Kế thừa truyền thống lịch sử vẻ vang, viết tiếp chặng đường thanh niên đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên mới

Tuổi trẻ Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) luôn luôn chú trọng giáo dục và phát huy truyền thống lịch sử cách mạng. (Ảnh: NIC)

Theo đó, các hoạt động của tuổi trẻ tại NIC gắn chặt với công việc chuyên môn, trực tiếp đưa người trẻ tham gia giải quyết các bài toán lớn của đất nước qua những chương trình thực tiễn như: Trí tuệ nhân tạo cho mọi người (AI for All), Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam (Vietnam Innovation Challenge) hay Thử thách thanh niên đổi mới sáng tạo vì cộng đồng bền vững (RE:ACT)…

Đó cũng là chia sẻ của đồng chí Lê Công Thành, Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) khi trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân trong không khí kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945-19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026).

(Ảnh: HNV)

Phóng viên: Nhìn lại lịch sử, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công nhờ tinh thần tự lực, tự cường, dám nghĩ, dám làm và quy tụ sức mạnh thế hệ trẻ. Trong bối cảnh kỷ nguyên số hôm nay, tuổi trẻ NIC đang kế thừa và chuyển hóa “tinh thần Tháng Tám” đó thành những hành động cụ thể nào để khẳng định vị thế trí tuệ Việt Nam trên bản đồ công nghệ toàn cầu?

Đồng chí Lê Công Thành: Tôi nghĩ có một sợi dây rất đẹp nối thế hệ thanh niên năm 1945 với thế hệ trẻ hôm nay, đó là khát vọng được làm chủ tương lai của đất nước. Nếu thế hệ cha anh đã đứng lên giành quyền làm chủ vận mệnh dân tộc, thì trách nhiệm của thế hệ chúng tôi hôm nay là góp phần để Việt Nam từng bước làm chủ tri thức, làm chủ công nghệ và làm chủ những năng lực quyết định sức cạnh tranh của quốc gia trong tương lai.

Cán bộ, đoàn viên thanh niên Chính phủ, Bộ Tài chính và NIC nghe giới thiệu về công nghệ mới. (Ảnh: NIC)

Với tuổi trẻ NIC, tinh thần ấy được cụ thể hóa ngay trong công việc hằng ngày: tham gia xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực bán dẫn và AI, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, kết nối các nhà khoa học, startup và tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới với Việt Nam. Đây cũng là những lĩnh vực đang được xác định là trọng tâm trong chiến lược phát triển mới của đất nước.

Tôi cho rằng, tự lực, tự cường trong thời đại hôm nay không có nghĩa là tự mình làm tất cả hay khép mình với thế giới; đó là phải có đủ nội lực để hợp tác bình đẳng với thế giới. Và vị thế trí tuệ Việt Nam cuối cùng sẽ không được khẳng định bằng những khẩu hiệu, mà bằng những kỹ sư giỏi, những công nghệ do người Việt làm chủ, những doanh nghiệp Việt có sức cạnh tranh và những sản phẩm “Made by Vietnam” có giá trị trên thị trường toàn cầu.

Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh NIC Lê Công Thành (ngoài cùng bên trái ảnh) cùng Ban tổ chức và các thí sinh trong một chương trình về AI cho học sinh. (Ảnh: NIC)

Phóng viên: Nếu như các thế hệ thanh niên năm 1945 xung kích giành lại độc lập cho dân tộc, thì ngày nay, lực lượng sản xuất mới chính là công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tại NIC đã và đang triển khai những mô hình, giải pháp nào để thúc đẩy đoàn viên, thanh niên tiên phong giải quyết các “bài toán lớn” của quốc gia (như bán dẫn, AI, chuyển đổi xanh)?

Đồng chí Lê Công Thành: Một quan điểm mà Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh NIC chúng tôi rất coi trọng là hoạt động Đoàn không đứng bên ngoài nhiệm vụ chuyên môn. Với một đơn vị làm về đổi mới sáng tạo, tinh thần xung kích của thanh niên phải được thể hiện trước hết bằng việc dám nhận những việc mới, việc khó và tạo ra kết quả cụ thể.

Từ tinh thần đó, chúng tôi hướng tới ba việc. Thứ nhất, đưa đoàn viên, thanh niên tham gia trực tiếp vào các chương trình, dự án và mạng lưới đổi mới sáng tạo của NIC, để người trẻ được làm việc cùng các chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ, Trường đại học và đối tác quốc tế. Thứ hai, tạo ra những không gian, thử thách và cơ hội để thanh niên đưa kiến thức thành sáng kiến, giải pháp cụ thể, từ AI, bán dẫn đến phát triển bền vững và chuyển đổi xanh. Thứ ba, quan trọng hơn, là kết nối những sáng kiến đó với chuyên gia, doanh nghiệp và các nguồn lực để có cơ hội được thử nghiệm và đi vào thực tế.

