K-book tìm đường vào thị trường Mỹ

Trong nhiều năm, làn sóng văn hóa Hàn Quốc đi ra thế giới chủ yếu bằng âm nhạc, phim truyền hình và điện ảnh. Giờ đây, những câu chuyện từng nằm trên giá sách ở Seoul đang tìm một con đường tương tự để bước vào đời sống văn hóa Mỹ.

Ngày 2-3/9, 15 nhà xuất bản Hàn Quốc bao gồm Dasan Books, Gloyeon, Iyagikot, MiraeN, Jaeum & Moeum, Cake Corporation… có mặt tại Manhattan để tham dự Hội sách Xúc tiến Xuất bản New York.

Đối diện họ là đại diện của 40 nhà xuất bản, công ty bản quyền và thương hiệu xuất bản Mỹ, trong đó có Penguin Random House, HarperCollins, Simon & Schuster và Grand Central Publishing thuộc Hachette Book Group.

Theo Korea Times, thay vì một hội sách dành cho độc giả, sự kiện được thiết kế như nơi những người làm sách ngồi trực tiếp với nhau để bàn về bản quyền, dịch thuật và khả năng đưa một tác phẩm Hàn Quốc tới thị trường Mỹ.

Con số của năm trước phần nào cho thấy giá trị thương mại của những cuộc gặp như vậy. Hoạt động xúc tiến xuất khẩu sách Hàn Quốc tại 5 thành phố trên thế giới trong năm 2025 tạo ra 1.045 cuộc tư vấn, với kết quả xuất khẩu khoảng 17,66 triệu USD.

Riêng chặng New York ghi nhận 252 cuộc gặp, trị giá hơn 7,5 triệu USD. Năm nay, chương trình cũng được tổ chức tại Việt Nam, Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc) và Italy.

Hoạt động xúc tiến xuất khẩu sách Hàn Quốc tại Đài Bắc, Đài Loan (Trung Quốc) năm 2025. Ảnh: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc.

Trong đó, Mỹ là đích đến đặc biệt đáng chú ý. Một quan chức phụ trách chính sách ngành nội dung thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc gọi đây là “thị trường xuất bản lớn nhất thế giới”, đồng thời nhấn mạnh khả năng để sở hữu trí tuệ từ sách tiếp tục phát triển thành nhiều dạng nội dung khác.

Những cuốn sách mở đường

Sách Hàn thực ra không bắt đầu hành trình tới độc giả Mỹ từ con số 0.

Một trong những người góp phần mở cánh cửa đó là nhà văn Han Kang. The Vegetarian (Người ăn chay) giúp tên tuổi bà được biết tới rộng rãi trong thế giới nói tiếng Anh sau khi giành giải Man Booker International năm 2016. Đến năm 2024, giải Nobel Văn học dành cho Han Kang tạo thêm sức hút đối với văn học Hàn Quốc trên thị trường quốc tế.

Những con số sau đó cho thấy sự quan tâm không chỉ tập trung vào một tác giả.

Theo số liệu Viện Dịch thuật Văn học Hàn Quốc (LTI Korea) công bố cuối tháng 7, gần 1,2 triệu bản văn học Hàn Quốc được bán ở nước ngoài trong năm 2025, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp doanh số duy trì quanh mốc này.

Trong 5 năm 2021-2025, 1.026 đầu sách bằng 40 ngôn ngữ đạt tổng doanh số khoảng 3,58 triệu bản. Riêng năm 2025, 50 tác phẩm bán trên 5.000 bản, trong đó 28 cuốn vượt mốc 10.000 bản.

Đà tăng không dừng lại sau hiệu ứng Nobel. Số liệu mới nhất được LTI Korea công bố tháng 8 cho thấy trong năm 2025, gần 1,2 triệu bản văn học Hàn tiếp tục được bán ở nước ngoài. Tính trong 5 năm 2021-2025, 1.026 đầu sách bằng 40 ngôn ngữ đã đạt tổng doanh số khoảng 3,58 triệu bản.

