Khắc phục tình trạng giao thoa, trùng lắp trong quản lý vốn đầu tư công
Sáng 19-8, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ nhất, các đại biểu Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Giảm thủ tục, nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực
Quốc hội nghe trình bày các tờ trình, báo cáo về định hướng xây dựng các dự án Luật. Ảnh: Quochoi.vn
Trình bày Tờ trình tóm tắt về định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công nhằm xây dựng cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất; giảm tối đa trình tự, thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ, qua đó huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, các luật này đồng thời góp phần bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, phát huy tính chủ động của ngân sách địa phương; xử lý các vấn đề phát sinh trong tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bãi bỏ những nội dung không còn phù hợp với thực tiễn và tháo gỡ các điểm nghẽn trong đầu tư công.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc tồn tại đồng thời hai luật vẫn bộc lộ một số bất cập. Đáng chú ý là sự giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thời hạn giữa quy trình lập dự toán ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công, dẫn đến trùng lắp trong quy trình, thủ tục quản lý vốn đầu tư công.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Ảnh: Quochoi.vn
Bên cạnh đó, chưa có chế tài đủ chặt chẽ để gắn kết giữa Kế hoạch tài chính 5 năm với Kế hoạch đầu tư công trung hạn. Một số quy định giữa hai luật cũng chưa thống nhất về thẩm quyền phân bổ, giao dự toán và kế hoạch vốn, chuyển nguồn cũng như thời hạn chuyển nguồn.
"Do đó, cần thiết phải hợp nhất 2 luật này nhằm xây dựng một cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất; giảm tối đa trình tự, thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ cho các cấp, các ngành; huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.
Trên cơ sở rà soát, đánh giá những bất cập, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết Bộ Tài chính xây dựng dự thảo Luật theo quan điểm kế thừa tối đa các quy định hiện hành của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công đã được thực tiễn chứng minh là hiệu quả.
Về kết cấu, dự thảo Luật cơ bản kế thừa bố cục của Luật Ngân sách nhà nước hiện hành. Các nội dung của Luật Đầu tư công được hợp nhất, giản lược và đưa vào các chương, điều, khoản tương ứng. Những nội dung đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công được quy định tại một chương riêng.
Theo đó, dự kiến Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) gồm 10 chương, 102 điều. Một trong những định hướng lớn là hợp nhất Kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước với Kế hoạch đầu tư công. Cụ thể, hợp nhất Kế hoạch đầu tư công trung hạn vào Kế hoạch tài chính 5 năm; hợp nhất Kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán ngân sách nhà nước hằng năm; đồng thời hợp nhất các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi ngân sách nhà nước đối với cả chi thường xuyên và chi đầu tư.
Các đại biểu Quốc hội nghe trình bày các tờ trình, báo cáo về định hướng xây dựng các dự án Luật. Ảnh: Quochoi.vn
Đặc biệt, trách nhiệm của các bộ, cơ quan, địa phương và các đơn vị, tổ chức liên quan được xác định xuyên suốt từ khâu lập, thẩm định, quyết định, phân bổ vốn đến tổ chức thực hiện, quản lý, sử dụng vốn và vận hành, khai thác sau khi hoàn thành đầu tư.
Một định hướng đáng chú ý khác là giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung hiện đang được quy định trong Luật Đầu tư công, nhằm tạo sự chủ động, linh hoạt hơn trong điều hành.
Các nội dung này gồm tiêu chí và điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án, trừ các chương trình, dự án thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội; trình tự lập, thẩm định, quyết định đầu tư dự án; gia hạn thời gian bố trí vốn; theo dõi, kiểm tra, đánh giá chương trình, dự án; hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về đầu tư công.
Chính phủ đề nghị Quốc hội cho ý kiến đối với các định hướng sửa đổi, bổ sung chính sách và xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), làm cơ sở tiếp tục hoàn thiện dự án Luật, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại hỳ họp thứ 2.
Siết kỷ luật chuyển nguồn, đánh giá hiệu quả đầu tư công
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Hữu Toàn trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Quochoi.vn
Trình bày báo cáo thẩm tra về định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Hữu Toàn cho rằng, việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công phải thực sự khắc phục tình trạng giao thoa, chồng chéo, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết, căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); đánh giá hồ sơ Chính phủ trình cơ bản đầy đủ, đủ điều kiện để Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất.
Theo cơ quan thẩm tra, việc hợp nhất hai luật cần đặt trong tổng thể đổi mới cơ chế quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công, bảo đảm thống nhất quy trình từ lập dự toán, phân bổ, thực hiện đến quyết toán ngân sách và đầu tư công.
Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, gắn với phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm trong quản lý ngân sách, phân bổ đầu tư công 5 năm, hằng năm theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đi đôi với phân cấp nguồn lực tương xứng với nhiệm vụ được giao.
Về các nội dung hợp nhất, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với chủ trương tích hợp Kế hoạch đầu tư công 5 năm vào Kế hoạch tài chính 5 năm; thống nhất quy trình phân bổ, giao dự toán chi ngân sách nhà nước với giao kế hoạch đầu tư công hằng năm. Cùng với đó là chủ trương Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành một nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước, bảo đảm đồng bộ giữa phân bổ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.
Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về tích hợp kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công 5 năm; xây dựng quy trình lập dự toán, phân bổ, giao và quản lý dự toán gắn với danh mục dự án đầu tư công trung hạn và hằng năm sau khi hợp nhất.
Về phân cấp, phân quyền, đa số ý kiến trong Ủy ban nhất trí quy định trong Luật các tiêu chí, trình tự, thủ tục để Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia; giao Chính phủ quy định chi tiết đối với dự án nhóm A, B, C nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện.
Các đại biểu Quốc hội nghe trình bày các tờ trình, báo cáo về định hướng xây dựng các dự án Luật. Ảnh: Quochoi.vn
Đáng chú ý, đa số ý kiến đồng tình với việc phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định chuyển nguồn chi đầu tư công đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương. Theo cơ quan thẩm tra, quy định này phù hợp yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành, góp phần nâng cao tỷ lệ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.
Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cần quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng, trách nhiệm của UBND và cơ chế báo cáo, giám sát của HĐND, bảo đảm công khai, minh bạch và không làm giảm hiệu quả kiểm soát việc sử dụng ngân sách nhà nước.
Đặc biệt, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị thu hẹp phạm vi chuyển nguồn ngân sách nhà nước. Cơ quan thẩm tra nhận định, những năm qua, số chi chuyển nguồn lớn và có xu hướng gia tăng, ảnh hưởng đến kỷ luật, kỷ cương tài chính và hiệu quả sử dụng ngân sách.
Việc thu hẹp chuyển nguồn sẽ góp phần phản ánh đúng hơn kết quả thu, chi ngân sách theo niên độ, nâng cao tính minh bạch của số liệu thu, chi, bội chi và nhu cầu vay của ngân sách nhà nước; đồng thời phù hợp thông lệ quốc tế, bảo đảm quản lý, sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả.