Khai hội Đền Thái Vi và hội làng Xuân Bắc năm 2026

Nghi thức tế lễ cổ truyền tại Lễ hội truyền thống Đền Thái Vi .

* Sáng 1/5, tại khu vực bến thuyền Tam Cốc, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Nam Hoa Lư tổ chức khai mạc Lễ hội truyền thống Đền Thái Vi năm 2026.

Các đại biểu dự khai mạc Lễ hội truyền thống Đền Thái Vi.

Dự khai mạc có đồng chí Bùi Hoàng Hà, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh; lãnh đạo một số sở, ngành, địa phương, Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường cùng đông đảo nhân dân và du khách.

Các đại biểu dâng hương tại Đền Thái Vi.

Đền Thái Vi từ lâu được biết đến là một trong những di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của tỉnh Ninh Bình, gắn liền với triều đại nhà Trần. Đây là nơi thờ các vị vua đầu triều Trần cùng các danh tướng có công lớn trong công cuộc bảo vệ đất nước, đặc biệt là trong ba lần kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược vào thế kỷ XIII.

Theo sử liệu, sau chiến thắng của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ nhất vào năm 1258, vua Trần Thái Tông đã nhường ngôi cho con, lui về làm Thái Thượng Hoàng và chọn vùng núi Trường Yên làm nơi tu hành. Tại đây, ông cho xây dựng hành cung Vũ Lâm và lập Am Thái Vi, đặt nền móng cho sự hình thành của Đền Thái Vi ngày nay. Không chỉ là nơi tu hành, khu vực này còn trở thành căn cứ địa chiến lược quan trọng của triều đình nhà Trần trong các cuộc kháng chiến sau đó.

Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai năm 1285, khu vực Vũ Lâm - Thái Vi đã đóng vai trò là căn cứ vững chắc cho quân và dân Đại Việt. Đây cũng là nơi xuất phát của cuộc phản công chiến lược, góp phần làm nên chiến thắng vang dội, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc. Sau thắng lợi trong cuộc kháng chiến lần thứ ba, năm 1288, vua Trần Nhân Tông cùng triều đình đã trở về Đền Thái Vi tổ chức đại lễ báo công với tổ tiên, tưởng niệm các anh hùng đã hy sinh vì đất nước.

Trải qua hơn 700 năm lịch sử, ngày 15 tháng 3 âm lịch hằng năm đã trở thành ngày hội truyền thống của Đền Thái Vi. Với những giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa, năm 1994, di tích Đền Thái Vi đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Lễ hội năm nay được tổ chức với nhiều hoạt động phong phú, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Bên cạnh các nghi lễ truyền thống trang nghiêm như lễ dâng hương, lễ tế,… du khách còn được thưởng thức các chương trình nghệ thuật dân gian đặc sắc như hát chèo, các trò chơi dân gian và hoạt động văn hóa cộng đồng. Những hoạt động này góp phần tái hiện sinh động đời sống tinh thần phong phú của nhân dân qua nhiều thế hệ, đồng thời tạo không gian giao lưu văn hóa giữa các vùng miền.

Lãnh đạo phường Nam Hoa Lư gióng trống khai hội.

Phát biểu tại lễ khai hội, lãnh đạo địa phương khẳng định, việc tổ chức Lễ hội truyền thống Đền Thái Vi không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là du lịch địa phương. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc càng trở nên cấp thiết, đóng vai trò là nền tảng tinh thần và nguồn lực nội sinh cho sự phát triển bền vững.

Phường Nam Hoa Lư luôn xác định rõ trách nhiệm trong việc bảo tồn di sản, gìn giữ cảnh quan môi trường, xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, thân thiện. Công tác tổ chức lễ hội được chú trọng theo hướng trang trọng, tiết kiệm, an toàn, đảm bảo giữ gìn các giá trị truyền thống, đồng thời đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách.

