Khắc phục 'thẻ vàng' IUU: Triển khai nhật ký khai thác thủy sản điện tử tàu cá

Bà Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp. (Ảnh: Hoàng Nhị/TTXVN)

Trong nỗ lực hiện đại hóa ngành thủy sản và đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU, TP Hồ Chí Minh đang triển khai lộ trình áp dụng nhật ký khai thác thủy sản điện tử đối với tàu cá.

Đây là nội dung được thảo luận tại cuộc họp ngày 26/5 do Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh chủ trì cùng các sở, ngành, đơn vị liên quan và địa phương ven biển nhằm thống nhất các giải pháp triển khai hiệu quả trong thời gian tới.

Phát biểu tại cuộc họp, bà Phạm Thị Na, bà Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, theo lộ trình đề ra, việc triển khai nhật ký khai thác điện tử phải được thực hiện đồng bộ trên toàn địa bàn trước ngày 31/12/2026.

Tuy nhiên, các địa phương cần xem xét, tính toán phù hợp với thực tế khi nhiều tàu cá của thành phố thường xuyên hoạt động ngoài địa bàn. Trước mắt, các đơn vị liên quan cần tập trung triển khai hoàn thành việc lắp đặt cho toàn bộ tàu cá đúng thời hạn quy định. Đối với chi phí sử dụng nhật ký điện tử, trước mắt ngư dân sẽ tự chi trả cước phí dịch vụ.

Đại diện Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP Hồ Chí Minh báo cáo tại cuộc họp. (Ảnh: Hoàng Nhị/TTXVN)

Bên cạnh đó, bà Phạm Thị Na đề nghị Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thành lập các tổ triển khai lắp đặt nhật ký điện tử tại địa phương để trực tiếp hỗ trợ ngư dân; đồng thời tăng cường phối hợp, huy động các đơn vị cung cấp dịch vụ tham gia hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình triển khai.

Việc phân bổ thời gian lắp đặt giữa các địa phương cũng cần được tính toán hợp lý nhằm tránh chồng chéo, bảo đảm tiến độ thực hiện chung; phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ lựa chọn các đơn vị cung cấp thiết bị bảo đảm chất lượng, phù hợp với điều kiện khai thác thực tế của ngư dân, tránh tình trạng sử dụng thiết bị kém chất lượng gây ảnh hưởng đến quá trình hoạt động khai thác trên biển.

Báo cáo tại cuộc họp, ông Nguyễn Hữu Thi, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP Hồ Chí Minh cho biết, thực hiện kế hoạch của Ủy ban Nhân dân TP Hồ Chí Minh, toàn bộ tàu cá có chiều dài từ 12 mét trở lên sẽ phải sử dụng nhật ký khai thác thủy sản điện tử theo lộ trình cụ thể.

Trong đó, nhóm tàu từ 24 mét trở lên bắt buộc áp dụng từ ngày 1/7/2026; tàu từ 15 mét đến dưới 24 mét áp dụng từ ngày 1/9/2026; nhóm tàu từ 12 mét đến dưới 15 mét thực hiện từ ngày 1/1/2027.

Thống kê hiện nay cho thấy, toàn thành phố có 2.826 tàu cá thuộc diện phải lắp đặt nhật ký điện tử, gồm 2.601 tàu khai thác và 225 tàu hậu cần nghề cá nhưng đến nay mới chỉ có 54 tàu cá lắp đặt hệ thống nhật ký điện tử trên tàu khai thác xa bờ.

Đại diện Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP Hồ Chí Minh cho biết thêm, để bảo đảm triển khai hiệu quả, thành phố sẽ tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức tập huấn trực tiếp cho chủ tàu, thuyền trưởng, đồng thời nâng cấp hạ tầng công nghệ tại các cảng cá.

Các đơn vị cung cấp thiết bị được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho phép tích hợp hệ thống cũng sẽ tham gia hướng dẫn cài đặt, vận hành và hỗ trợ kỹ thuật cho ngư dân trong quá trình sử dụng.

Theo quy định, sau thời điểm bắt buộc áp dụng theo từng nhóm tàu, các trường hợp không thực hiện cài đặt và sử dụng nhật ký khai thác điện tử sẽ không được giải quyết thủ tục rời cảng, xuất bến để tham gia hoạt động khai thác thủy sản trên biển.

Tại cuộc họp, đại diện các địa phương ven biển kiến nghị thành phố xem xét hỗ trợ kinh phí lắp đặt thiết bị và cước phí sử dụng trong thời gian đầu nhằm tạo điều kiện cho ngư dân tiếp cận công nghệ mới.

Bên cạnh đó, các địa phương cho biết quá trình triển khai nhật ký điện tử trên tàu cá khai thác xa bờ hiện vẫn gặp nhiều khó khăn do không ít ngư dân còn hạn chế kỹ năng sử dụng thiết bị công nghệ. Vì vậy, các địa phương đề xuất cần có sự phối hợp, hỗ trợ từ Sở Khoa học và Công nghệ để hướng dẫn, tập huấn và đồng hành cùng bà con trong quá trình chuyển đổi số nghề cá.

Hiện nay thành phố có 3 đơn vị cung cấp thiết bị và phần mềm nhật ký khai thác điện tử hoạt động độc lập, do đó Sở Nông nghiệp và Môi trường cần nghiên cứu giải pháp liên thông dữ liệu giữa các hệ thống nhằm tạo thuận lợi cho công tác quản lý và quá trình sử dụng của ngư dân. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường tổ chức tập huấn, hướng dẫn sử dụng thiết bị cho ngư dân để bảo đảm việc vận hành hiệu quả.

Theo các địa phương, lộ trình và chế tài áp dụng nhật ký khai thác điện tử đã được quy định cụ thể nên việc triển khai lắp đặt trên tàu cá trong thời gian tới sẽ được triển khai đồng bộ; cần sớm thống nhất, kết nối liên thông giữa các nhà cung cấp thiết bị, phần mềm nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong quá trình sử dụng.

Ngoài ra, 3 đơn vị cung cấp phần mềm cần phối hợp chặt chẽ với các cảng cá để bố trí nhân lực trực tiếp hỗ trợ, hướng dẫn ngư dân cài đặt và sử dụng hệ thống, bảo đảm tiến độ triển khai theo kế hoạch đề ra./.