Những chương trình như: Trí tuệ nhân tạo cho tất cả mọi người (AI for All), Thử thách Đổi mới sáng tạo Việt Nam (Vietnam Innovation Challenge) trong lĩnh vực AI, hay gần đây là Thử thách thanh niên đổi mới sáng tạo vì cộng đồng bền vững (Chương trình RE:ACT) do NIC phối hợp UNDP, với sự hỗ trợ từ Samsung, chính là những môi trường để người trẻ được học hỏi, được thử sức và từng bước biến ý tưởng thành giá trị thực tiễn.

Các đại biểu tiến hành nghi thức khởi động chương trình Thử thách Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026. (Ảnh: NIC)

Tôi rất mong mỗi đoàn viên NIC đều có thể tự đặt cho mình một câu hỏi: Trong những mục tiêu lớn của đất nước, phần việc của mình là gì? Khi mỗi người trẻ tìm được câu trả lời bằng một công việc cụ thể, một sáng kiến cụ thể, thì phong trào thanh niên mới thật sự trở thành một lực lượng của đổi mới sáng tạo.

Phóng viên: Để tinh thần Quốc khánh 2/9 và lòng tự hào dân tộc không chỉ là lý thuyết mà trở thành động lực sáng tạo hằng ngày, Đoàn Thanh niên NIC có chiến lược gì để gắn kết giáo dục truyền thống lịch sử với môi trường làm việc năng động, hiện đại của các kỹ sư, chuyên gia trẻ?

Đồng chí Lê Công Thành: Giáo dục truyền thống có ý nghĩa nhất khi người trẻ tìm thấy được mối liên hệ giữa lịch sử với trách nhiệm của chính mình hôm nay.

Cách mạng Tháng Tám đã để lại cho chúng ta không chỉ niềm tự hào về một thắng lợi lịch sử mà còn là bài học về ý chí độc lập, tự chủ, khả năng tập hợp sức mạnh của cả dân tộc và tinh thần “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.

Vì vậy, đối với thanh niên NIC, chúng tôi muốn những dịp như 19/8 hay 2/9 không dừng lại ở việc ôn lại một sự kiện, mà còn là dịp để mỗi người tự hỏi: thế hệ đi trước đã làm gì khi Tổ quốc cần họ, và khi Tổ quốc hôm nay cần tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chúng ta sẽ làm gì?

Cách tiếp cận của chúng tôi là đưa giáo dục truyền thống gần hơn với chính môi trường làm việc của người trẻ: kết nối những câu chuyện lịch sử với các hoạt động chuyên môn, các dự án đổi mới sáng tạo, những vấn đề thực tiễn mà đất nước đang đặt ra. Bởi với một kỹ sư trẻ, một chuyên gia công nghệ hay một cán bộ trẻ, lòng yêu nước hôm nay có thể được thể hiện bằng chính năng lực chuyên môn của mình: một con chip tốt hơn, một giải pháp AI hữu ích hơn, một sáng kiến giải quyết vấn đề cộng đồng, hay một kết nối quốc tế mang thêm nguồn lực và cơ hội về cho Việt Nam.

Lịch sử không chỉ để chúng ta tự hào về những gì cha anh đã làm, lịch sử còn đặt ra câu hỏi về những gì thế hệ chúng ta sẽ để lại.

Chương trình tặng quà Tết của tuổi trẻ NIC nhân dịp Tết đến, xuân về. (Ảnh: NIC)

Phóng viên: Là một người trẻ trong kỷ nguyên mới, bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ như hiện nay, đồng chí có suy nghĩ gì về thời cơ và thách thức của người trẻ nói chung hiện nay trong đó có các thanh niên của NIC nói riêng?

Đồng chí Lê Công Thành: Tôi cho rằng thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay đang đứng trước một thời cơ rất đặc biệt. Chưa bao giờ người trẻ có thể tiếp cận tri thức, công nghệ và kết nối với thế giới nhanh như hiện nay. Một ý tưởng tốt hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm, một kỹ sư trẻ có thể tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhưng cơ hội lớn bao giờ cũng đi cùng sức ép lớn. Công nghệ đang thay đổi nhanh đến mức kiến thức hôm nay có thể rất nhanh trở nên lạc hậu. AI vừa là công cụ nâng cao năng suất, vừa đặt ra yêu cầu phải liên tục học lại, thích nghi và nâng cấp chính mình. Do đó, thách thức của người trẻ không đơn thuần là học thêm một công nghệ mới mà là phải xây dựng năng lực học tập suốt đời, tư duy độc lập, khả năng sáng tạo và trách nhiệm trong sử dụng công nghệ.

Đối với thanh niên NIC, chúng tôi may mắn được đứng ở nơi giao thoa giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện-trường, cộng đồng đổi mới sáng tạo và các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Nhưng điều đó cũng tạo ra một trách nhiệm lớn hơn: không chỉ theo kịp những thay đổi của thế giới mà phải góp phần đưa Việt Nam vào chính dòng chảy tạo ra những thay đổi ấy.

Tôi tin rằng, trong kỷ nguyên mới, tuổi trẻ Việt Nam cần mang trong mình hai điều: khát vọng đủ lớn để nghĩ về những bài toán của quốc gia và sự kiên trì đủ lớn để bắt đầu từ những việc rất cụ thể mỗi ngày.

Phóng viên: Xin cảm ơn đồng chí với cuộc trao đổi đầy ý nghĩa này.