IMF hạ dự báo tăng trưởng, cảnh báo nguy cơ suy thoái vì chiến sự Iran, đưa ra 3 kịch bản

Ngày 14-4, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã cắt giảm triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu do giá năng lượng tăng vọt và gián đoạn nguồn cung vì chiến sự ở Trung Đông. IMF cũng cảnh báo rằng nền kinh tế toàn cầu sẽ đứng trước bờ vực suy thoái nếu xung đột leo thang và giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng đến năm 2027, theo hãng tin Reuters.

Tại cuộc họp mùa xuân của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) tại Mỹ, IMF đã đưa ra ba kịch bản tăng trưởng: yếu hơn, tồi tệ hơn và nghiêm trọng, tùy thuộc vào diễn biến của cuộc chiến ở Trung Đông. Theo kịch bản xấu nhất của IMF, nền kinh tế toàn cầu đứng trên bờ vực suy thoái, với giá dầu trung bình ở mức 110 USD/thùng vào năm 2026 và 125 USD/thùng vào năm 2027.

IMF hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu, cảnh báo nguy cơ suy thoái vì chiến sự Iran. Ảnh: TNS

Ba kịch bản tăng trưởng

Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới của IMF dự báo tăng trưởng GDP thực tế đạt 3,1% vào năm 2026, giảm 0,2% so với dự báo trước đó vào tháng 1. Theo kịch bản này, giá dầu trung bình ở mức 82 USD/thùng trong cả năm 2026, giảm so với mức gần đây khoảng 100 USD/thùng đối với giá dầu Brent kỳ hạn. IMF lưu ý đây kịch bản tham chiếu lạc quan nhất, giả định cuộc chiến tranh ở Iran sẽ sớm kết thúc.

IMF cho biết nếu không xảy ra chiến sự ở Trung Đông, họ có thể đã nâng triển vọng tăng trưởng lên 3,4%, tăng 0,1%, nhờ sự bùng nổ đầu tư công nghệ liên tục, lãi suất thấp hơn, thuế quan của Mỹ được nới lỏng và hỗ trợ tài chính ở một số quốc gia.

Nhưng cuộc chiến này đã tạo ra rủi ro lớn hơn nhiều đối với nền kinh tế toàn cầu so với làn sóng áp thuế mạnh tay ban đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump một năm trước, theo nhà kinh tế trưởng của IMF - ông Pierre-Olivier Gourinchas.

Trong kịch bản "tồi tệ hơn” về một cuộc xung đột kéo dài khiến giá dầu duy trì ở mức khoảng 100 USD/thùng trong năm nay và 75 USD/thùng vào năm 2027, IMF dự báo tăng trưởng GDP toàn cầu sẽ giảm xuống còn 2,5% trong năm nay. Vào tháng 1, IMF đã dự báo giá dầu sẽ giảm xuống khoảng 62 USD/thùng vào năm 2026.

Trong kịch bản "nghiêm trọng", IMF giả định một cuộc xung đột kéo dài và leo thang, cùng với giá dầu tăng cao hơn nhiều, dẫn đến những biến động lớn trên thị trường tài chính và điều kiện tài chính thắt chặt hơn có thể làm giảm tăng trưởng toàn cầu xuống còn 2%.

"Điều này có nghĩa là nguy cơ suy thoái toàn cầu rất cao” - IMF cho biết, đồng thời nói thêm rằng tăng trưởng chỉ ở dưới mức 2% bốn lần kể từ năm 1980 - với hai cuộc suy thoái nghiêm trọng gần đây nhất là vào năm 2009, sau cuộc khủng hoảng tài chính, và năm 2020 khi đại dịch COVID-19 hoành hành.

Ông Gourinchas cho biết rằng trong kịch bản thứ ba, một số quốc gia sẽ rơi vào suy thoái kinh tế nghiêm trọng, với giá dầu trung bình ở mức 110 USD/thùng vào năm 2026 và 125 USD/thùng vào năm 2027. Giá dầu ở mức này trong thời gian dài cũng sẽ khiến "lạm phát kéo dài".

"Sự thay đổi trong kỳ vọng lạm phát này sẽ đòi hỏi các ngân hàng trung ương phải hãm phanh và cố gắng đưa lạm phát trở lại mức thấp" - ông Gourinchas nói thêm rằng điều này có thể gây ra nhiều khó khăn hơn so với năm 2022.

