Kết nối du lịch nông thôn với sản phẩm OCOP, mở rộng đầu ra cho hàng hóa địa phương

Gắn sản phẩm OCOP với trải nghiệm du lịch, kết nối thị trường, mở rộng đầu ra cho hàng hóa địa phương.

Ngày 9/10, tại Hà Nội, Hội nghị quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại du lịch nông nghiệp, nông thôn Việt Nam diễn ra trong khuôn khổ Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026. Tại hội nghị, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết giữa sản xuất nông nghiệp, sản phẩm OCOP với hoạt động du lịch, hình thành chuỗi giá trị từ trải nghiệm đến tiêu thụ sản phẩm.

Đưa sản phẩm OCOP vào hành trình trải nghiệm

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia, cho biết đến tháng 9/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, với hơn 10.000 chủ thể tham gia; đồng thời hình thành hơn 600 mô hình du lịch nông thôn, trong đó gần 400 điểm được công nhận.

Theo ông Phương Đình Anh, một trong những hướng đi cần chú trọng là chuyển từ đưa sản phẩm đến các điểm du lịch sang tổ chức cho du khách trực tiếp đến nơi sản phẩm được làm ra. Các cơ sở sản xuất chè, cà-phê, nước mắm, gốm và hợp tác xã nông nghiệp có thể kết hợp giới thiệu sản phẩm với tổ chức hoạt động trải nghiệm, giúp du khách tìm hiểu quy trình sản xuất và giá trị đặc trưng của từng sản phẩm.

Ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia phát biểu tại hội nghị.

Để thực hiện, các chủ thể cần đầu tư không gian đón khách, bảo đảm vệ sinh, an toàn, hướng dẫn quy trình sản xuất và xây dựng câu chuyện về sản phẩm, vùng đất, con người; đồng thời, cần nâng cao kỹ năng phục vụ, giới thiệu sản phẩm và bán hàng. Doanh nghiệp lữ hành nên tham gia ngay từ khâu xây dựng sản phẩm du lịch, lựa chọn hoạt động trải nghiệm phù hợp nhu cầu và khả năng chi trả của du khách.

Cùng quan điểm, ông Đoàn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, cho rằng phát triển du lịch nông thôn phải xuất phát từ nhu cầu của thị trường. Du khách đến nông thôn không chỉ để ngắm cảnh mà còn muốn tìm hiểu văn hóa, thưởng thức ẩm thực, trải nghiệm nghề truyền thống và đời sống sản xuất của người dân.

Vì vậy, các địa phương cần nghiên cứu thị trường trước khi xây dựng tuyến, tour du lịch, đồng thời tạo nét riêng cho từng điểm đến. Sản phẩm OCOP cần được giới thiệu gắn với vùng đất, con người và quy trình sản xuất, thay vì chỉ dừng ở hoạt động trưng bày, mua bán hàng hóa.

Theo số liệu được nêu tại hội nghị, trong 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón khoảng 17 triệu lượt khách quốc tế. Tuy nhiên, lượng khách tăng không đồng nghĩa doanh thu tại các địa phương tăng tương ứng nếu các điểm tham quan chưa kết nối hiệu quả với cơ sở sản xuất, làng nghề và dịch vụ ăn uống, lưu trú.

Ông Hoàng Hoa Quân, đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, cần tăng cường phối hợp giữa du lịch với các ngành, lĩnh vực khác. Kết nối nông nghiệp, công thương với du lịch sẽ tạo điều kiện để du khách trải nghiệm đời sống địa phương, đồng thời tìm mua các sản phẩm đặc trưng sau chuyến đi.

Theo đó, các địa phương cần kết nối vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, làng nghề, điểm tham quan và dịch vụ thành những hành trình phù hợp. Doanh nghiệp lữ hành đảm nhiệm xây dựng tour; cơ sở sản xuất cung cấp sản phẩm, hoạt động trải nghiệm; chính quyền hỗ trợ kết nối và tháo gỡ khó khăn về hạ tầng, tổ chức hoạt động tại điểm đến.

