Israel và Liban nối lại đối thoại trực tiếp sau hơn 3 thập kỷ, tìm lối thoát cho xung đột

Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter (phải), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio (thứ 3, trái), Đại sứ Mỹ tại Liban Michel Issa (thứ 3, phải) và Đại sứ Liban tại Mỹ Nada Hamadeh Moawad (thứ 2, phải) trong cuộc gặp ba bên tại Washington, D.C., ngày 14/4/2026. Ảnh: The Times of Israel/TTXVN

Cuộc gặp hiếm hoi này diễn ra tại Washington với vai trò trung gian của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, trong bối cảnh giao tranh vẫn tiếp diễn dữ dội trên thực địa và khủng hoảng nhân đạo tại Liban ngày càng trầm trọng.

Theo BBC, trong tuyên bố từ phía Mỹ, hai bên đã đồng ý khởi động các cuộc đàm phán trực tiếp trong thời gian tới, dù thời gian và địa điểm cụ thể chưa được xác định. Ông Rubio mô tả đây là cơ hội mang tính lịch sử nhằm từng bước chấm dứt ảnh hưởng của Hezbollah tại Liban.

Israel khẳng định mục tiêu xuyên suốt là giải giáp toàn bộ các lực lượng vũ trang ngoài nhà nước, ám chỉ trực tiếp tới Hezbollah- tổ chức mà Tel Aviv coi là mối đe dọa an ninh nghiêm trọng. Trong khi đó, phía Liban kêu gọi một lệnh ngừng bắn ngay lập tức, đồng thời thúc đẩy các biện pháp cụ thể nhằm giảm nhẹ cuộc khủng hoảng nhân đạo trong nước.

Hai quốc gia vốn không có quan hệ ngoại giao chính thức và lần gần nhất các cuộc đàm phán cấp cao trực tiếp giữa họ diễn ra là từ năm 1993.

Bất chấp động thái ngoại giao, tình hình trên thực địa vẫn leo thang. Kể từ khi Israel mở chiến dịch quân sự tại Liban từ ngày 2/3, hơn 2.000 người đã thiệt mạng. Xung đột bùng phát chỉ vài ngày sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Ngay trong ngày hai bên gặp nhau tại Washington, Hezbollah tuyên bố thực hiện ít nhất 24 cuộc tấn công nhằm vào Israel và lực lượng Israel tại Liban. Còi báo động không kích và tên lửa vang lên liên tục tại nhiều khu vực ở miền Bắc Israel.

Tel Aviv cho biết chiến dịch quân sự của họ nhằm mục tiêu làm suy yếu và tiến tới xóa sổ Hezbollah - lực lượng mà Israel từng giao tranh trong các năm 2023 và 2024 khi chiến sự Gaza leo thang.

Phát biểu sau cuộc gặp, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết cả hai bên đều đồng thuận hướng tới việc giảm ảnh hưởng của Hezbollah. Tuy nhiên, Washington đồng thời tái khẳng định ủng hộ quyền tự vệ của Israel trước các cuộc tấn công từ lực lượng này.

Tổng thống Liban Joseph Aoun bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán sẽ mở ra khởi đầu cho hồi kết của những đau khổ mà người dân Liban đang phải gánh chịu, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Ông nhấn mạnh giải pháp duy nhất là để quân đội Liban nắm toàn quyền kiểm soát an ninh.

Tuy nhiên, khả năng của chính phủ Liban trong việc kiềm chế Hezbollah bị đánh giá là hạn chế. Trước thềm đàm phán, một quan chức cấp cao của Hezbollah tuyên bố tổ chức này sẽ không bị ràng buộc bởi bất kỳ thỏa thuận nào đạt được tại Washington.

Hezbollah, được thành lập năm 1982, hiện là lực lượng quân sự - chính trị có ảnh hưởng sâu rộng tại miền Nam Liban và các khu vực ngoại ô phía Nam thủ đô Beirut, đồng thời nắm giữ hai vị trí cấp bộ trong chính phủ.

Căng thẳng càng trở nên phức tạp khi Hezbollah tham gia sâu hơn vào cuộc đối đầu giữa Israel và Iran - quốc gia bảo trợ chính của lực lượng này. Trong các cuộc đàm phán riêng giữa Mỹ và Iran tại Islamabad (Pakistan), phía Tehran yêu cầu đưa Liban vào bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào, song đề xuất này không được Mỹ và Israel chấp nhận.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết kế hoạch tổ chức đối thoại Israel và Liban đã được chuẩn bị từ trước, không liên quan trực tiếp đến các cuộc tiếp xúc với Iran.

Tính đến nay, xung đột đã khiến khoảng một triệu người phải rời bỏ nhà cửa, đẩy Liban vào một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua.

Dù cuộc gặp tại Washington được xem là tín hiệu tích cực hiếm hoi, triển vọng đạt được một thỏa thuận lâu dài vẫn còn nhiều bất định khi các bên liên quan duy trì lập trường cứng rắn và tình hình chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.