Kết nối giáo dục, đào tạo và việc làm trong kỷ nguyên AI

Không chỉ trang bị kiến thức, kỹ năng, các cơ sở đào tạo cần tăng cường kết nối doanh nghiệp, giúp sinh viên có trải nghiệm thực tế và chứng minh được năng lực khi bước vào thị trường lao động.

Trang bị năng lực thích ứng cho người học

Tại workshop với chủ đề “Kết nối giáo dục, đào tạo và việc làm: Xây dựng hệ sinh thái năng lực chuẩn hoá quốc tế, sẵn sàng cho kỷ nguyên AI” trong khuôn khổ Triển lãm giáo dục và công nghệ giáo dục 2026, bà Đoàn Thị Thu Trang, Trưởng phòng Phát triển sản phẩm, Tổ chức giáo dục IIG Việt Nam cho rằng, khi AI đang nhanh chóng tái định hình yêu cầu của thị trường lao động, người học không chỉ cần sở hữu kỹ năng mà còn phải chứng minh được kỹ năng đó.

Theo bà Đoàn Thị Thu Trang, trong thời kỳ công nghệ số, để có việc làm, người học cần được chuẩn bị nhiều nhóm năng lực, gồm tiếng Anh, năng lực số, khả năng ứng dụng AI hiệu quả và có trách nhiệm, kỹ năng nghề nghiệp, tư duy kinh doanh - khởi nghiệp, cùng năng lực học hỏi, thích ứng liên tục.

Bà Đoàn Thị Thu Trang, Trưởng phòng Phát triển sản phẩm, Tổ chức giáo dục IIG Việt Nam chia sẻ tại workshop. Ảnh: ND

Một vấn đề khác được đặt ra là khoảng cách giữa năng lực thực tế và khả năng chứng minh năng lực. Theo bà Trang, hành trình từ học tập đến nghề nghiệp thường bị gián đoạn ở ba điểm: Thiếu năng lực cốt lõi; có năng lực nhưng thiếu minh chứng hoặc có minh chứng nhưng chưa gắn được với cơ hội. Các chứng chỉ quốc tế uy tín như TOEIC, TOEFL, MOS, IC3, GenAI, ITS và ESB có thể góp phần chuẩn hóa, đo lường và xác thực một số năng lực, qua đó tạo cầu nối giữa người học, nhà trường và nhà tuyển dụng.

Việc tiếp cận thông tin về nghề nghiệp và thị trường lao động cũng đang thuận lợi hơn nhờ công nghệ. Ảnh: NM

Từ góc độ người học, việc tiếp cận thông tin về nghề nghiệp và thị trường lao động cũng đang thuận lợi hơn nhờ công nghệ. Nguyễn Dương Quân, sinh viên Trường Đại học Xây dựng đánh giá cao vai trò kết nối của nhà trường. Theo Quân, nếu sinh viên tự tìm kiếm cơ hội, tầm nhìn về các lĩnh vực và vị trí việc làm có thể còn hạn chế. Trong khi đó, sự hỗ trợ của nhà trường, giảng viên có thể giúp sinh viên tiếp cận nhiều cơ hội hơn.

Các sinh viên cho rằng, các công cụ AI đang hỗ trợ người trẻ tìm hiểu việc làm, từ vị trí, mức lương đến yêu cầu của doanh nghiệp. Tuy thế, công nghệ chỉ là công cụ; việc chủ động tích lũy kinh nghiệm, kỹ năng và xác định hướng đi nghề nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào chính người học.

Tăng trải nghiệm, rút ngắn khoảng cách với doanh nghiệp

Từ thực tế đào tạo đại học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tuấn Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen cho biết, nhiều trường đã thành lập trung tâm trải nghiệm sinh viên và doanh nghiệp, qua đó tổ chức các chương trình thực tập, tăng cường vai trò cầu nối giữa nhà trường với thị trường lao động.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tuấn Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen (ngoài cùng, tay trái) cùng các chuyên gia tham dự Triển lãm giáo dục và công nghệ giáo dục 2026. Ảnh: MH

Theo ông Nguyễn Tuấn Đức, kết nối doanh nghiệp không chỉ được thực hiện ở giai đoạn sinh viên chuẩn bị tốt nghiệp. Trong chương trình đào tạo, doanh nghiệp có thể tham gia trực tiếp vào các học phần chuyên ngành, môn học dự án, tổ chức seminar hoặc đưa những bài toán thực tế để sinh viên giải quyết. Đến năm cuối, nhà trường làm đầu mối đưa sinh viên đến thực tập tại doanh nghiệp, giúp các em có thêm kiến thức và kỹ năng thực tế trước khi gia nhập thị trường lao động.

Theo ông Nguyễn Tuấn Đức, mức độ sẵn sàng làm việc của sinh viên sau tốt nghiệp còn phụ thuộc vào mục tiêu đào tạo của từng trường. Với các cơ sở đào tạo định hướng nghiên cứu, mức độ và cách thức kết nối doanh nghiệp có thể khác so với những trường chú trọng kỹ năng làm việc và năng lực nghề nghiệp thực tế.

Đông đảo doanh nghiệp, sinh viên tham gia Triển lãm giáo dục và công nghệ giáo dục 2026. Ảnh: NM

Dù chương trình đào tạo đã được kiểm định chất lượng để bảo đảm các năng lực nghề nghiệp theo chuẩn đầu ra, yếu tố quyết định vẫn là sự chủ động của người học. Sinh viên cần tích lũy kỹ năng làm việc song song với kiến thức chuyên môn. Nếu chỉ tập trung vào lý thuyết mà thiếu trải nghiệm thực tế, việc chuyển tiếp từ môi trường đại học sang thị trường lao động sẽ khó tránh khỏi bỡ ngỡ.

Thực tế tại Trường Đại học Hoa Sen cho thấy, các hoạt động hỗ trợ, kết nối doanh nghiệp, học phần dự án và thực tập được triển khai đồng bộ nhằm nâng cao năng lực thực tế cho sinh viên. Theo kết quả khảo sát định kỳ, tỷ lệ sinh viên của trường có việc làm phù hợp sau một năm tốt nghiệp luôn ở mức trên 90%.