Khắc phục tình trạng một dự án gánh nhiều thủ tục

Theo đánh giá của Bộ Nội vụ, mặc dù khung pháp luật về tổ chức bộ máy đã được hoàn thiện bước đầu, tiến độ sửa đổi các luật chuyên ngành vẫn chưa theo kịp yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức chính quyền. Chính phủ đã tổ chức rà soát 5.076 văn bản quy phạm pháp luật, trình Quốc hội ban hành 116 luật, nghị quyết và ban hành theo thẩm quyền 467 nghị định. Tuy nhiên, đến tháng 5/2026 vẫn còn khoảng 550 văn bản cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, trong đó có 129 văn bản liên quan trực tiếp đến việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và 21 văn bản cần được xử lý khẩn cấp để tháo gỡ các vướng mắc về chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền.

Điều này cho thấy vẫn còn khoảng cách giữa quá trình đổi mới tổ chức bộ máy với việc hoàn thiện pháp luật chuyên ngành, dẫn đến tình trạng một số nhiệm vụ đã được phân cấp nhưng chưa được luật hóa đầy đủ.

Ông Cao Huy - Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, mặc dù mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã góp phần tinh gọn đầu mối, giảm tầng nấc trung gian và rút ngắn quy trình quản lý, song ở nhiều địa phương việc sắp xếp tổ chức bên trong các cơ quan chuyên môn vẫn đang ở giai đoạn hoàn thiện. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng tổ chức thi hành pháp luật.

Theo Thứ trưởng Cao Huy, điểm đổi mới quan trọng của giai đoạn hiện nay là chuyển từ tư duy “sắp xếp tổ chức” sang “thiết kế lại quyền lực quản lý nhà nước” trên cơ sở phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của từng cơ quan. Theo đó, nguyên tắc “một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính”. Nhưng trên thực tế, cơ chế phân định thẩm quyền trong một số lĩnh vực liên ngành vẫn chưa thật sự rõ ràng. 

Nhiều lĩnh vực như đầu tư, đất đai, xây dựng, quy hoạch, môi trường hay chuyển đổi số có sự tham gia của nhiều cơ quan quản lý nhưng chưa xác định đầy đủ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp và trách nhiệm cuối cùng. Chẳng hạn, ở lĩnh vực đầu tư - xây dựng - đất đai, một dự án có thể phải thực hiện từ 8 đến 12 thủ tục riêng biệt, trong đó có những nội dung thẩm định trùng lặp, tổng thời gian hoàn thành các thủ tục có thể kéo dài do phải thực hiện tuần tự và xin ý kiến nhiều cơ quan. Tình trạng này không chỉ làm gia tăng chi phí hành chính và chi phí tuân thủ mà còn tạo môi trường phát sinh tâm lý e ngại, né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan và người thực thi.

Từ đó, ông Huy nêu giải pháp, cần hoàn thiện các điều kiện bảo đảm tổ chức thi hành pháp luật theo hướng quản trị hiện đại. Trọng tâm là đẩy nhanh việc xây dựng, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính; hoàn thiện hạ tầng số, trang thiết bị và các nền tảng dùng chung phục vụ hoạt động của các cơ quan nhà nước.

“Việc hoàn thiện pháp luật về nguồn nhân lực, tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền cần được triển khai đồng bộ với đổi mới phương thức quản trị công theo hướng dựa trên dữ liệu, công nghệ số và kết quả thực hiện nhiệm vụ; đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực và phát huy tính chủ động, sáng tạo của chính quyền địa phương. Chỉ khi các điều kiện bảo đảm cho tổ chức thi hành pháp luật được hoàn thiện một cách đồng bộ thì các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước mới được triển khai thống nhất, hiệu quả” - ông Huy nói.