Các địa phương có sản phẩm và cảnh quan bổ trợ cho nhau cũng cần tăng cường liên kết, xây dựng tuyến du lịch chung nhằm kéo dài thời gian lưu trú, đồng thời thống nhất trách nhiệm, chất lượng dịch vụ và cơ chế phân chia lợi ích.

Các đại biểu tham gia thảo luận tại hội thảo.

Bảo đảm sinh kế, phát triển du lịch bền vững

PGS, TS Ngô Thị Thu Trang, Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, nhận định sản phẩm có tiềm năng chưa đồng nghĩa với sản phẩm đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Hiệu quả kinh doanh phụ thuộc vào khả năng tổ chức, thiết kế trải nghiệm, bảo đảm chất lượng, liên kết các bên và tiếp cận thị trường.

Theo bà, sản phẩm thiếu khác biệt khiến điểm đến khó thu hút khách; thị trường tiêu thụ hạn chế làm giảm doanh thu và khả năng tái đầu tư; trong khi liên kết lỏng lẻo khiến các dịch vụ bổ trợ chưa được khai thác hiệu quả.

Vì vậy, việc hỗ trợ sản phẩm OCOP không nên dừng lại sau khi được công nhận mà cần tiếp tục tập trung vào duy trì chất lượng, cải thiện mẫu mã, tổ chức trải nghiệm và kết nối đầu ra. Hiệu quả chương trình cần được đánh giá không chỉ qua số lượng sản phẩm đạt sao mà còn qua khả năng tiêu thụ, mức độ hài lòng của du khách và thu nhập của người sản xuất.

Lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển sản phẩm du lịch nông thôn xanh và đưa đón khách du lịch.

Bên cạnh yêu cầu mở rộng thị trường, phát triển du lịch nông thôn cần gắn với bảo vệ môi trường và gìn giữ đời sống cộng đồng. PGS, TS Mai Quang Vinh, Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam, Viện trưởng Viện Công nghệ Xanh, đề xuất quy hoạch du lịch cộng đồng trên cơ sở hài hòa giữa tài nguyên tự nhiên, dân cư, sinh kế, văn hóa, hạ tầng, phương thức quản lý và phân chia lợi ích.

Theo ông Vinh, các địa phương không thể chỉ tập trung xây dựng cơ sở lưu trú, đường giao thông hay điểm tham quan mà cần chú trọng cả nguồn nước, xử lý rác thải, vệ sinh, bảo tồn nghề truyền thống và bảo đảm quyền tham gia của người dân. Nếu lượng khách tăng nhưng môi trường suy giảm, văn hóa bị ảnh hưởng và người dân không được hưởng lợi tương xứng, hiệu quả phát triển sẽ khó duy trì lâu dài.

Do đó, bên cạnh lượng khách và doanh thu, cần quan tâm đến số việc làm được tạo ra, thu nhập giữ lại tại địa phương, mức độ hài lòng của cư dân và khả năng duy trì nghề truyền thống. Chuyển đổi số cũng cần được ứng dụng trong quảng bá, giới thiệu sản phẩm, kết nối dịch vụ và tiếp cận khách hàng. Đồng thời, bảo vệ cảnh quan, quản lý chất thải và sử dụng tài nguyên hợp lý phải trở thành yêu cầu trong tổ chức hoạt động du lịch.

Để sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn hỗ trợ nhau hiệu quả, các địa phương cần xây dựng cơ chế phối hợp lâu dài giữa chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân. Trong đó, chính quyền tạo điều kiện về cơ chế, hạ tầng và kết nối; doanh nghiệp tham gia tổ chức thị trường; người dân trực tiếp cung cấp sản phẩm, dịch vụ và gìn giữ bản sắc địa phương.

Khi sản phẩm địa phương trở thành một phần trong hành trình du lịch, còn điểm đến có đủ dịch vụ để du khách trải nghiệm và mua sắm, giá trị kinh tế sẽ được mở rộng đến nhiều chủ thể hơn. Đây là hướng đi quan trọng để du lịch nông thôn không chỉ thu hút du khách mà còn tạo đầu ra ổn định hơn cho sản phẩm OCOP, góp phần phát triển kinh tế nông thôn và nâng cao thu nhập cho người dân.