Iran tuyên bố là bên chiến thắng, thỏa thuận với Mỹ có thể ký từ xa

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi. Ảnh: EPA.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định Tehran là "bên chiến thắng" và đã "trở nên mạnh mẽ hơn" sau cuộc xung đột với Mỹ và Israel, trong bối cảnh thỏa thuận hòa bình đang ngày càng đến gần.

Ngoại trưởng Araghchi đánh giá rằng hai bên đang ở gần một thỏa thuận chấm dứt xung đột hơn bao giờ hết. Ông cũng cho biết văn kiện này sẽ mang tên "Bản ghi nhớ Islamabad", lấy theo tên thủ đô của quốc gia giữ vai trò trung gian là Pakistan.

Ông Araghchi cho biết văn bản này có thể được ký kết từ xa và công bố sau khi các giai đoạn đàm phán cuối cùng hoàn tất. Sau đó, hai bên khả năng sẽ gặp mặt trực tiếp tại một địa điểm nào đó để ký kết văn bản chính thức.

Phát biểu trên truyền hình quốc gia, ông Araghchi thông tin rằng dù chưa chính thức ký kết, văn kiện này bao gồm giải pháp chấm dứt xung đột tại Lebanon "và mọi mặt trận khác".

Theo người đứng đầu ngành ngoại giao Iran, nội dung thỏa thuận bao gồm việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ và mở lại eo biển Hormuz.

Về chương trình hạt nhân, ông Araghchi khẳng định rằng vấn đề này không nằm trong dự thảo hiện tại mà sẽ được đàm phán trong các giai đoạn tiếp theo, với điều kiện thỏa thuận tạm thời được thực thi nghiêm túc.

Tehran nhấn mạnh các cuộc đàm phán phải dựa trên nguyên tắc cơ bản của quốc gia, đồng thời cho biết việc quản lý Eo biển Hormuz sẽ được phối hợp thực hiện cùng Oman.

Ông Araghchi cho biết phương thức vận hành của tuyến đường thủy này sẽ thay đổi so với giai đoạn trước chiến tranh. Ông cũng khẳng định phía Iran sẽ không thu phí lưu thông, thay vào đó là áp dụng "phí dịch vụ" đối với tàu thuyền đi qua eo biển.

Biên bản ghi nhớ cũng tập trung tháo gỡ các nguồn cơn căng thẳng khác trong quan hệ song phương, trong đó có cam kết bằng văn bản từ phía Mỹ về việc "tôn trọng chủ quyền của Iran".

"Mọi sự đe dọa phải chấm dứt và người dân Iran cần được đối xử bằng sự tôn trọng", ông khẳng định.

Ông Araghchi nhấn mạnh rằng Iran sẵn sàng quay lại trạng thái chiến tranh nếu Mỹ lựa chọn con đường đó. "Nếu các điều khoản trong biên bản ghi nhớ không được tuân thủ, thỏa thuận cuối cùng sẽ không được ký kết", Ngoại trưởng Iran cảnh báo.

UAE giải ngân tới 20 tỷ USD cho Tehran?

Reuters đưa tin rằng UAE đã đồng ý giải ngân tới 20 tỷ USD cho Iran nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình cuối cùng giữa Mỹ và Tehran đang diễn ra. Tuy nhiên, UAE đã phủ nhận thông tin này.

Thỏa thuận tài chính diễn ra kín này trùng khớp với giai đoạn kết thúc của các cuộc thảo luận ngoại giao song song giữa Washington và Tehran. Các nhà quan sát lưu ý rằng, nếu các cuộc đàm phán rộng hơn với Mỹ đạt kết quả, hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài do các lệnh trừng phạt kinh tế có thể được giải ngân.

Theo hai nguồn tin khu vực được Reuters dẫn lời, Abu Dhabi đã đồng ý chuyển tổng cộng 10 tỷ USD, trong đó đợt thanh toán đầu tiên vượt mức 3 tỷ USD đã hoàn tất. Tuy nhiên, hai cá nhân khác theo dõi sát sự việc khẳng định con số thực tế gần mức 20 tỷ USD và xác nhận khoản tiền 3 tỷ USD đã được giải ngân.

Nguồn gốc chính xác của số tiền này hiện chưa được kiểm chứng, chưa rõ đây là vốn trực tiếp của UAE hay là các khoản tiền gửi của Iran vốn đang bị phong tỏa trong hệ thống ngân hàng UAE.

Theo báo cáo, đổi lại khoản tài chính khổng lồ này, Tehran cam kết chấm dứt hoàn toàn các hành vi gây hấn trên không đối với UAE, mở đường cho việc khôi phục quan hệ song phương, bao gồm phối hợp tình báo và các dự án kinh tế.

Các kênh ngoại giao cũng tiết lộ rằng Iran đã bắt đầu các liên hệ tương tự với ít nhất hai quốc gia Ả Rập vùng Vịnh lân cận khác.

Chưa rõ Lãnh đạo Tối cao Iran đã phê duyệt thỏa thuận chưa

Vào thứ Sáu, một quan chức cấp cao của Mỹ đã từ chối xác nhận liệu Lãnh đạo Tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, đã đích thân thông qua thỏa thuận đang được đàm phán giữa Tehran và Washington hay chưa.

Người dân cầm hình các nhà lãnh đạo tối cao tại buổi diễu hành ủng hộ chính phủ. Ảnh: Reuters.

Khi được hỏi trực tiếp về việc liệu Lãnh đạo Tối cao Iran đã phê duyệt biên bản ghi nhớ này hay chưa, quan chức này đã né tránh trả lời dứt khoát.

"Chúng tôi chỉ có thể dựa vào các nguồn tin từ cả phía dân sự và quân sự, và cả hai bên đều khẳng định rằng Lãnh đạo Tối cao hài lòng với tiến trình đàm phán hiện tại", vị này cho biết.

Quan chức này nhấn mạnh rằng, theo hệ thống chính trị tại Iran, sự phê duyệt cuối cùng phụ thuộc hoàn toàn vào việc Lãnh đạo Tối cao "đặt bút ký".

"Kế hoạch của chúng tôi là đạt được thỏa thuận, thực thi thỏa thuận đó và chỉ cung cấp các lợi ích cho Iran khi chúng tôi đã đảm bảo được những lợi ích tương xứng cho người dân Mỹ," quan chức này khẳng định.

Khả năng thành công 85%

Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ đã phát biểu với báo giới vào thứ Sáu rằng thỏa thuận với Iran có thể được ký kết trong vài ngày tới.

"Chúng tôi dự kiến sẽ ký kết thỏa thuận này với Iran trong vài ngày tới. Chúng tôi đánh giá khả năng thành công là 85%, dù chưa phải 100%. Chúng tôi rất lạc quan về thỏa thuận này. Dù chưa hoàn toàn về đích nhưng chúng tôi đã rất gần rồi", quan chức này cho biết.

"Những gì người Iran sẽ nhận được là phần thưởng kinh tế khi tuân thủ các nghĩa vụ trong thỏa thuận. Vì vậy, nếu họ bàn giao vật liệu hạt nhân như đã hứa, họ sẽ nhận được một thứ gì đó. Nếu họ tháo dỡ các chương trình hoặc cơ sở hạt nhân của mình, họ sẽ nhận được những thứ khác. Nếu họ thực sự cam kết vì hòa bình và ổn định khu vực, họ sẽ còn nhận được nhiều thứ hơn nữa".

Về những e ngại từ phía Israel, quan chức cấp cao của Mỹ nói với các phóng viên rằng Mỹ đang tích cực trao đổi với Thủ tướng Benjamin Netanyahu, đồng thời lưu ý về một cuộc đối thoại giữa Tổng thống Donald Trump và ông Netanyahu vào thứ Năm.

Quan chức này bày tỏ sự tin tưởng rằng một khi Israel xem xét đầy đủ các chi tiết của thỏa thuận, họ sẽ cảm thấy hài lòng với văn kiện này.