Khai mở tiềm năng của bảo tàng trong trường đại học
Chiều 18-5, tại Tọa đàm 'Triển vọng không gian văn hóa - sáng tạo' do Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức, nhiều câu chuyện thực tiễn đã được chia sẻ, cho thấy sức sống của những bảo tàng trong các trường đại học.
Bảo tàng Sinh học hiện lưu giữ hơn 11.000 mẫu vật, đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu, giảng dạy và bảo tồn đa dạng sinh học. Không chỉ dừng lại ở chức năng học thuật, nơi đây từng là điểm đến của nhiều hoạt động hợp tác quốc tế, các triển lãm chuyên đề.

Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo 2024, Bảo tàng Sinh học (Đại học Khoa học Tự nhiên) thu hút hàng trăm nghìn lượt khách tham quan. Ảnh: PV
Một dấu mốc đáng chú ý là năm 2024, khi không gian này trở thành địa điểm trưng bày triển lãm “Cảm thức Đông Dương” trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội. Với 22 tác phẩm, triển lãm đã thu hút tới 110.000 lượt khách tham quan - một con số vượt xa kỳ vọng đối với một không gian vốn quen thuộc với giảng viên và sinh viên ngành khoa học tự nhiên.
Giám tuyển độc lập Nguyễn Thế Sơn, giảng viên Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật cho biết, tại nhiều đại học lớn trên thế giới, bảo tàng là một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái văn hóa của đô thị. Đại học Harvard có nhiều bảo tàng thuộc các lĩnh vực khác nhau; Đại học Stanford cũng vận hành bảo tàng mở cửa cho công chúng. Ở những nơi này, bảo tàng không chỉ phục vụ sinh viên, mà còn là điểm đến của người dân và du khách, góp phần định hình bản sắc văn hóa của thành phố, đồng thời tạo ra những giá trị kinh tế đáng kể.
Trong khi đó, tại Hà Nội, những không gian như Bảo tàng Sinh học vẫn chủ yếu đóng kín, chưa trở thành điểm đến thường xuyên của công chúng. “Cần thay đổi cách nhìn, coi bảo tàng trong trường đại học là một thiết chế mở. Nếu chúng ta đã quen với ý tưởng công viên không hàng rào, thì đại học cũng có thể hướng tới một mô hình tương tự - nơi mọi người có thể tiếp cận thư viện, bảo tàng, không gian học thuật một cách tự nhiên”, chuyên gia Nguyễn Thế Sơn nói.

Tọa đàm “Triển vọng không gian văn hóa - sáng tạo” do Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật tổ chức. Ảnh: PV
Một trong những gợi ý đáng chú ý từ các chuyên gia là việc kết hợp nghệ thuật với khoa học trong không gian bảo tàng đại học. Trên thế giới, nhiều bảo tàng đã triển khai chương trình “nghệ sĩ cư trú”, mời nghệ sĩ đến làm việc, sáng tác ngay trong môi trường học thuật. Sự kết nối này tạo ra những sản phẩm mới, đồng thời mở rộng cách tiếp cận khoa học tới công chúng thông qua ngôn ngữ nghệ thuật.
Từ những câu chuyện thực tế, các chuyên đánh giá cao tiềm năng của bảo tàng trong trường đại học, song vấn đề nằm ở cách tiếp cận và tổ chức vận hành. Khi những “kho báu tri thức” này được mở cửa, kết nối với cộng đồng và đặt trong một hệ sinh thái sáng tạo rộng lớn hơn, chúng có thể góp phần định hình thói quen thưởng thức văn hóa và cả sức hấp dẫn du lịch của thành phố.











