Italia: Kế hoạch mở rộng Bảo tàng Borghese gây tranh cãi về bảo tồn di sản

Đề xuất xây dựng công trình mới gần Bảo tàng Borghese đang vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ tại Italia, khi nhiều nhà bảo tồn và sử học nghệ thuật lo ngại dự án sẽ phá vỡ không gian di sản tồn tại hàng trăm năm để phục vụ áp lực du lịch đại chúng.

Bên trong Bảo tàng Borghese

Bên trong Bảo tàng Borghese

Theo Reuters, làn sóng phản đối đang dâng cao tại Rome sau đề xuất mở rộng Bảo tàng Borghese, một trong những bảo tàng nghệ thuật nổi tiếng nhất thế giới.

Các nhóm bảo tồn di sản và giới sử học nghệ thuật Italia cho rằng kế hoạch xây dựng công trình mới gần khu bảo tàng sẽ làm tổn hại cảnh quan lịch sử tồn tại hàng trăm năm, đồng thời phản ánh áp lực ngày càng lớn của du lịch đại chúng đối với các di sản văn hóa châu Âu.

Bảo tàng Borghese hiện được đặt trong biệt thự thế kỷ XVII nằm giữa công viên Villa Borghese ở Rome. Đây là nơi lưu giữ nhiều kiệt tác Baroque của các danh họa và nghệ sĩ như Gian Lorenzo Bernini, Caravaggio, Raphael và Titian.

Không gian bảo tàng nổi tiếng bởi sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật, kiến trúc và cảnh quan thiên nhiên với các khu vườn được thiết kế công phu cùng nhiều đài phun nước cổ.

Theo đề xuất đang ở giai đoạn đầu, bảo tàng muốn xây thêm một tòa nhà ở khu vực liền kề nhằm mở rộng không gian trưng bày, đưa ra ánh sáng nhiều tác phẩm hiện còn lưu kho và tăng khả năng đón khách. Hiện Bảo tàng Borghese giới hạn 180 khách cho mỗi khung giờ tham quan và vé thường kín trước nhiều tuần.

Ban quản lý bảo tàng cho biết nhu cầu mở rộng là cần thiết trong bối cảnh lượng khách tăng mạnh sau đại dịch Covid-19. Bảo tàng cũng đề xuất tổ chức cuộc thi thiết kế kiến trúc quốc tế cho dự án và dự kiến công bố thêm thông tin trong tuần tới.

Tuy nhiên, các tổ chức bảo tồn di sản cho rằng việc xây dựng mới trong khu vực nhạy cảm như Villa Borghese sẽ phá vỡ sự cân bằng giữa nghệ thuật và thiên nhiên đã tồn tại hơn bốn thế kỷ.

Hiệp hội Những người bạn của Villa Borghese tuyên bố trên Facebook rằng họ hy vọng “sự việc đáng phẫn nộ này sẽ bị hủy bỏ”, đồng thời cho biết sẽ tiến hành các biện pháp pháp lý để ngăn dự án.

Giới học giả nghệ thuật Italia cũng lên tiếng phản đối mạnh mẽ. Ông Tomaso Montanari, giáo sư lịch sử nghệ thuật và chuyên gia về kiến trúc Baroque La Mã, cho rằng chỉ riêng ý tưởng đưa thêm bê tông vào công viên Borghese cũng đã là “một sự xúc phạm trắng trợn đối với di sản văn hóa quốc gia”.

Trước phản ứng dữ dội của dư luận, chính quyền thành phố Rome khẳng định việc phê duyệt khảo sát sơ bộ cho dự án không đồng nghĩa với chấp thuận mở rộng. Chính quyền cho biết sẽ theo dõi chặt chẽ để bảo đảm mọi kế hoạch phải tương thích hoàn toàn với yêu cầu bảo tồn Villa Borghese.

Tranh cãi quanh Bảo tàng Borghese cũng phản ánh bài toán nan giải mà nhiều thành phố di sản ở châu Âu đang đối mặt: Làm thế nào để cân bằng giữa bảo tồn văn hóa và áp lực từ làn sóng du lịch toàn cầu?

Sau đại dịch Covid -19, Rome chứng kiến lượng du khách tăng vọt. Năm ngoái, thành phố ghi nhận kỷ lục 22,9 triệu lượt khách lưu trú tại các cơ sở đăng ký, tăng mạnh so với khoảng 14 triệu lượt cách đây một thập kỷ. Riêng Đấu trường La Mã đón gần 15 triệu lượt khách trong năm 2025.

Trong khi đó, Bảo tàng Borghese cũng ghi nhận lượng khách kỷ lục 630.760 lượt trong năm 2025, tăng mạnh so với hơn 506.000 lượt cách đây 10 năm. Sự gia tăng này đang đặt thêm áp lực lên các không gian văn hóa lịch sử vốn được thiết kế cho quy mô tiếp nhận nhỏ hơn nhiều so với hiện tại.

KHÁNH MY

Nguồn Văn hóa: http://baovanhoa.vn/the-gioi/italia-ke-hoach-mo-rong-bao-tang-borghese-gay-tranh-cai-ve-bao-ton-di-san-228281.html