Khắc phục 'thẻ vàng' IUU: Trúng đậm mùa cá ngừ, ngư dân thêm động lực bám biển

Tàu chuẩn bị ra khơi tại cầu cảng Hòn Rớ (thành phố Nha Trang, Khánh Hòa). Ảnh tư liệu: TTXVN

Ngư dân đón "lộc biển" đầu năm

Theo Ban Quản lý Cảng cá Hòn Rớ (phường Nam Nha Trang), trong những ngày đầu năm, sản lượng bình quân mỗi tàu đạt từ 2,5 đến hơn 3 tấn cá ngừ đại dương. Một số tàu trúng đậm đạt sản lượng cao hơn. Giá thu mua tại cảng dao động khoảng 110.000–112.000 đồng/kg tùy chất lượng. Thương lái thu mua ổn định giúp ngư dân yên tâm tiêu thụ sản phẩm ngay sau khi cập bến.

Ngư dân Trần Hoàng, chủ tàu công suất lớn chuyên câu cá ngừ đại dương tại phường Nam Nha Trang cho biết, chuyến biển xuyên Tết năm nay đạt sản lượng khá. Tàu trở về trong điều kiện thời tiết thuận lợi nên việc vận chuyển, bảo quản cá được đảm bảo. Ông cho hay, sau khi chia sản phẩm, bạn thuyền có thu nhập ổn định, tạo động lực tiếp tục vươn khơi.

Sau Tết, thời tiết trên biển tương đối thuận lợi, sóng gió không lớn. Việc khai thác và vận chuyển hải sản vào bờ diễn ra nhanh hơn so với cùng kỳ một số năm trước. Nhiều tàu tranh thủ thời điểm này tăng chuyến. Một số chủ tàu chủ động kiểm tra, sửa chữa máy móc, bổ sung ngư cụ, chuẩn bị bước vào giai đoạn cao điểm của mùa cá nổi trong những tháng tới.

Từ rạng sáng, khu vực cảng cá Đông Hải (phường Đông Hải) đã rộn ràng tiếng máy nổ, tiếng mua bán của ngư dân và thương lái. Những con tàu vừa cập bến mang theo cá ngừ, mực, cá thu, cá liệt,…được chuyển nhanh lên bờ, phân loại và đưa lên xe lạnh để kịp phân phối ra thị trường.

Nhiều ngư dân cho biết, chuyến biển mở hàng sau Tết mang ý nghĩa khởi đầu may mắn nên bà con tranh thủ ra khơi khai thác rồi nhanh chóng đưa hải sản vào bờ tiêu thụ, đồng thời chuẩn bị chu đáo nhiên liệu, đá lạnh và nhu yếu phẩm cho chuyến biển tiếp theo.

Anh Võ Văn Phích, ngư dân ở phường Đông Hải, chủ tàu cá số hiệu PY31031TS hành nghề lưới bao đêm cho biết, tàu xuất bến từ chiều hôm trước đến sáng hôm sau khai thác mực, cá ngừ, cá nục, cá cơm. Chuyến biển này, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận anh Phích còn khoảng 15 triệu đồng. Theo anh Phích, thời tiết sau Tết khá thuận lợi, bà con tranh thủ vươn khơi chuyến đầu năm “lấy hên”, kỳ vọng một năm khai thác hiệu quả, có thêm nguồn vốn phục vụ sản xuất.

Tại khu vực cảng cá Mỹ Tân (xã Vĩnh Hải), mỗi ngày ghi nhận hàng chục lượt tàu cá cập bến. Với những tàu công suất lớn neo đậu phía ngoài, chủ tàu sử dụng thuyền thúng trung chuyển các khay, thùng hải sản như cá nục, cá cơm, cá bạc má, cá ngân, cá ngừ sọc dưa, cá đổng, cá chù, mực, tôm vào bờ. Trên cầu cảng, lực lượng bốc dỡ cùng người thân ngư dân khẩn trương vận chuyển hàng hóa; các cơ sở thu mua hoạt động hết công suất, phân loại, cân ký nhằm kịp thời cung ứng cho các chợ trong tỉnh và địa phương lân cận.

