IEA cảnh báo thiếu hụt diesel toàn cầu có thể kéo dài sang năm 2027

Theo báo cáo thị trường dầu mỏ hằng tháng công bố ngày 14/10, IEA nhận định tình trạng thiếu hụt diesel có thể tiếp diễn trong những tháng tới nếu xung đột tại Trung Đông không được giải quyết. Giá nhiên liệu tăng cao đang đẩy chi phí hàng hóa lên, làm giảm thu nhập thực tế và gây sức ép lên hoạt động kinh tế cũng như lạm phát.

Theo Reuters, giá diesel đã tăng lên mức kỷ lục tại nhiều thị trường do nguồn cung bị gián đoạn bởi các xung đột tại Trung Đông và giữa Nga với Ukraine.

IEA cho biết tổng lượng diesel xuất khẩu từ Trung Đông và Nga giảm 1,3 triệu thùng/ngày trong tháng 9, tương đương khoảng 4,5% nhu cầu toàn cầu đối với diesel và các loại dầu gasoil dùng làm nhiên liệu công nghiệp và sưởi ấm trong năm nay. Tình trạng gián đoạn kéo dài khiến lượng tồn kho tiếp tục suy giảm, ngay trong giai đoạn dự trữ thường có xu hướng tăng theo mùa.

IEA cảnh báo khi các nguồn cung dự phòng tiếp tục cạn kiệt, thị trường dầu mỏ có thể biến động mạnh hơn trong những tháng tới nếu xung đột tại Trung Đông chưa được giải quyết. Dù cơ quan này dự báo thị trường dầu toàn cầu có thể chuyển sang trạng thái dư cung trong năm 2027, triển vọng đó không đồng nghĩa tình trạng thiếu hụt diesel hiện nay sẽ sớm chấm dứt.

Hoạt động lọc dầu toàn cầu được dự báo phục hồi vào cuối năm nay, góp phần bổ sung lượng tồn kho. Tuy nhiên, mức phục hồi này khó bù đắp lượng thiếu hụt đã tích lũy đối với nhóm sản phẩm dầu mỏ chưng cất trung bình, bao gồm diesel, gasoil và nhiên liệu máy bay.

Cung cầu gasoil toàn cầu được dự báo tiếp tục căng thẳng trong nửa đầu năm 2027, trước khi dịu bớt trong nửa cuối năm.

Áp lực nguồn cung đã đẩy biên lợi nhuận lọc dầu diesel - chênh lệch giữa giá nhiên liệu thành phẩm và giá dầu thô đầu vào - lên gần 95 USD/thùng trong tháng 9, tiệm cận mức kỷ lục.

Triển vọng nhu cầu dầu toàn cầu cũng tiếp tục suy yếu. IEA dự báo nhu cầu dầu giảm 2,6 triệu thùng/ngày trong năm 2026, mạnh hơn mức giảm 2,5 triệu thùng/ngày dự báo đưa ra trong tháng trước. Diesel chiếm khoảng 25% tổng mức giảm nhu cầu dự kiến.

Về nguồn cung, IEA dự báo sản lượng dầu toàn cầu giảm 5,8 triệu thùng/ngày trong năm 2026, trước khi tăng trở lại 7,7 triệu thùng/ngày trong năm 2027, đưa thị trường trở lại trạng thái dư cung.

IEA đẩy nhanh giải phóng dầu dự trữ

Ngày 15/10, Hội đồng quản trị IEA, gồm đại diện 32 quốc gia, nhất trí đẩy nhanh tiến độ đưa lượng dầu còn lại từ đợt giải phóng kho dự trữ khẩn cấp được cam kết hồi tháng 3 ra thị trường. Kế hoạch này bao gồm hơn 20 triệu thùng diesel, dự kiến được đưa ra thị trường sớm nhất có thể.

IEA cho biết các thành viên tái khẳng định cam kết tiếp tục thực hiện hành động tập thể được thống nhất hồi tháng 3/2026 nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz.

Hồi tháng 3, các quốc gia thành viên cam kết giải phóng hơn 400 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ để ứng phó với tình trạng thiếu hụt nguồn cung và giá tăng mạnh. Tổng khối lượng cam kết sau đó được nâng lên 426 triệu thùng.

Tuy nhiên, tiến độ thực hiện đã chậm lại đáng kể. Theo IEA, lượng dầu được giải phóng từ kho dự trữ giảm xuống khoảng 270.000 thùng/ngày trong tháng 9, so với mức trung bình 2,2 triệu thùng/ngày trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6.

Tính đến cuối tháng 9, khoảng 331 triệu thùng dầu đã được đưa ra thị trường. Trong phần còn lại của kế hoạch, châu Âu còn 46 triệu thùng chưa giải phóng, châu Mỹ còn 40 triệu thùng và khu vực châu Á - châu Đại Dương còn 10 triệu thùng.

Trong khoảng 1 tỷ thùng dầu dự trữ của chính phủ do các thành viên IEA nắm giữ, hơn 200 triệu thùng là diesel. Các kho dự trữ này đóng vai trò như vùng đệm trước những cú sốc nguồn cung và biến động giá. Tuy nhiên, việc tiếp tục rút dầu dự trữ cũng làm giảm lượng nguồn lực sẵn có để ứng phó với những gián đoạn trong tương lai.

IEA cho biết một số thành viên đã giải phóng lượng dầu vượt mức cam kết hồi tháng 3, trong khi những nước khác dự kiến thực hiện tương tự.

Bộ Năng lượng Mỹ dẫn tuyên bố của IEA và cho biết các đợt giải phóng dầu dự trữ, tập trung vào diesel, đang được xem xét và triển khai. Tuy nhiên, người phát ngôn của bộ này cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục yêu cầu các nước châu Âu thực hiện những cam kết trước đó nhằm hạn chế gián đoạn nguồn cung và góp phần hạ giá năng lượng.

Quyết định mới của IEA chủ yếu nhằm đẩy nhanh việc thực hiện các cam kết đã có, thay vì bổ sung một lượng dầu dự trữ mới. Theo Reuters, một số nước châu Âu trước đó đã thảo luận đề xuất giải phóng thêm dầu để giảm áp lực lên thị trường diesel.

Đà phục hồi nguồn cung Trung Đông bị đe dọa

Bên cạnh tình trạng thiếu hụt diesel, triển vọng phục hồi dòng chảy dầu từ Trung Đông cũng đối mặt với rủi ro từ các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và hoạt động vận tải biển.

Theo IEA, xuất khẩu dầu thô từ các nước sản xuất dầu ở Vùng Vịnh tăng 4,4 triệu thùng/ngày trong tháng 9, lên khoảng 75% mức trước xung đột. Lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz tăng 3,7 triệu thùng/ngày, đạt 10,9 triệu thùng/ngày, nhờ hoạt động chuyển dầu từ tàu sang tàu gia tăng tại Vịnh Oman.

Tuy nhiên, IEA cảnh báo các cuộc tấn công gần đây nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và tàu chở dầu có thể cản trở quá trình phục hồi nguồn cung trong thời gian tới. Điều này làm gia tăng rủi ro đối với thị trường dầu mỏ, trong bối cảnh nguồn cung diesel vẫn căng thẳng và lượng dầu dự trữ khẩn cấp tiếp tục được sử dụng để bù đắp thiếu hụt.