Khả thi mục tiêu xuất khẩu rau quả đạt 10 tỷ USD

Duy trì đà tăng trưởng mạnh

Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam trong tháng 9-2026 ước đạt 1,19 tỷ USD. Đây là tháng thứ ba liên tiếp xuất khẩu rau quả vượt mốc 1 tỷ USD (tháng 7 đạt 1,12 tỷ USD, tháng 8 đạt 1,37 tỷ USD).

Chế biến sầu riêng xuất khẩu. Ảnh: Nam Phú Thái

Tính chung 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 7,35 tỷ USD, tăng 19,9% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy sức tăng trưởng của ngành rau quả trong bối cảnh nhu cầu quốc tế tiếp tục mở rộng, đồng thời phản ánh đóng góp ngày càng lớn của nhiều nhóm hàng, từ trái cây tươi đến các sản phẩm chế biến. Nếu đà mỗi tháng đạt 1 tỷ USD tiếp tục được giữ vững trong 3 tháng cuối năm, mục tiêu lập mốc kỷ lục 10 tỷ USD cho xuất khẩu rau quả hoàn toàn khả thi.

Về thị trường, Trung Quốc tiếp tục là đối tác xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam, chiếm 63% tổng giá trị xuất khẩu. Hai thị trường tiếp theo là Mỹ và Hàn Quốc, với thị phần lần lượt đạt 7% và 3,8%.

Bên cạnh những thị trường truyền thống, Liên minh châu Âu (EU) đang trở thành điểm đến có nhiều tiềm năng đối với rau quả Việt Nam. Hiện, Việt Nam là nguồn cung rau quả ngoại khối lớn thứ 23 của EU, với tốc độ nhập khẩu tăng 26% so với cùng kỳ năm trước. Thị phần rau quả Việt Nam trong tổng kim ngạch nhập khẩu từ các thị trường ngoài EU là 1%.

Sầu riêng vẫn dẫn đầu các mặt hàng rau quả xuất khẩu. Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, trong 9 tháng năm 2026, xuất khẩu sầu riêng đạt 3,5 tỷ USD, tăng 52% so với cùng kỳ năm trước.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất của Việt Nam, với 3,3 tỷ USD, tăng 59% so với cùng kỳ năm 2025. Xuất khẩu sang Hàn Quốc cũng tăng mạnh, trong khi các thị trường Mỹ và Nhật Bản ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số.

Riêng với thị trường Trung Quốc, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam Nguyễn Thanh Bình phân tích, việc gia tăng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được phía nước bạn phê duyệt góp phần mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, cơ hội xuất khẩu cũng đặt ra điều kiện đi kèm là năng lực phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, thay vì chỉ dựa vào nhu cầu mua hàng.

Tăng sản phẩm chế biến sâu, đa dạng thị trường

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, xuất khẩu rau quả được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng tích cực trong những tháng cuối năm nhờ nguồn cung thuận lợi và nhu cầu thị trường gia tăng. Tháng 9 và tháng 10 là thời điểm sầu riêng Tây Nguyên bước vào giai đoạn thu hoạch rộ cuối vụ. Trong khi đó, nguồn cung từ một số quốc gia cạnh tranh giảm theo mùa vụ, tạo lợi thế cho sầu riêng Việt Nam tại thị trường Trung Quốc.

Nhà máy chế biến hoa quả tươi và thảo dược tại Sơn La của Tập đoàn TH. Ảnh: Đức Thanh

Bước sang tháng 11 và tháng 12, nhu cầu hàng hóa phục vụ lễ, Tết tại Trung Quốc, Đông Bắc Á, châu Âu và Bắc Mỹ thường tăng cao. Đây là cơ hội để doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng như:Dừa tươi, chanh leo, bưởi, thanh long, xoài và rau quả chế biến, bù đắp sự suy giảm nguồn cung sầu riêng tươi sau vụ thu hoạch cao điểm.

Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam Đặng Phúc Nguyên cho biết, bên cạnh sầu riêng, các mặt hàng như dừa, thanh long, chanh leo và sản phẩm chế biến đang đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của ngành. Nhu cầu tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và các thị trường Âu - Mỹ được kỳ vọng tiếp tục gia tăng trong mùa mua sắm cuối năm.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả lợi thế sản xuất, ngành hàng cần giảm phụ thuộc vào xuất khẩu quả tươi, đồng thời tăng tỷ trọng chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Theo đó, phát triển các sản phẩm sầu riêng đông lạnh, puree (sầu riêng xay nhuyễn đông lạnh), sấy và chế biến sâu sẽ giúp kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch rộ và hạn chế rủi ro do biến động nguồn cung. Hướng đi này cũng có thể áp dụng với dừa, chanh leo, xoài và thanh long, góp phần nâng cao giá trị nguyên liệu, giảm tổn thất sau thu hoạch và đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu.

Giới chuyên gia nhận định, để phát triển chế biến bền vững, doanh nghiệp cần gắn đầu tư công nghệ với tổ chức vùng nguyên liệu đạt chuẩn, liên kết sản xuất và xây dựng thị trường đầu ra ổn định. Đồng thời, kiểm soát chất lượng phải được thực hiện xuyên suốt từ khâu sản xuất, thu hoạch đến sơ chế, đóng gói và vận chuyển, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh duy trì thị trường Trung Quốc, doanh nghiệp cần khai thác tốt hơn cơ hội tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và EU, đồng thời mở rộng thị trường Trung Đông, Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh đối với những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh.

Về dài hạn, tăng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng, xây dựng chuỗi cung ứng ổn định và phát triển thương hiệu là những yếu tố quan trọng giúp ngành rau quả giảm phụ thuộc vào mùa vụ, nâng cao sức cạnh tranh và duy trì tăng trưởng xuất khẩu bền vững.