Khai thác tiềm năng, hỗ trợ sinh kế vùng núi

Mô hình trồng sen đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Mở hướng thoát nghèo bền vững

Cách trung tâm thành phố hơn 80km, xã Quế Phước có địa hình chủ yếu là đồi núi, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Thu nhập của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp nhưng vẫn còn nhỏ lẻ, hiệu quả chưa cao.

Trên những cánh đồng sen đang vào vụ thu hoạch, niềm vui hiện rõ trên gương mặt người nông dân. Ông Phạm Đình Thiệt (làng Dùi Chiêng, thôn Bình Yên) cho biết, sau khi được chính quyền địa phương hướng dẫn, hỗ trợ, gia đình đã cải tạo hơn 2.000m² đất nông nghiệp kém hiệu quả để trồng sen.Gần 2 tháng qua, gia đình ông đã thu hoạch hơn 200kg hạt sen tươi và còn khoảng 200kg chuẩn bị thu hoạch. Sen tươi có giá 50.000-60.000 đồng/kg; hạt sen đã sơ chế đạt 160.000-190.000 đồng/kg. So với trồng lúa, giá trị kinh tế từ cây sen cao gấp khoảng 3 lần. "Bà con rất phấn khởi khi địa phương triển khai mô hình trồng sen. Nhiều hộ dự kiến mở rộng diện tích, riêng gia đình tôi cũng tính thuê thêm khoảng 2.000m² để phát triển", ông Thiệt chia sẻ.

Quế Phước còn nổi tiếng với các loại bưởi như bưởi da xanh, bưởi trụ, bưởi Năm Roi. Điển hình là gia đình ông Trần Văn Ly với gần 2ha trồng khoảng 600 gốc bưởi, được chuyển đổi từ diện tích trồng mía kém hiệu quả từ năm 2017-2018. Nhờ tự ủ phân vi sinh thay cho việc lạm dụng phân hóa học, vườn bưởi của gia đình được thương lái thu mua với giá cao. Bưởi da xanh và bưởi Năm Roi có giá 40.000-50.000 đồng/kg, bưởi trụ 25.000-30.000 đồng/kg. Mỗi năm, mô hình mang lại doanh thu khoảng 120-150 triệu đồng.

Ông Nguyễn Văn Lanh, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước cho biết, địa phương hiện có khoảng 45ha cây ăn quả với 300 hộ tham gia; cây sen bước đầu phát triển gần 5ha với 24 hộ. Để nâng cao hiệu quả, xã hỗ trợ người dân chuyển đổi cây trồng, tổ chức tập huấn kỹ thuật, tìm đầu ra cho sản phẩm, đầu tư hệ thống thủy lợi, đồng thời chủ động ứng phó với diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan.

Đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị

Không chỉ Quế Phước, các địa phương vùng cao đang tận dụng lợi thế về cảnh quan, thiên nhiên và văn hóa truyền thống để phát triển nông, lâm nghiệp gắn với du lịch cộng đồng. Đồng thời, chú trọng xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, phát triển sản phẩm đặc trưng, đào tạo nghề và nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả. Các địa phương tập trung khai thác lợi thế về điều kiện tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng để phát triển sản xuất; tuyên truyền người dân thay đổi tập quán canh tác, nghiên cứu đưa vào các loại cây trồng, vật nuôi phù hợp, đồng thời hỗ trợ xây dựng các sản phẩm OCOP đặc trưng.

Theo ông Bùi Xuân Trung, Bí thư Đảng ủy xã Quế Phước, đến năm 2030 địa phương phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất từ 9-11%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 80 triệu đồng/năm. Để thực hiện mục tiêu này, xã tập trung phát triển nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang cây trồng có giá trị kinh tế cao; phát triển kinh tế nông thôn gắn với du lịch sinh thái, mở rộng các vùng cây ăn quả và sản phẩm OCOP.

Các loại cây ăn quả đang được triển khai.

Địa phương cũng đang từng bước giảm diện tích trồng keo, phát triển cây gỗ lớn và cây ăn quả theo hướng hình thành chuỗi giá trị. Riêng cây sen dự kiến mở rộng thêm 10ha vào năm 2027, nâng tổng diện tích lên 15ha; diện tích gần 5ha hiện nay đã cho doanh thu hơn 400 triệu đồng. Cây bưởi cũng sẽ được mở rộng thêm khoảng 15-20ha nhằm khai thác hiệu quả lợi thế của địa phương.

Tại thôn Bình Yên, xã định hướng phát triển vùng cây ăn quả gắn với du lịch sinh thái cộng đồng. Cùng với đó, tiếp tục hỗ trợ người dân phát triển các loại cây trồng phù hợp, đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn chuyển đổi mô hình sản xuất và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Việc khai thác hiệu quả tiềm năng đã mở ra sinh kế mới cho người dân vùng núi. Tuy nhiên, để giảm nghèo bền vững, cần tiếp tục đầu tư hạ tầng, đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật, phát triển chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ và tạo đầu ra ổn định cho nông sản, giúp người dân nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.