Iran đưa ra kế hoạch 10 điểm, thế giới nín thở trước giờ G

Ngày 6/4 theo giờ miền Đông nước Mỹ, Tổng thống Trump đưa ra những lời đe dọa đanh thép về sự hủy diệt diện rộng tại Iran, ông đặt hạn chót vào 8h tối 7/4, để Tehran mở lại eo biển Hormuz.

Dù nguy cơ leo thang chiến sự đã thực sự hiện diện, nhưng giới chức cả hai nước đều phát đi tín hiệu cho thấy các nỗ lực ngoại giao phút chót vẫn đang được tiến hành. Thế giới chỉ còn biết nín thở theo dõi đôi bên.

Lời đe dọa "về thời đồ đá"

"Toàn bộ đất nước Iran có thể bị xóa sổ trong một đêm, và đêm đó có thể là đêm mai. Chúng tôi cho họ thời hạn đến 8h tối ngày 7/4. Sau đó, họ có thể sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào, sẽ quay về thời đồ đá", ông Trump tuyên bố trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng diễn ra vào chiều 6/4.

Tuy nhiên, cũng chính tại cuộc họp báo này, ông Trump cho biết các quan chức Iran đang tham gia vào các cuộc đàm phán hiệu quả. Iran đã gửi đề xuất kế hoạch 10 điểm nhằm chấm dứt chiến sự.

"Tôi có thể nói với các bạn rằng phía bên kia đang tham gia tích cực vào hoạt động đàm phán. Họ muốn đạt được thỏa thuận. Tôi không thể nói gì thêm ngoài điều đó", ông Trump tiết lộ.

Cuộc không kích của Mỹ trong tuần trước đã khiến một cây cầu cao tốc lớn gần Karaj, Iran, bị sập một phần. Vụ việc khiến 8 người thiệt mạng và 95 người bị thương. Ảnh: New York Times.

Trước đó cùng ngày, Iran tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ, nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng của Iran.

"Nếu các cuộc tấn công vào mục tiêu dân sự lặp lại, chiến dịch tấn công và trả đũa của chúng tôi sẽ được thực hiện quyết liệt và sâu rộng hơn nhiều", người phát ngôn của quân đội Iran, ông Ebrahim Zolfaghari, tuyên bố trong ngày 6/4.

Kế hoạch 10 điểm của Iran được chuyển qua Pakistan, hiện nội dung chi tiết của kế hoạch này chưa được công khai. Tuy nhiên, hãng thông tấn nhà nước IRNA đưa tin bản kế hoạch bao gồm cả lộ trình mở lại eo biển Hormuz.

Theo hai quan chức Iran chia sẻ với New York Times, trong kế hoạch 10 điểm, Tehran muốn: Chấm dứt vĩnh viễn các hành động thù địch; Đảm bảo Iran sẽ không bị tấn công lần nữa; Dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt.

Ngoài ra, kế hoạch còn đề xuất Iran và Oman cùng giám sát eo biển Hormuz, cùng chia sẻ doanh thu từ việc thu phí qua eo biển. "Đó là một đề xuất quan trọng, một bước tiến đáng kể, nhưng chưa đủ tốt, dù vậy, vẫn là một bước tiến rất đáng kể", ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.

Bất chấp những tuyên bố của ông Trump về tiến triển ngoại giao, thực tế trên chiến trường vẫn rất căng thẳng. Cùng lúc, các bên vẫn kiên quyết đưa ra những yêu cầu mà bên còn lại coi là không thể chấp nhận.

Hiện giá nhiên liệu toàn cầu vẫn đang trong tình trạng tăng vọt. Ông Trump nôn nóng muốn hạ giá nhiên liệu, vì vậy, hẳn ông cũng muốn kết thúc chiến sự nhanh chóng. Nhưng Iran vẫn không chấp nhận việc lập lại hòa bình theo các điều kiện mà ông đưa ra.

Trong đêm 6/4, cuộc không kích của Israel vào Tehran đã tiêu diệt Thiếu tướng Seyed Majid Khademi, người đứng đầu cơ quan tình báo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Đây là đòn giáng mới nhất vào ban lãnh đạo tại Iran.

Cùng đêm, các cuộc không kích cũng đánh trúng Đại học Công nghệ Sharif, một trong những trường đại học danh giá nhất Iran. Trước đó, Israel đã không kích một nhà máy dược lớn và tổ hợp hóa dầu lớn nhất của Iran. Những đòn không kích trong thực tế đang leo thang.

Lời đe dọa của ông Trump không phải “dọa chơi”. Kịch bản leo thang chiến sự có thể xảy ra, đây là viễn cảnh xấu nhất nếu đàm phán hoàn toàn đổ vỡ.

