Khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước

Toàn tỉnh hiện có hàng nghìn héc-ta diện tích mặt nước thuận lợi cho khai thác, nuôi thủy sản, tập trung chủ yếu tại các lòng hồ: Thủy điện Bản Chát, Huội Quảng, Sơn La, Lai Châu... và hệ thống ao, hồ, sông suối tự nhiên. Nhiều địa phương như: Than Uyên, Tân Uyên, Mường Tè, Nậm Nhùn từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có, đưa nghề nuôi thủy sản trở thành nguồn sinh kế quan trọng. Các hộ, hợp tác xã đầu tư lồng nuôi kiên cố, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, lựa chọn nuôi các giống cá có giá trị kinh tế cao như: lăng, chiên, nheo, trắm, rô phi đơn tính... Toàn tỉnh hiện có hơn 150 nghìn lồng nuôi cá trên các vùng lòng hồ thủy điện, tập trung nhiều nhất tại 2 xã: Than Uyên, Tân Uyên. Bên cạnh đó, hàng trăm hộ tham gia nuôi thủy sản theo hình thức liên kết, hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Người dân xã Than Uyên thu hoạch cá nuôi trên lòng hồ Thủy điện Bản Chát, Huội Quảng.

Nhờ định hướng phát triển phù hợp của tỉnh, cùng sự chủ động của người dân, nghề nuôi thủy sản duy trì đà tăng trưởng tích cực. 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng nuôi, đánh bắt thủy sản toàn tỉnh ước đạt 1.361 tấn, tăng 7,59% so với cùng kỳ năm trước; riêng sản lượng cá đạt 1.344,9 tấn. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh phát triển đồng thời 3 hình thức nuôi chủ yếu gồm: nuôi ao, nuôi bể và nuôi lồng, được bố trí phù hợp với điều kiện tự nhiên từng địa phương. Bên cạnh đó, sự gia tăng về quy mô sản xuất khiến việc nuôi thủy sản đứng trước những yêu cầu thay đổi mới về chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường sinh thái.

Trên vùng lòng hồ Thủy điện Bản Chát, số lượng lồng nuôi thủy sản tăng từ 280 lồng (năm 2024) lên trên 500 lồng (năm 2026), sản lượng đạt trên 700 tấn/năm. Người dân không chỉ tăng số lượng lồng nuôi mà còn chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua áp dụng quy trình kỹ thuật tiên tiến, lựa chọn giống thủy sản phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường. Sự phát triển nhanh về quy mô nuôi, vấn đề bảo vệ môi trường vùng nuôi cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Hiện, mật độ lồng nuôi tại một số khu vực đã đạt trên 40 - 50 lồng/ha mặt nước. Nếu không quản lý tốt mật độ lồng nuôi, nguồn thức ăn và chất thải phát sinh, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, phát sinh dịch bệnh hoàn toàn có thể xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất cũng như sự phát triển lâu dài của thủy sản địa phương.

Nuôi cá lồng đang là hướng đi phát triển kinh tế mang lại hiệu quả cho người dân trong tỉnh.

Ông Lê Tuấn Anh - Giám đốc HTX nông nghiệp, công nghiệp, thương mại và du lịch Than Uyên cho biết: “Để phát triển nghề nuôi cá bền vững, chúng tôi xác định phải đặt chất lượng sản phẩm và môi trường nuôi lên hàng đầu. HTX hướng dẫn các thành viên thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, sử dụng thức ăn bảo đảm chất lượng, theo dõi môi trường nước định kỳ và không phát triển lồng nuôi vượt quá khả năng chịu tải của vùng nước. Tập trung chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị sản phẩm”.

Theo đồng chí Nguyễn Thành Đồng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp Môi trường, những năm qua, sản xuất thủy sản của tỉnh duy trì tốc độ tăng trưởng khá. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh và bền vững, nghề nuôi thủy sản không thể tiếp tục phát triển theo chiều rộng mà cần chuyển mạnh sang phát triển chuyên sâu. Thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung quy hoạch vùng nuôi phù hợp, khuyến khích ứng dụng khoa học kỹ thuật, phát triển nuôi các loại thủy sản có giá trị kinh tế cao, xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, tăng cường quản lý môi trường nuôi nhằm bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ hệ sinh thái nguồn nước. Đây là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của thủy sản Lai Châu trên thị trường”.

Với lợi thế về diện tích mặt nước, cùng sự quan tâm của tỉnh trong quy hoạch vùng nuôi, ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng chuỗi liên kết và bảo vệ môi trường sinh thái, ngành thủy sản Lai Châu đang có thêm động lực để bứt phá. Khi người dân, doanh nghiệp và HTX chung tay xây dựng vùng nuôi an toàn, hiệu quả và trách nhiệm với môi trường, những mặt hồ rộng lớn sẽ mang lại nguồn lợi kinh tế, trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh.