Giữa lúc Nga tăng cường không kích, Ukraine rơi vào tình cảnh có Patriot nhưng hết đạn

Một khẩu đội Patriot đã hết đạn từ hơn 10 ngày trước. Ảnh: CNN.

Các đợt tập kích diễn ra trên diện rộng, kết hợp nhiều phương tiện khác nhau — từ UAV cảm tử tầm xa, UAV phản lực cho tới máy bay Su-34 và bom lượn dẫn đường — nhằm đồng thời gây sức ép lên các khu vực tiền tuyến và sâu trong lãnh thổ Ukraine. Đáng chú ý, lực lượng không kích của Nga không bị bất cứ quả tên lửa Patriot nào của phía Nga đánh chặn.

Ukraine đã cạn hết tên lửa Patriot từ hơn 10 ngày trước

Ngày 17/8 theo giờ địa phương, truyền thông Mỹ có cuộc phỏng vấn các đơn vị phòng không Ukraine vận hành hệ thống Patriot. Theo nguồn tin này, lực lượng Patriot của Ukraine đã rơi vào tình trạng “án binh bất động” vì thiếu tên lửa đánh chặn.

Bản đồ về tình hình Nga oanh kích Ukraine trong hai ngày 16-17/8. Ảnh: Sohu.

Các phóng viên Mỹ ghi nhận một xe phóng Patriot PAC-3 do Mỹ sản xuất, được ngụy trang trong một khu rừng. Tuy nhiên, bệ phóng này hiện không còn tên lửa Patriot để khai hỏa. Tình trạng này được cho là đã kéo dài hơn 10 ngày.

Lực lượng phòng không Ukraine đang lâm vào tình thế hết sức khó khăn: có bệ phóng Patriot nhưng gần như không còn tên lửa đánh chặn để sử dụng. Trong những đợt Nga phóng tên lửa đạn đạo gần đây, các đơn vị phòng không Ukraine chỉ có thể bất lực nhìn tên lửa Nga bay qua và đánh xuống mục tiêu.

Các quan chức Ukraine cho biết số tên lửa đánh chặn mà Mỹ cung cấp trong vài tuần gần đây vốn đã rất hạn chế, và lượng đạn này nhanh chóng được sử dụng hết. Tổng thống Volodymyr Zelensky đang kêu gọi Mỹ bán thêm tên lửa Patriot, cho phép Ukraine tự sản xuất trong nước, đồng thời đề nghị các đồng minh châu Âu chia sẻ kho tên lửa đánh chặn để giúp Ukraine đối phó với một mùa đông được dự báo sẽ rất căng thẳng.

Trong những đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo gần đây của Nga, hệ thống Patriot tại Kiev gần như không thể khai hỏa. Lý do rất đơn giản: các bệ phóng vẫn còn đó nhưng tên lửa đánh chặn đã cạn kiệt. Lần gần nhất một số bệ Patriot khai hỏa đã cách đây khoảng 10 tuần.

CNN được phép tiếp cận một trận địa Patriot tại Ukraine và ghi hình một hệ thống gồm 16 ống phóng đang nằm bất động giữa một cánh đồng ngô. Các quan chức Ukraine muốn qua đó cho Mỹ và NATO thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng thiếu đạn.

CNN: các xạ thủ khẩu đội Patriot này của Ukraine bất lực nhìn tên lửa Nga bay qua mà không còn tên lửa để đánh chặn. Ảnh: CNN/Sohu.

Một kỹ sư trưởng Ukraine tên Dmytro nói ông đã 6 tuần không nhìn thấy bệ phóng Patriot khai hỏa. Theo ông, lần đầu tiên ông chứng kiến tình cảnh hệ thống Patriot không còn tên lửa để sử dụng là vào tháng 12/2025.

Ông nói trong xúc động: có hệ thống phòng không hiện đại trong tay nhưng lại không thể đánh chặn bất kỳ tên lửa nào là một cảm giác vô cùng đau đớn. Tên lửa đạn đạo bay ngay trên đầu, trong khi phía sau các khẩu đội phòng không còn có dân thường cần được bảo vệ.

Ukraine cần ít nhất 300 tên lửa Patriot để đối phó mùa đông

Ukraine không công bố chính xác họ còn bao nhiêu tên lửa Patriot, thậm chí không xác nhận liệu kho đạn có còn hay không. Theo các quan chức Ukraine được Financial Times dẫn lời, số tên lửa mà Mỹ cung cấp trong những tuần gần đây rất ít và Ukraine đã sử dụng hết. Trong các cuộc tập kích của Nga vào Kiev ngày 5 và 8/8, lực lượng phòng không Ukraine được cho là không đánh chặn được bất cứ tên lửa đạn đạo nào nhằm vào thủ đô.

Kiev bốc cháy do tên lửa đạn đạo Nga do lực lượng phòng không không còn tên lửa Patriot để đánh chặn. Ảnh: Reuters.

Ukraine gần đây cũng hạn chế công bố số lượng tên lửa Nga phóng trong mỗi đợt tấn công. Một phần nhằm tránh để lộ mức độ hiệu quả thực tế của hệ thống phòng không, đồng thời duy trì tinh thần chiến đấu.

