phục và củng cố năng lực chống chịu của nền kinh tế.

Trong khi đó, Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva kêu gọi các chính phủ thắt chặt chi tiêu trước tình trạng nợ toàn cầu gia tăng. Bà nhấn mạnh các quốc gia không thể tiếp tục trì hoãn những biện pháp chính sách cần thiết mà phải sử dụng các công cụ sẵn có một cách thận trọng và hiệu quả.

Triển vọng tăng trưởng toàn cầu và các nền kinh tế lớn

IMF điều chỉnh tăng nhẹ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay lên 3,1%, so với mức 3% trong lần cập nhật hồi tháng 7. Dự báo cho năm 2027 được giữ nguyên ở mức 3,4%. Đối với Mỹ, IMF duy trì dự báo tăng trưởng ở mức 2,3% trong năm nay và nâng dự báo năm 2027 lên 2,3%, so với mức 2,2% trước đó.

IMF cảnh báo các rủi ro đối với kinh tế toàn cầu đang nghiêng về chiều hướng tiêu cực. Một trong những nguy cơ lớn nhất là tình trạng bế tắc kéo dài hoặc xung đột leo thang tại Trung Đông, có thể khiến giá năng lượng và lương thực tăng cao hơn. Những cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, các cuộc tấn công mạng hoặc hiện tượng thời tiết cực đoan cũng có thể làm trầm trọng thêm tình hình.

Tổng thống Donald Trump tiếp tục tuyên bố có thể tiến hành một đợt tấn công mới nhằm vào Iran trong những tuần tới, trong khi chưa có nhiều dấu hiệu cho thấy một thỏa thuận hòa bình đang được đàm phán.

Do giá dầu duy trì ở mức cao, đà tăng lạm phát được dự báo sẽ kéo dài hơn so với kỳ vọng trước đây. IMF dự báo lạm phát toàn cầu đạt 4,7% trong năm nay, không thay đổi so với dự báo hồi tháng 7, trước khi giảm xuống 4,1% vào năm 2027, cao hơn mức dự báo 4% trước đó.

Trước tình hình này, IMF khuyến nghị các ngân hàng trung ương không nên phản ứng thái quá trước những đợt tăng lạm phát trong ngắn hạn, nhưng cần sẵn sàng hành động nhanh chóng nếu áp lực giá cả có dấu hiệu kéo dài và ăn sâu vào nền kinh tế. Theo IMF, trong bối cảnh các điều kiện kinh tế liên tục biến động, khả năng điều chỉnh chính sách linh hoạt là yếu tố đặc biệt quan trọng.

Ngoài những bất ổn mới trên thị trường năng lượng, IMF cũng lưu ý nguy cơ thị trường toàn cầu sụp đổ do làn sóng đầu tư và kỳ vọng liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).