Những cuốn tiểu thuyết của tác giả đoạt giải Nobel Han Kang được trưng bày nổi bật tại một hiệu sách ở Jeju, Hàn Quốc. Ảnh: Yonhap.

Sức hút của sách Hàn Quốc ở nước ngoài cũng không chỉ tập trung vào những tác phẩm giành giải thưởng quốc tế.

Những năm gần đây, các tiểu thuyết chữa lành cũng dần tìm được độc giả ở nhiều thị trường. Đó thường là những câu chuyện nhẹ nhàng về những con người mệt mỏi với cuộc sống, tìm thấy sự an ủi và kết nối trong một hiệu sách, cửa hàng tiện lợi, tiệm giặt hay góc nhỏ giữa thành phố.

Welcome to the Hyunam-dong Bookshop (Chào mừng đến hiệu sách Hyunam-dong) của Hwang Bo-reum là một ví dụ. Cuốn sách xoay quanh một hiệu sách nhỏ trong con ngõ yên tĩnh ở Seoul, nơi những người đang băn khoăn về công việc và cuộc sống gặp nhau, đọc sách, uống cà phê rồi dần tìm được khoảng lặng cho riêng mình.

Tác phẩm đã được xuất bản bằng nhiều ngôn ngữ và trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của dòng “healing fiction” - tiểu thuyết chữa lành - từ Hàn Quốc.

Bên cạnh đó là The Second Chance Convenience Store (Cửa hàng tiện lợi cơ hội thứ hai) của Kim Ho-yeon, Marigold Mind Laundry (Tiệm giặt là Marigold) của Yun Jungeun hay những câu chuyện đặt trong tiệm gốm, hiệu sách, tiệm giặt. Không gian rất đời thường trở thành nơi các nhân vật dừng lại, trò chuyện và tìm kiếm sự kết nối.

Ba cuốn sách Hàn Quốc được độc giả quốc tế ưa thích.

Đó là một con đường khá khác K-pop. Sách Hàn không nhất thiết phải tạo nên một cơn sốt ồn ào. Chúng có thể đi từng bước qua dịch thuật, lời giới thiệu của nhà sách, cộng đồng đọc và những câu chuyện đủ gần gũi để một độc giả cách Seoul hàng nghìn km vẫn nhận ra mình trong đó.

Webtoon mở thêm cánh cửa

Nếu Han Kang cho thấy văn học Hàn Quốc có thể bước vào trung tâm của đời sống văn chương quốc tế, một hiện tượng khác lại cho thấy cánh cửa thương mại rộng hơn nhiều: webtoon.

Theo Circana BookScan, 10 ấn bản in bằng tiếng Anh của Solo Leveling (Thăng cấp một mình), phát triển từ tác phẩm trực tuyến nổi tiếng của Hàn Quốc, đã xuất hiện trong nhóm sách bán chạy tại Mỹ. Thành công ấy khiến ranh giới giữa sách, truyện tranh số và các loại hình giải trí khác ngày càng khó tách rời.

Đây cũng là lý do ngành xuất bản Hàn Quốc ngày càng nhìn ra bên ngoài phạm vi bán bản quyền dịch.

Khung cảnh tại Hội nghị Tiếp thị Bản quyền Sách Hàn Quốc được tổ chức tại Seoul tháng 6/2024. Ảnh: Cơ quan Xúc tiến Công nghiệp Xuất bản và Văn hóa Hàn Quốc

Xu hướng ấy hiện rõ tại K-Book Copyright Market tổ chức ở Seoul hồi tháng 6. Theo Korea Times, sự kiện quy tụ 100 doanh nghiệp Hàn Quốc và 100 bên mua quốc tế đến từ 31 quốc gia, với khoảng 1.850 cuộc gặp trực tiếp diễn ra trong ba ngày. Trong số những người đến tìm nội dung không chỉ có nhà xuất bản. Các công ty truyền thông, nền tảng nội dung và doanh nghiệp webtoon cũng xuất hiện.

