Kết hợp chiến lược kiểm toán và truyền thông hiện đại, thúc đẩy văn hóa minh bạch

Bà Sotiria Ntouni - Chủ tịch Tòa Thẩm kế Hy Lạp - tham luận tại Hội thảo. 

Chiến lược 2026-2028: Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả kiểm toán

Thành lập năm 1833, Tòa Thẩm kế Hy Lạp là thiết chế kiểm toán và tài phán lâu đời nhất của nước này. Theo Điều 98 Hiến pháp năm 1975 và Luật số 4820/2021, Tòa vừa thực hiện chức năng của Tòa án Tài chính Tối cao, vừa là Cơ quan Kiểm toán tối cao của quốc gia.

Thẩm quyền của Tòa bao gồm ba nhóm chức năng chính: tài phán chuyên biệt, trong đó có giải quyết khiếu nại về lương hưu và xác định trách nhiệm tài chính, trách nhiệm dân sự của công chức; kiểm toán bên ngoài đối với chi tiêu, báo cáo tài chính nhà nước và một số hợp đồng công có giá trị lớn; tư vấn về các vấn đề lập pháp tài khóa.

Tại Hội thảo quốc tế “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới” do Kiểm toán nhà nước Việt Nam tổ chức, bà Sotiria Ntouni, Chủ tịch Tòa Thẩm kế Hy Lạp, cho biết Tòa đã tiến hành đánh giá toàn diện theo mô hình SWOT nhằm xác định vị thế, những hạn chế nội tại và các cơ hội, thách thức trong quá trình phát triển.

Kết quả đánh giá cho thấy lợi thế của Tòa nằm ở vị thế hiến định, tính độc lập tư pháp và phạm vi thẩm quyền rộng. Tuy nhiên, Tòa vẫn cần cập nhật cẩm nang kiểm toán, tăng cường đào tạo về kiểm toán hoạt động và công nghệ thông tin, đồng thời giải quyết những thách thức trong triển khai Hệ thống Thông tin Tích hợp mới.

Bên cạnh đó, xu hướng áp dụng ngân sách theo kết quả và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra cơ hội đổi mới phương thức hoạt động. Ngược lại, nguy cơ suy giảm niềm tin của công chúng đặt ra yêu cầu tăng cường minh bạch và nâng cao hiệu quả truyền thông thể chế.

Tòa Thẩm kế Hy Lạp đã tiến hành đánh giá toàn diện theo mô hình SWOT nhằm xác định vị thế, những hạn chế nội tại và các cơ hội, thách thức trong quá trình phát triển.

Trên cơ sở đó, Kế hoạch chiến lược giai đoạn 2026-2028 xác định năm trụ cột trọng tâm.

Thứ nhất, tăng cường kiểm toán, nâng cao trách nhiệm giải trình.Tòa định hướng thực hiện kiểm toán theo chu kỳ bốn năm đối với các tài khoản có tác động tài chính lớn, đẩy mạnh kiểm toán dựa trên rủi ro và mở rộng kiểm toán hoạt động chuyên đề trong các lĩnh vực như di cư, y tế, biến đổi khí hậu và các dự án trọng điểm. AI được nghiên cứu ứng dụng để hỗ trợ phân tích dữ liệu, với sự giám sát của con người và tuân thủ Đạo luật AI của Liên minh châu Âu.

Thứ hai, tăng cường tính hướng ngoại của thể chế.Tòa hướng tới cải tiến Báo cáo thường niên về ngân sách nhà nước theo hướng dễ tiếp cận hơn đối với Quốc hội và công chúng; công khai kết quả theo dõi thực hiện kiến nghị kiểm toán và thúc đẩy cơ chế trình bày báo cáo trước Quốc hội.

Thứ ba, nâng cao năng lực nguồn nhân lực. Các giải pháp bao gồm xây dựng chương trình đào tạo hằng năm, khuyến khích kiểm toán viên đạt chứng chỉ chuyên môn, tuyển dụng chuyên gia công nghệ thông tin và thống kê, phát triển cơ chế kèm cặp và mở rộng hợp tác đào tạo quốc tế với INTOSAI.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả thủ tục tố tụng.Tòa định hướng tăng cường quản trị số, ứng dụng AI trong nghiên cứu án lệ, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ nhưng vẫn bảo đảm quyền được xét xử công bằng. Các giải pháp khác gồm áp dụng thủ tục rút gọn và nghiên cứu ứng dụng công nghệ viễn trắc trong xét xử.

Thứ năm, tăng cường minh bạch và khả năng tiếp cận.Tòa đặt mục tiêu chuẩn hóa cẩm nang kiểm soát chất lượng, áp dụng bộ chỉ số đánh giá hiệu suất (KPI) phục vụ tự đánh giá, xây dựng chính sách tiết kiệm năng lượng trong môi trường số và cải thiện khả năng tiếp cận trụ sở, website đối với người khuyết tật.

Năm trụ cột cho thấy định hướng đổi mới không chỉ tập trung vào nghiệp vụ kiểm toán mà còn bao quát tổ chức, nhân lực, công nghệ, hoạt động tài phán và quan hệ với công chúng. Đây là cơ sở để Tòa nâng cao năng lực thực thi nhiệm vụ, đồng thời tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Quang cảnh Hội thảo.

