Iran phát tín hiệu sẵn sàng đối phó chiến dịch trên bộ của Mỹ

Người dân đi ngang qua bức tranh tường vẽ cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei trên một con phố ở Tehran, Iran. Ảnh: AP

Chuẩn tướng Yadollah Javani, người đứng đầu Cục Chính trị của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), ngày 16-8 tuyên bố Iran có thể thay đổi cách tiếp cận quân sự trong cuộc đối đầu với Mỹ. Theo ông Javani, các hoạt động của Iran thời gian qua chủ yếu mang tính phòng thủ, nhưng điều này có thể thay đổi. Tehran sẽ thực hiện "bất cứ điều gì cần thiết" để bảo vệ lãnh thổ, bảo đảm an ninh và vô hiệu hóa các mối đe dọa từ đối phương. Quan chức này đồng thời cảnh báo các đối thủ nên chuẩn bị cho những "bất ngờ chiến lược".

Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Bản ghi nhớ kéo dài 60 ngày giữa Iran và Mỹ chính thức hết hạn ngày 17-8, nhưng hai bên vẫn chưa đạt được thỏa thuận lâu dài nhằm chấm dứt xung đột. Những bất đồng liên quan chương trình hạt nhân Iran, các biện pháp trừng phạt của Mỹ và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những vấn đề đặc biệt nhạy cảm.

Trong khi đó, các quan chức Iran ngày càng đề cập rõ hơn đến khả năng Mỹ tiến hành chiến dịch trên bộ. Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaee cho rằng Washington có thể từng cân nhắc phương án này nhưng chưa thực hiện do kế hoạch chưa hoàn chỉnh. Theo ông Rezaee, trong đợt giao tranh kéo dài hai tuần hồi tháng 7, các cuộc không kích của Mỹ tập trung vào nhiều thành phố, đồng thời nhằm vào cầu, đường, radar, các công trình ven biển và cơ sở quân sự. Iran cho rằng những cuộc tập kích này có thể nhằm làm suy yếu tuyến hậu cần, tạo điều kiện cho một chiến dịch trên bộ hướng tới miền Nam Iran và khu vực eo biển Hormuz. Tehran vì thế được cho là đã xây dựng nhiều kịch bản phòng thủ, trong đó có phương án bảo vệ các đảo và khu vực ven biển chiến lược, đặc biệt là đảo Kharg, nơi có các cảng xuất khẩu dầu quan trọng. Các đơn vị phản ứng nhanh cũng được tăng cường tại khu vực xung quanh eo biển Hormuz.

Người phát ngôn quân đội Iran Mohammad-Reza Akraminia khẳng định lực lượng nước này sẽ ngăn chặn bất kỳ lực lượng nước ngoài nào đổ bộ lên lãnh thổ Iran. Tehran đồng thời phát tín hiệu sẵn sàng ứng phó với nguy cơ bất ổn do các nhóm vũ trang và ly khai tại khu vực biên giới phía Tây và phía Đông.

Khả năng Iran mở rộng thế đối đầu sang các lợi ích của Mỹ trong khu vực cũng được đề cập. Phát ngôn viên IRGC Hossein Mohebbi cảnh báo mạng lưới năng lượng, nhà máy điện và các hệ thống hạ tầng kết nối có thể trở thành mục tiêu nếu Iran bị tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự. Trong khi đó, một số chính trị gia và truyền thông theo đường lối cứng rắn tại Iran đã thảo luận khả năng tiến hành các cuộc đột kích nhằm vào lợi ích của Mỹ ở Bahrain và Kuwait nếu Washington đưa quân vào Iran.

Căng thẳng càng gia tăng sau những tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về eo biển Hormuz. Ông Trump cho rằng Mỹ đang kiểm soát tuyến đường thủy này thông qua phong tỏa hải quân và bày tỏ ý tưởng biến eo biển Hormuz thành lãnh thổ Mỹ. Nhà Trắng trước đó cho rằng phát biểu này chỉ mang tính đùa cợt, song ông Trump sau đó tiếp tục bảo vệ quan điểm trên.

Iran cũng phủ nhận thông tin về các cuộc đàm phán bí mật giữa IRGC và Washington. Phát ngôn viên IRGC Hossein Mohammadi cho rằng tuyên bố của ông Trump về một kênh liên lạc bí mật giữa hai bên là không đúng, đồng thời nhấn mạnh Tehran chưa tiến hành đàm phán với Mỹ do Washington từng phá vỡ các cam kết.

Trong bối cảnh đó, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres ngày 17-8 kêu gọi Mỹ và Iran nhanh chóng nối lại đàm phán. LHQ nhấn mạnh "không có giải pháp quân sự" cho cuộc xung đột, đồng thời kêu gọi hai bên giảm các hành động quân sự và lời lẽ kích động. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan cũng thúc giục Washington và Tehran tận dụng tối đa các biện pháp ngoại giao để hạ nhiệt căng thẳng. Tuy nhiên, khi thời hạn đàm phán đã kết thúc mà chưa đạt kết quả, nguy cơ đối đầu tiếp tục leo thang vẫn hiện hữu, đặc biệt nếu căng thẳng quanh eo biển Hormuz chuyển thành một cuộc khủng hoảng quân sự mới.