Nhưng cũng có khả năng Tổng thống Mỹ sẽ tiếp tục “hoãn binh”. Trong thực tế, ông Trump đã nhiều lần trì hoãn hạn chót của mình trong vấn đề Iran. Điều này cho thấy ông chấp nhận gia hạn để tạo thêm không gian cho thương lượng.

Kịch bản lý tưởng nhất chính là hai bên bất ngờ có được đột phá ngoại giao phút chót. Dựa trên thông tin về "đề xuất 10 điểm" mà Iran đưa ra, bản đề xuất được ông Trump đánh giá là "bước tiến đáng kể", hy vọng để các bên ngồi lại đàm phán không hoàn toàn khép lại.

Xem ông Trump "tung hỏa mù", cả thế giới choáng váng

Cả thế giới đang trong trạng thái căng thẳng. Nhân loại có thể đang ở rất gần một đợt leo thang chiến tranh tàn khốc chỉ trong chưa đầy 24 giờ nữa.

Tuy nhiên, giống như một nhà sản xuất phim truyền hình đầy kịch tính, ông Trump quyết tâm giữ cho tất cả các bên cùng ở trạng thái mất phương hướng, không thể chắc chắn điều gì sắp xảy ra.

Các nhà lãnh đạo từ hơn 40 quốc gia đã tham gia một cuộc họp trực tuyến trong tuần trước để bàn về chiến sự Iran, nhưng cuộc họp kết thúc với rất ít đề xuất cụ thể. Các lãnh đạo nhìn chung đều cảm thấy mệt mỏi và lo ngại trước những gì đang diễn ra.

Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa tấn công các cơ sở hạ tầng dân sự quan trọng của Iran. Ảnh: New York Times.

Trong cuộc họp nội các khẩn cấp ngày 6/4, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cảnh báo: “Những vết sẹo của chiến tranh dự kiến sẽ kéo dài”. Trước đó một ngày, ông Lee nói: “Trật tự hòa bình và sự thịnh vượng của thế giới đang ngày càng suy yếu”.

Tại Nhật Bản, quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu từ Trung Đông, Thủ tướng Takaichi Sanae cho biết bà sẽ tìm cách đàm phán trực tiếp với chính phủ Iran.

Tại Pháp, trong tuần trước, Tổng thống Emmanuel Macron phàn nàn về những phát ngôn liên tục thay đổi của ông Trump. Ông Macron cho rằng những người nghiêm túc thì “không nói ngược lại những gì mình đã nói”.

Tại Áo, Phó Thủ tướng Andreas Babler chỉ trích cách tiến hành chiến tranh của ông Trump, đồng thời bảo vệ quyết định duy trì tính trung lập của Vienna trong chiến sự Iran, bằng cách từ chối cho máy bay chiến đấu của Mỹ sử dụng không phận Áo. “Chúng tôi không phải một phần trong chính sách hỗn loạn của ông Trump”, ông Babler viết.

Ông Trump và các trợ lý luôn tự hào rằng sự khó đoán là thế mạnh của ông trên trường quốc tế. Tuy nhiên, ngay cả khi đã biết về phong cách thất thường của ông, các nhà lãnh đạo trên thế giới vẫn choáng váng trước hàng loạt tuyên bố mâu thuẫn của ông, cũng như cách ông tiến hành chiến sự.

Sự bất ổn khiến các nhà lãnh đạo toàn cầu đang gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch. Hiện tại, những cuộc hội đàm giữa lãnh đạo các nước về phương án hành động trước tình hình chiến sự tại Iran đều kết thúc theo cùng một cách: Các bên sẽ tiếp tục giữ liên lạc chặt chẽ.

Quả thực, ở thời điểm này, việc lập kế hoạch và lên phương án hành động là quá khó, khi mức độ khó lường gia tăng, các diễn biến mới liên tục xuất hiện.

Chiến sự tại Iran tựa như một bộ phim nhiều tập liên tục xuất hiện tình tiết mới nghẹt thở. Chỉ có điều, tất cả khán giả trên thế giới đều là người xem bất đắc dĩ, chẳng ai muốn phải theo dõi “bộ phim” này, dù nó gay cấn đến đâu. Tất cả chỉ mong nó sớm kết thúc để nhân loại được quay về nhịp điệu cuộc sống bình yên.

Cứu hộ bới đống đổ nát tìm nạn nhân tại Iran Đoạn video do tổ chức Lưỡi liềm đỏ công bố cho thấy các nhân viên cứu nạn rà soát hiện trường với nhiều tòa nhà bị sập và hư hại nghiêm trọng sau cuộc tấn công xảy ra rạng sáng 7/4.