Iran chứng minh tên lửa đạn đạo vẫn là sức mạnh đáng gờm

Tên lửa Shahab-3 tại cuộc mít tinh ở Tehran, Iran ngày 29/4/2022. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN (Không được phép khai thác, sử dụng bởi bên thứ ba)

Theo các nhà phân tích quân sự, vụ tấn công vào căn cứ Không quân Muwaffaq Salti hôm 17/7 khiến 3 quân nhân Mỹ thiệt mạng nhiều khả năng được thực hiện bằng những loại tên lửa hiệu quả nhất của Tehran, trong đó có hệ thống tên lửa tầm trung Kheibar Shekan. Với tầm bắn hơn 1.448km, tên lửa Kheibar Shekan được đưa vào sử dụng năm 2022. Iran tuyên bố tên lửa sử dụng nhiên liệu rắn và hệ thống dẫn đường vệ tinh này còn sở hữu đầu cơ động để né tránh các hệ thống phòng không.

Kheibar Shekan cùng nhiều loại tên lửa khác từng được cất giữ trong các cơ sở ngầm quy mô lớn, vốn là mục tiêu của nhiều tuần không kích liên tiếp do Mỹ và Israel tiến hành trong tháng 3 và tháng 4. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết Iran sau đó đã khai thông trở lại các cửa hầm và nối lại hoạt động phóng tên lửa từ một số căn cứ này.

Điều này càng làm nổi bật thách thức mà Mỹ vẫn đang phải đối mặt. Hơn một tuần sau khi nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran, Mỹ vẫn không thể ngăn chặn khả năng phản công của Tehran.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận vào đêm 21/7 (giờ địa phương) tiếp tục thực hiện đợt không kích mới nhằm vào Iran, đánh dấu đêm thứ 11 liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào quốc gia Hồi giáo trong bối cảnh xung đột giữa hai bên ngày càng leo thang và làm gia tăng nguy cơ bất ổn đối với an ninh khu vực cũng như thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong khi đó, vụ tấn công của Iran là đợt nã hỏa lực thứ tư trong vòng năm ngày nhằm vào quân đội Mỹ ở Jordan. Các nhà phân tích quân sự cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy Tehran vẫn chưa cạn kiệt kho tên lửa và có thể đã nâng cao khả năng né tránh các hệ thống phòng không Mỹ.

Đối với Iran, mục tiêu là làm tăng chi phí mà Mỹ phải trả khi kéo dài cuộc xung đột, kèm hy vọng rằng Tổng thống Trump sẽ từ bỏ những lời đe dọa leo thang chiến tranh một lần nữa và đàm phán lại một thỏa thuận để Tehran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz.

Hệ thống tên lửa phòng không Sevvom-e Khordad được giới thiệu trong cuộc duyệt binh thường niên của các lực lượng vũ trang Iran ở Tehran, ngày 22/9/2022. Ảnh tư liệu: IRNA/TTXVN

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth vào tháng 4 phát biểu với các phóng viên rằng chương trình tên lửa của Iran đã bị "phá hủy về mặt chức năng", với các bệ phóng và tên lửa cạn kiệt, suy giảm và gần như hoàn toàn không hiệu quả.

Đến tháng 6, Tổng thống Trump nói rằng Iran chỉ còn lại 21% kho tên lửa trước chiến tranh, mặc dù ông thừa nhận rằng đó "vẫn là lượng lớn".

Các “thành phố tên lửa” của Iran vốn là mục tiêu chính trong giai đoạn đầu của cuộc chiến. Chiến đấu cơ và thiết bị bay không người lái có vũ trang bay lượn trên các căn cứ rộng lớn, tấn công các bệ phóng tên lửa khi chúng xuất hiện để khai hỏa.

Mỹ cũng điều động máy bay ném bom hạng nặng và tên lửa hành trình Tomahawk để tấn công cửa hầm tại các địa điểm này, chôn vùi vũ khí của Iran dưới lòng đất ở một số nơi.

Nhưng Iran đã tận dụng lệnh ngừng bắn để tái thiết. Nhà phân tích địa chất người Israel - ông Ben Tzion Macales đã nghiên cứu hình ảnh vệ tinh thương mại về các địa điểm này và nhận định rằng tại nhiều căn cứ tên lửa trên khắp đất nước, Iran đã xây dựng những con đường mới đồng thời gia cố các lối vào đường hầm.

Thượng nghị sĩ Jon Ossoff trong phiên điều trần của Ủy ban Phân bổ ngân sách ngày 21/7 đã chất vấn gay gắt ông Hegseth về những tuyên bố hồi tháng 4 rằng Mỹ đã đạt được các mục tiêu của mình trong cuộc chiến, bao gồm cả việc "xóa sổ mối đe dọa tên lửa của Iran".

Ông Hegseth trả lời: "Chúng tôi chưa bao giờ nghĩ rằng họ sẽ mất hoàn toàn khả năng khai hỏa. Vấn đề nằm ở quy mô năng lực đó khi phải đối đầu với một đối thủ như Mỹ”.

Một video do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) công bố gần đây cho thấy các cuộc tấn công mới nhất cũng bao gồm cả tên lửa đạn đạo Fattah, Zolfaghar, Fateh-110 và Qiam, cũng như thiết bị bay không người lái Shahed và tên lửa hành trình Paveh.

Chuyên gia tên lửa Tom Karako tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) đánh giá các cuộc tấn công liên tục này phản ánh khó khăn trong việc phòng thủ chống lại các cuộc tấn công tên lửa từ một đối thủ đã dành nhiều năm nghiên cứu quân đội Mỹ. Ông lập luận: “Iran sau khi quan sát hàng thập kỷ cách Mỹ chiến đấu, đã xây dựng cơ sở hạ tầng tổng thể được thiết kế để vượt qua một cuộc chiến với Mỹ”.

Việc các tên lửa có thể lọt qua hệ thống phòng không của Mỹ cho thấy những thách thức trong việc bảo vệ khoảng 50.000 binh sĩ đóng quân trong khu vực, mặc dù Iran đang bắn ít tên lửa hơn so với giai đoạn đầu của cuộc chiến.

Cựu chỉ huy lực lượng phòng không và phòng thủ tên lửa của Israel - ông Ran Kochav cho biết nhiều khả năng tên lửa Iran đang lọt qua được là do radar và các hệ thống phòng không khác bị hư hại từ những cuộc tấn công của Iran hồi đầu cuộc chiến.