Truyền thông có kiểm soát, củng cố niềm tin công chúng

Song hành với đổi mới chiến lược, Tòa Thẩm kế Hy Lạp từng bước thiết lập khuôn khổ truyền thông chính thức nhằm ứng phó với thông tin sai lệch và những thách thức đối với niềm tin công chúng vào ngành tư pháp. Theo bà Sotiria Ntouni, chức danh Người phát ngôn của Tòa được thiết lập trên cơ sở Luật số 4938/2022 và Luật số 4963/2022, sau đó được cụ thể hóa tại Điều 22B Nội quy tố tụng của Tòa năm 2025.

Cách tiếp cận này đánh dấu sự thay đổi so với quan niệm truyền thống cho rằng thẩm phán chỉ truyền đạt thông tin thông qua bản án. Theo đó, truyền thông được xác định là một bộ phận trong hoạt động của thiết chế tư pháp, nhưng phải tuân thủ các giới hạn pháp lý và nguyên tắc bảo vệ tính độc lập.

Khuôn khổ truyền thông của Tòa kết hợp pháp luật trong nước với các chuẩn mực quốc tế, trong đó có hướng dẫn năm 2018 của Ủy ban châu Âu về Hiệu quả Tư pháp (CEPEJ), Ý kiến số 7 năm 2005 của Hội đồng Tham vấn các Thẩm phán châu Âu (CCJE), cùng các nguyên tắc của INTOSAI về minh bạch, trách nhiệm giải trình, giá trị và lợi ích của cơ quan kiểm toán tối cao, đạo đức nghề nghiệp.

Một nguyên tắc quan trọng là tập trung đầu mối phát ngôn. Các chức danh tư pháp và công chức không được tự ý trao đổi với báo chí; hoạt động truyền thông đối ngoại được thực hiện thông qua Văn phòng Truyền thông và Quan hệ công chúng, phối hợp với Người phát ngôn. Cơ chế này nhằm bảo đảm thông tin chính thức nhất quán, hạn chế nguy cơ thông tin sai lệch và bảo vệ uy tín, tính độc lập của thiết chế.

Để tăng khả năng tiếp cận thông tin, Tòa triển khai nhiều công cụ truyền thông, gồm website mới hỗ trợ người khuyết tật, cổng thông tin điện tử tiếp nhận khiếu nại của công dân về những bất cập trong quản lý tài chính, kể cả hình thức ẩn danh, cùng các kênh mạng xã hội như Facebook, LinkedIn, Twitter và Instagram. Các sản phẩm infographic, podcast và video giải thích ngắn cũng được sử dụng nhằm giúp công chúng tiếp cận những nội dung chuyên môn theo cách trực quan, dễ hiểu hơn.

Tòa đồng thời thúc đẩy hợp tác học thuật thông qua đề xuất ký biên bản ghi nhớ với các trường đại học, tổ chức hội thảo về luật tài chính công, xây dựng chương trình thực tập và trao giải thưởng nghiên cứu xuất sắc. Hoạt động này góp phần kết nối nghiên cứu pháp lý với thực tiễn kiểm toán, mở rộng trao đổi chuyên môn và phát triển nguồn nhân lực.

Các đại biểu dự Hội thảo.

Báo chí: Tiếp cận thông tin đi đôi với trách nhiệm nghề nghiệp

Đối với báo chí, Tòa Thẩm kế Hy Lạp xây dựng cơ chế cấp thẻ nhà báo dựa trên quy định pháp luật và các chuẩn mực quốc tế liên quan. Theo thông tin được trình bày tại Hội thảo, đối tượng được xem xét cấp thẻ gồm nhà báo thuộc Bộ Tư pháp, thành viên các nghiệp đoàn báo chí được công nhận và phóng viên thường trú quốc tế. Thẻ được chia thành hai loại: thẻ thường xuyên có thời hạn ba năm và thẻ đặc biệt cấp theo từng sự kiện.

Cơ chế này hướng tới tạo điều kiện cho báo chí tiếp cận thông tin chính thức, đồng thời xác lập trách nhiệm khi sử dụng thông tin. Nhà báo được cấp thẻ được ưu tiên tiếp cận thông báo chính thức, bản án đã ẩn danh hóa và khu vực báo chí tại Tòa. Đổi lại, họ phải tôn trọng tính độc lập tư pháp, bảo đảm tính chính xác và không trích dẫn thông tin theo cách cắt xén, làm sai lệch nội dung.

Theo bà Sotiria Ntouni, các vi phạm về đạo đức báo chí hoặc quy định bảo vệ dữ liệu có thể dẫn đến việc thu hồi thẻ theo cơ chế được quy định, với quyền khiếu nại lên Chủ tịch Tòa. Cách tiếp cận này cho thấy việc mở rộng tiếp cận thông tin được đặt song song với yêu cầu bảo vệ dữ liệu, tính độc lập tư pháp và trách nhiệm nghề nghiệp.

Sự kết hợp giữa Kế hoạch chiến lược 2026-2028 và khuôn khổ truyền thông hiện đại phản ánh nỗ lực đổi mới toàn diện của Tòa Thẩm kế Hy Lạp. Hoàn thiện năng lực kiểm toán, ứng dụng công nghệ, mở rộng hợp tác học thuật và tổ chức truyền thông có kiểm soát không phải những nhiệm vụ tách rời, mà cùng hướng tới một mục tiêu: nâng cao chất lượng quản trị công, củng cố trách nhiệm giải trình và xây dựng niềm tin xã hội trên nền tảng pháp quyền./.