Bà Bùi Thị Đành (xã Cà Ná) cho biết, tàu của nhà số hiệu NT 91057 TS đi hai hôm khai thác cá cơm rồi vào bờ được gần 200 giỏ, mỗi giỏ nặng khoảng 17kg bán với giá 290.000 đồng/giỏ tại cảng cá Mỹ Tân, cho doanh thu khoảng 58 triệu đồng. “Mùa này bắt đầu vào vụ cá cơm, cá nục, tàu đi biển một đêm cách bờ từ 20–30 hải lý nếu gặp đúng luồng cá thì sản lượng có thể cao hơn, đủ chi phí và có lãi cho bạn thuyền”, bà Bùi Thị Đành nói.

Sau Tết thời tiết khá thuận lợi nên việc khai thác và vận chuyển hải sản vào bờ diễn ra nhanh hơn. Thương lái thu mua ổn định giúp ngư dân Khánh Hòa yên tâm bám biển. Nhiều tàu tranh thủ thời điểm này tăng chuyến, vừa khai thác, vừa chuẩn bị ngư cụ để bước vào giai đoạn cao điểm của mùa cá nổi trong những tháng tới.

Tuân thủ IUU

Theo Sở Nông nghiệp và Môi Trường tỉnh Khánh Hòa, sản lượng khai thác thủy sản đầu năm 2026 có tín hiệu tích cực. Giá nhiều mặt hàng hải sản duy trì ổn định. Điều này góp phần nâng cao thu nhập cho ngư dân. Ngành Thủy sản tăng cường công tác thông tin dự báo ngư trường. Thông tin thời tiết được cập nhật thường xuyên qua hệ thống đài thông tin duyên hải và tổ đội nghề cá. Các lớp tập huấn hướng dẫn khai thác an toàn tiếp tục được tổ chức tại các địa phương ven biển.

Các thương lái thu mua cá tại Cảng Hòn Rớ. Ảnh tư liệu: Anh Tuấn/TTXVN

Khánh Hòa hiện có hơn 600 tàu chuyên khai thác cá ngừ đại dương. Nghề câu cá ngừ đã hình thành chuỗi liên kết từ khai thác, thu mua đến chế biến, xuất khẩu. Sản lượng cá ngừ đại dương hằng năm của tỉnh đạt hàng chục nghìn tấn. Công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) được siết chặt. Tại Cảng cá Hòn Rớ, 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Tàu xuất, nhập bến phải khai báo đầy đủ nhật ký khai thác. Sản lượng được đối soát chặt chẽ. Hồ sơ truy xuất nguồn gốc được kiểm tra trước khi xác nhận.

Ông Nguyễn Trọng Chánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết thời gian qua tỉnh đã thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU. Công tác quản lý đội tàu được rà soát. Thiết bị giám sát hành trình được lắp đặt đầy đủ đối với tàu có chiều dài từ 15 mét trở lên.

Theo ông Nguyễn Trọng Chánh, để loại bỏ hoạt động khai thác IUU, góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu, vẫn còn một số nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung xử lý dứt điểm. Trong quản lý đội tàu, các địa phương phải thực hiện nghiêm quy định về kẻ số, đánh dấu tàu cá. Công tác đối soát, cập nhật dữ liệu tàu cá trên hệ thống VNFishbase phải gắn với cơ sở dữ liệu dân cư VNeID. Thông tin chủ tàu, căn cước công dân, địa chỉ liên hệ phải được cập nhật đầy đủ. Tàu cá không đủ điều kiện hoạt động phải được kiểm soát và xử lý nghiêm.

Đối với kiểm soát hoạt động tàu cá, lực lượng chức năng thực hiện chặt chẽ việc kiểm tra tàu rời, cập cảng, xuất nhập bến. Hoạt động giám sát tàu cá trên biển được duy trì thường xuyên. Các trường hợp tàu không đủ điều kiện nhưng lén lút khai thác bị xử lý theo quy định. Công tác truy xuất nguồn gốc được triển khai thông qua hệ thống eCDT và nhật ký khai thác điện tử eLogbook. Các địa phương giám sát chặt, không để tàu cập, bốc dỡ sản phẩm tại các bãi ngang.

Những chuyến tàu nối nhau vươn khơi, những khoang cá đầy ắp khi trở về không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho ngư dân mà còn phản ánh nhịp sống lao động sôi động của miền biển Khánh Hòa trong những ngày đầu xuân, mở ra kỳ vọng về một mùa khai thác thuận lợi trong năm mới.

Đặng Tuấn - Nguyễn Thành (TTXVN)