Tổng thống Zelensky cho biết nếu Mỹ bán cho Ukraine 5% số tên lửa Patriot đang có trong kho, Ukraine có thể vượt qua mùa đông và cứu được nhiều sinh mạng. Nếu con số là 10%, ông tin rằng Ukraine có thể đánh chặn phần lớn hoặc toàn bộ tên lửa đạn đạo Nga.

Theo ước tính của Ukraine, họ cần ít nhất 300 tên lửa PAC-3 để duy trì khả năng phòng thủ trong mùa đông tới.

Tổng thống Zelensky muốn Mỹ cho phép sản xuất tên lửa Patriot tại Ukraine nhưng chưa được ông Trump chấp thuận. Ảnh: Reuters.

Ukraine muốn tự sản xuất đạn tên lửa Patriot, Mỹ không cấp phép

Ukraine cũng đang tìm cách giải quyết bài toán thiếu đạn bằng việc đề nghị Mỹ cho phép nước này sản xuất tên lửa Patriot ngay tại Ukraine.

Tại hội nghị cấp cao NATO ở Ankara hồi tháng 6, Tổng thống Donald Trump từng đề cập khả năng cho phép Ukraine tự sản xuất tên lửa Patriot. Sau đó, đại diện hai tập đoàn quốc phòng Mỹ là Raytheon và Lockheed Martin đã tới Kiev gặp ông Zelensky. Tuy nhiên, sau đó ông Trump lại tỏ ra chưa chắc chắn về việc có thực sự cấp phép hay không.

Ông Zelensky nói ông thậm chí sẵn sàng để Raytheon và Lockheed Martin sở hữu và kiểm soát các nhà máy Patriot đặt tại Ukraine. Ukraine sẽ cung cấp kỹ sư, nhân lực và cơ sở hạ tầng, còn các tập đoàn Mỹ chịu trách nhiệm công nghệ và sản xuất.

Điều ông Zelensky quan tâm nhất, theo ông, là sản lượng tên lửa, chứ không phải giá thành. Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng cho CNN biết Mỹ hiện chưa đưa ra quyết định cũng như cam kết nào về việc sản xuất Patriot tại Ukraine. Việc bảo vệ công nghệ nhạy cảm của Mỹ vẫn là ưu tiên hàng đầu.

Ngoài Mỹ, ông Zelensky cũng kêu gọi các nước châu Âu đang sở hữu nhiều Patriot, trong đó có Tây Ban Nha và Hy Lạp hãy cung cấp thêm tên lửa đánh chặn cho Ukraine.

Nghịch lý đáng lo: Mỹ tiêu thụ đạn Patriot nhanh hơn tốc độ sản xuất hàng trăm lần

Khủng hoảng tên lửa Patriot không chỉ là vấn đề của Ukraine mà còn phản ánh một điểm yếu lớn của hệ thống phòng không phương Tây: năng lực sản xuất tên lửa đánh chặn không theo kịp tốc độ sử dụng trong chiến tranh hiện đại.

Theo Viện Nghiên cứu chính sách đối ngoại Mỹ (FPRI), trong 4 ngày đầu cuộc chiến Mỹ–Iran, liên quân Mỹ và đồng minh ở Trung Đông sử dụng trung bình khoảng 225 tên lửa Patriot mỗi ngày.

Theo FPRI, trong 4 ngày đầu cuộc chiến Mỹ–Iran, liên quân Mỹ và đồng minh ở Trung Đông sử dụng phung phí trung bình khoảng 225 tên lửa Patriot mỗi ngày. Ảnh: Reuters.

Trong khi đó, Lockheed Martin chỉ sản xuất khoảng 620 tên lửa đánh chặn trong cả năm 2025, tương đương khoảng 1,7 quả/ngày. Nói cách khác, nếu lấy các con số trên để so sánh, tốc độ tiêu thụ tên lửa cao hơn khoảng 132 lần tốc độ sản xuất.

Đây chính là bài toán mà Ukraine đang phải đối mặt: Patriot cực kỳ hiệu quả trước tên lửa đạn đạo, nhưng mỗi quả đánh chặn lại có giá rất cao và mất nhiều thời gian để sản xuất.

Trong chiến tranh tiêu hao, việc dùng một tên lửa đánh chặn đắt tiền để tiêu diệt một mục tiêu giá rẻ hơn nhiều đã trở thành một vấn đề chiến lược. Đáng lo hơn, khi đối phương đồng thời sử dụng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV với số lượng lớn, các hệ thống phòng không dù hiện đại đến đâu cũng có nguy cơ bị quá tải hoặc cạn đạn.

Vì vậy, câu chuyện Ukraine “còn Patriot nhưng không còn đạn” không đơn thuần là vấn đề thiếu viện trợ. Nó đang phơi bày một bài toán lớn hơn của chiến tranh hiện đại: năng lực phòng thủ không chỉ phụ thuộc vào chất lượng vũ khí mà còn phụ thuộc vào tốc độ sản xuất và khả năng duy trì nguồn đạn trong một cuộc chiến kéo dài.