Sau phần khai mạc, tại Di tích lịch sử - văn hóa Đền Thái Vi, các đại biểu đã thành kính dâng hương tưởng nhớ công lao to lớn của các vị vua Trần, các vị bá quan văn võ, anh hùng dân tộc và các bậc tiền nhân trong sự nghiệp đấu tranh dựng nước và giữ nước; đồng thời gửi gắm ước vọng cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt, toàn dân được ấm no, hạnh phúc.

Lễ rước kiệu từ Đình Các đến Đền Thái Vi.

Lễ hội truyền thống Đền Thái Vi năm 2026 là sự kiện văn hóa - tâm linh quan trọng của địa phương, là dịp để nhắc nhở mỗi người dân về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân công lao của các thế hệ cha ông, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc học tập, lao động và xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, đưa phường Nam Hoa Lư trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.

* Sáng 1/5, UBND xã Xuân Hưng tổ chức khai mạc Lễ hội truyền thống làng Xuân Bắc.

Lãnh đạo xã Xuân Hưng và các đại biểu thực hiện nghi lễ dâng hương tại Đình làng Xuân Bắc.

Làng Xuân Bắc thuộc xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình ngày nay vốn là ấp Trà Lũ xưa - một vùng đất có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời. Vào thời Vua Lê Thánh Tông, niên hiệu Hồng Đức năm thứ 2 (1471), nhiều dòng họ đã theo dòng chảy sông Hồng đi tìm nơi lập nghiệp; trong đó, một bộ phận đã dừng chân tại vùng đất này để sinh cơ, lập ấp. Đó là các dòng họ: Bùi, Vũ, Lê, Trần, Đỗ, Nguyễn, Mai, Lưu, Đinh từ các vùng: Phượng Lũ (Hà Nội) và Trà Kế (Nghệ An).

Trên mảnh đất Trà Lũ Bắc còn hiện hữu một quần thể di tích lịch sử - văn hóa gồm: Đền Thành Hoàng làng, chùa làng, đình làng cùng từ đường các dòng họ được xây dựng từ nhiều thế kỷ trước. Tất cả đã hợp thành một quần thể kiến trúc cổ kính, mang đậm bản sắc văn hóa, tín ngưỡng dân gian và nhiều hiện vật thờ tự quý giá.

Tại đình làng, cứ 3 năm một lần vào các năm Tý, Ngọ, Mão, Dậu, người dân làng Trà Lũ xưa (nay là làng Xuân Bắc, xã Xuân Hưng) tổ chức lễ hội truyền thống vào các ngày 14, 15, 16/3 âm lịch.

Nghi thức rước kiệu tại Lễ hội truyền thống làng Xuân Bắc.

Bên cạnh các nghi thức dâng hương, tế lễ, rước kiệu quanh làng, Lễ hội truyền thống làng Xuân Bắc năm nay còn diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian phong phú, đặc sắc như: Chương trình Carnival đường phố - trình diễn áo dài, cổ phục; biểu diễn trống hội, nhạc kèn, hát chèo, hát quan họ; thi đấu bóng chuyền hơi nữ, kéo co, cờ tướng, bịt mắt đập niêu, bắt vịt, bắt lợn, nhảy bao bố, diễn tích “Thuyền chài, ba ba, cò giải”…

Tiết mục biểu diễn trống hội tại chương trình.

Lễ hội truyền thống và các hoạt động văn hóa, thể thao tại Đình làng Xuân Bắc không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh, tưởng nhớ Đức Thành Hoàng làng - Huệ Chân Công chúa, Thủy tổ các dòng họ và các thế hệ người dân Trà Lũ xưa đã có công khai hoang, lập ấp, giúp dân, giúp nước trong sự nghiệp đấu tranh chống giặc ngoại xâm, mà còn góp phần lưu giữ, bảo tồn nét đẹp văn hóa của dân tộc; đồng thời, động viên, khích lệ nhân dân cùng chung tay xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Múa rồng trong Lễ hội truyền thống làng Xuân Bắc.