'Kẻ trộm' dopamine đang lảng vảng khắp nơi

Tác giả: David JP Phillips

Cho đời nhẹ lên cao - Giải mã sáu hormone hạnh phúc

Đón nhận kiến thức hóa sinh bằng góc nhìn khoa học đại chúng dễ hiểu, tác giả ví mỗi người như một "bartender" có thể tự "pha chế" cảm xúc để làm chủ tâm trạng, gia tăng tự tin và bứt phá thành tích trong mọi bối cảnh.

'Kẻ trộm' dopamine đang lảng vảng khắp nơi

Những "kẻ trộm dopamine" không chỉ nằm trong điện thoại. Từ game, quảng cáo đến bao bì thực phẩm, chúng đang âm thầm biến ham muốn của bạn thành tiền.

Từ trò chơi đến đồ ăn, nhiều sản phẩm được thiết kế để kích thích não bộ và giữ bạn trong vòng lặp ham muốn. Ảnh: Magnific.

Hãy cùng trở lại với những kẻ trộm dopamine đang lảng vảng khắp nơi trước đã. Chúng là những thứ gì, và ta bắt gặp chúng ở đâu? Sự thật là kẻ trộm dopamine bủa vây bạn. Thậm chí chúng có thể chen vào giữa bạn và những người mà bạn yêu thương nhất.

Nhiều doanh nghiệp đã nhận ra họ có thể biến thời gian của bạn, hay đúng hơn là dopamine của bạn, thành tiền bạc. Hãy xem xét ví dụ một công ty làm ra app trò chơi điện tử. Công ty này có ba cách để kiếm tiền từ bạn:

Họ càng chứng tỏ được là bạn dành nhiều thời gian trên app hay trang web của họ, họ càng thu được nhiều từ khách hàng quảng cáo
Họ càng khiến bạn muốn dành nhiều thời gian trên app của họ, thì càng có khả năng bạn sẽ sẵn sàng chi tiền để nâng cấp và cập nhật trò chơi
Thu hoạch dopamine từ càng nhiều người dùng, thì họ sẽ càng có thêm nhiều người dùng nữa, và giá trị app, trang web hay doanh nghiệp của họ sẽ càng tăng lên

Như vậy, toàn bộ ý tưởng kinh doanh của họ nhắm tới kích thích lượng dopamine tối đa có thể có trong bạn, rồi chuyển đổi phản ứng của bạn thành tiền. Khi phát triển những app trò chơi điện tử và đánh bạc này, một số công ty thậm chí đã tiến hành nghiên cứu sâu về nhận thức, tâm lý học và sinh học để tìm cách tối đa hóa dopamine nhanh bằng màu sắc, âm thanh, giao diện và hoạt hình.

Nhưng tại sao họ không tập trung vào dopamine chậm, và mang tới giá trị thực sự và lợi ích dài hạn cho khách hàng? Vấn đề là nếu làm vậy, họ sẽ trở thành nạn nhân của ‘hiện tượng thang cuốn’.

Những kẻ trộm dopamine đang mời bạn đi thang cuốn. Rồi đột nhiên người khác xuất hiện mời bạn đi thang bộ, đòi hỏi bạn đầu tư năng lượng nhiều hơn hẳn, và như tôi đã nói, chúng ta tiến hóa để tránh tiêu hao năng lượng.

Những kẻ trộm dopamine không chỉ lẩn khuất trong điện thoại thông minh. Các nhà sản xuất làm sao khiến bạn mua sản phẩm của họ ở cửa hàng? Họ sẽ làm cho sản phẩm của họ trông hấp dẫn hơn so với các sản phẩm khác. Bằng cách nào? Họ khởi đầu bằng cách khiến sản phẩm có vẻ ngon lành hơn, thiết kế bao bì trông thật ngon mắt.

Sao không làm cho chạm vào là thỏa mãn luôn chứ? Điều đó sẽ tăng kỳ vọng nơi bạn và khiến dopamine nhanh trong bạn tăng vọt. Đột nhiên bạn sẽ chú ý vào phiên bản mới tinh của một sản phẩm, loại mà bạn chưa từng thử, và dopamine của bạn sẽ còn tăng hơn nữa. Bạn về nhà, mở bao bì ra và ăn, vốn hứa hẹn sẽ là một bữa sáng lành mạnh.

Dopamine trong bạn sẽ tăng cao hơn nữa khi 15 phần trăm là đường có trong sản phẩm đấy đi vào máu. Não bạn lúc này sẽ vui như hội và bạn sẽ nhanh chóng ngấm bài học rằng đây là một sản phẩm tuyệt vời mà bạn sẽ lại mua tiếp. Một lát sau, dopamine cơ sở trong bạn sẽ hạ xuống, và não bạn bắt đầu la hét đòi được vui như hội vậy nữa. Cho tôi ăn thêm dopamine!