Tuy nhiên, IMF cho biết các ngân hàng trung ương có thể "bỏ qua" sự tăng vọt giá năng lượng trong thời gian ngắn và giữ lãi suất ổn định trong bối cảnh hoạt động kinh tế yếu hơn. Điều này trên thực tế sẽ là nới lỏng tiền tệ, nhưng chỉ khi kỳ vọng lạm phát vẫn được giữ ở mức ổn định.

Lạm phát toàn cầu năm 2026 sẽ vượt quá 6% trong kịch bản nghiêm trọng nhất, so với 4,4% trong kịch bản tham chiếu lạc quan nhất, vốn là giả định cho các dự báo tăng trưởng quốc gia và khu vực của IMF.

Dự báo đối với các nền kinh tế

IMF đã hạ dự báo tăng trưởng của Mỹ cho năm nay xuống còn 2,3%, giảm chỉ 0,1% so với dự báo vào tháng 1, phản ánh tác động tích cực của việc cắt giảm thuế, tác động trễ của việc cắt giảm lãi suất và việc tiếp tục đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI đã phần nào bù đắp cho chi phí năng lượng cao hơn.

Những tác động này dự kiến sẽ tiếp tục trong năm 2027, với tăng trưởng hiện được IMF dự báo ở mức 2,1%, tăng 0,1% so với tháng 1.

Trung Đông và Trung Á là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của cuộc xung đột đang diễn ra ở Iran. Ảnh: AFP

IMF dự báo triển vọng tăng trưởng ở khu vực đồng euro giảm 0,2% trong cả hai năm xuống còn 1,1% vào năm 2026 và 1,2% vào năm 2027. Khu vực này vẫn đang phải vật lộn với giá năng lượng cao hơn do cuộc chiến ở Ukraine và chịu ảnh hưởng nặng nề hơn từ cuộc xung đột ở Trung Đông.

Đối với Nhật, IMF cho biết nền kinh tế nước này có khả năng tăng trưởng 0,7% vào năm 2026 và 0,6% vào năm 2027, không thay đổi so với các dự báo trước đó.

Trong khi đó, IMF chỉ giảm nhẹ dự báo tăng trưởng năm 2026 của kinh tế Trung Quốc từ 4,5% xuống còn 4,4%. Tổ chức này giải thích rằng các biện pháp kích thích kinh tế và việc Mỹ giảm thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc đã giúp nền kinh tế lớn thứ hai thế giới giảm bớt cú sốc từ cuộc xung đột Trung Đông.

IMF cũng chỉ ra rằng nền kinh tế Nga đang trên đà tăng tốc, với dự báo tăng trưởng năm 2026 có thể đạt 1,1%, cao hơn 0,3% so với mức dự báo trước đó, nhờ giá hàng hóa tăng cao.

Đối với các nền kinh tế thị trường mới nổi và đang phát triển, IMF cho biết những nước này chịu ảnh hưởng nặng nề hơn từ cuộc xung đột ở Trung Đông so với các nền kinh tế phát triển, với dự báo tăng trưởng năm 2026 giảm 0,3% xuống còn 3,9%.

Điều này thể hiện rõ nhất ở tâm điểm của cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông và Trung Á. Khu vực này dự kiến tăng trưởng GDP năm 2026 sẽ giảm mạnh 2% xuống còn 1,9% do thiệt hại cơ sở hạ tầng lan rộng và xuất khẩu năng lượng và hàng hóa bị cắt giảm mạnh.

Dự báo GDP năm 2026 giảm 6,1% đối với Iran, 8,6% đối với Qatar, 6,8% đối với Iraq, 0,6% đối với Kuwait và 0,5% đối với Bahrain.

Nhưng nếu giả định cuộc xung đột ngắn hạn, khu vực này sẽ phục hồi nhanh chóng, với tăng trưởng GDP năm 2027 tăng trở lại 4,6%, tăng 0,6% so với dự báo hồi tháng 1.

Điểm sáng duy nhất trong số các thị trường mới nổi là Ấn Độ khi IMF dự báo mức tăng trưởng 6,5% cho cả năm 2026 và 2027, một phần nhờ vào đà tăng trưởng mạnh mẽ vào cuối năm ngoái và thỏa thuận giảm thuế quan của Mỹ đối với hàng nhập khẩu từ Ấn Độ.