Một cuốn tiểu thuyết vì thế có thể bắt đầu trên trang giấy nhưng không nhất thiết kết thúc ở đó.

A Thousand Blues (Một nghìn sắc xanh) của Cheon Seon-ran là một trường hợp tiêu biểu. Cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng về con người, robot và một chú ngựa đua đã được chuyển thể thành nhạc kịch tại Hàn Quốc và đạt thỏa thuận chuyển thể điện ảnh tại Mỹ.

Park Sang-young cũng chứng kiến Love in the Big City (Tình yêu ở thành phố lớn) đi từ tiểu thuyết sang màn ảnh. Tháng 4 năm nay, Park cùng Cheon Seon-ran và một số nhà văn Hàn Quốc tới Los Angeles tham dự chuỗi đọc sách, trò chuyện và giới thiệu tác phẩm, trong khuôn khổ hoạt động gắn với Lễ hội Sách Los Angeles Times - sự kiện thường thu hút hơn 150.000 người cùng hơn 500 nhà xuất bản và tổ chức văn hóa mỗi năm.

“Chúng tôi hy vọng chương trình giúp độc giả địa phương có một điểm tiếp cận dễ dàng hơn với văn học Hàn Quốc và mở rộng hiểu biết của họ về nền văn học này”, Chủ tịch LTI Korea Chon Soo-yong nói về chương trình tại Los Angeles.

Tìm chỗ đứng trên giá sách Mỹ

Đằng sau những con số xuất khẩu là một công việc chậm hơn nhiều: tìm đúng cuốn sách, người dịch, biên tập viên và nhà xuất bản có thể đưa câu chuyện tới một nền văn hóa khác.

Tại New York tuần này, một trong những người chia sẻ kinh nghiệm là Barbara Zitwer, đại diện văn học từng góp phần đưa The Vegetarian của Han Kang và Please Look After Mom (Hãy chăm sóc mẹ) của Shin Kyung-sook tới độc giả nói tiếng Anh. Chủ đề bà trao đổi với giới xuất bản chính là cách nội dung Hàn Quốc có thể phát triển tại thị trường Mỹ.

Sự kiện marketing, quảng bá K-book được tiếp tục được tổ chức tại Seoul tháng 6/2026. Ảnh: Cơ quan Xúc tiến Công nghiệp Xuất bản và Văn hóa Hàn Quốc

Việc những tên tuổi như Penguin Random House, HarperCollins, Simon & Schuster hay Hachette xuất hiện trong các cuộc gặp cho thấy sách Hàn đang được tiếp cận như một nguồn nội dung có khả năng kinh doanh, thay vì chỉ là một mảng văn học dịch dành cho nhóm độc giả nhỏ.

Sự thay đổi ấy cũng diễn ra theo cả hai hướng. Phía Hàn Quốc không chỉ mang sách ra nước ngoài mà còn tìm cách đưa tác giả tới gần độc giả. Những buổi ký tặng, đọc sách, thảo luận tại thư viện và lễ hội sách giúp một tác phẩm dịch không còn đơn độc trên giá sách giữa hàng nghìn đầu sách mới mỗi năm.

Trong khi đó, sự đa dạng của chính K-book đang trở thành một lợi thế. Một độc giả có thể đến với Hàn Quốc qua văn chương của Han Kang, người khác tìm thấy sự dễ chịu trong một tiểu thuyết chữa lành, còn một nhóm độc giả trẻ bước vào thế giới sách từ webtoon như Solo Leveling. Từ những cánh cửa khác nhau, họ cùng làm rộng thêm khái niệm “sách Hàn Quốc” trên thị trường quốc tế.

Ông Kim Jae-hyun, lãnh đạo Văn phòng Công nghiệp Truyền thông Văn hóa thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc, nhận định “vị thế quốc tế của K-book tiếp tục được mở rộng”. Ông kỳ vọng hoạt động kết nối bản quyền không chỉ tạo ra kết quả xuất khẩu cụ thể mà còn mở sang nhiều ngành nội dung, trong đó có điện ảnh và truyền hình.