Khai thông 3 điểm nghẽn trong cuộc chiến chống bệnh sốt rét
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Pretoria của Nam Phi cho rằng củng cố hệ thống y tế, cải thiện khả năng tiếp cận biện pháp phòng bệnh và tăng cường phối hợp là ba ưu tiên để chuyển những tiến bộ khoa học thành kết quả thực tế trong cuộc chiến chống sốt rét tại châu Phi.
Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, nhóm tác giả thuộc Viện Kiểm soát sốt rét bền vững cho biết vaccine, công nghệ chẩn đoán nhạy hơn, giám sát di truyền ký sinh trùng và khả năng kháng thuốc, cùng các mô hình dự báo dựa trên dữ liệu vệ tinh đang mở rộng cơ hội loại trừ bệnh. Tuy nhiên, tiến bộ chưa đồng đều, đặc biệt tại khu vực châu Phi hạ Sahara, nơi vẫn chiếm khoảng 95% số ca mắc và tử vong do sốt rét trên toàn cầu.
Từ kinh nghiệm hợp tác với các chương trình phòng chống sốt rét ở miền Nam châu Phi trong 15 năm, nhóm nghiên cứu nhận thấy cảnh báo sớm không phải lúc nào cũng dẫn đến chuẩn bị kịp thời, bằng chứng khoa học chưa được chuyển đầy đủ thành chính sách và hiểu biết của người dân chưa chắc dẫn đến hành động bảo vệ sức khỏe.
Theo các tác giả, ưu tiên đầu tiên là tăng năng lực hệ thống y tế để triển khai hiệu quả những biện pháp đã được chứng minh. Dữ liệu về lượng mưa, nhiệt độ, thảm thực vật và nước mặt có thể giúp nhận diện khu vực có nguy cơ gia tăng lây truyền, nhưng chỉ phát huy tác dụng khi được kết nối với kế hoạch dự trữ vật tư chẩn đoán, kiểm soát muỗi và tổ chức dịch vụ y tế. Người quản lý chương trình cũng cần đủ kỹ năng, thẩm quyền và nguồn lực để ứng phó.
Ưu tiên thứ hai là giúp người dân có điều kiện thực hiện các biện pháp phòng bệnh, thay vì chỉ nâng cao nhận thức. Một nghiên cứu tại Zambia và Zimbabwe cho thấy dù phần lớn người tham gia biết nguyên nhân và triệu chứng sốt rét, nhiều gia đình vẫn không sử dụng đầy đủ màn chống muỗi do thiếu màn hoặc không đủ khả năng mua. Chi phí khám chữa bệnh và khoảng cách đến cơ sở y tế cũng làm chậm điều trị, gia tăng nguy cơ bệnh nặng và tử vong.
Nhóm tác giả nhấn mạnh hoạt động truyền thông cần phù hợp với ngôn ngữ, niềm tin và điều kiện sinh hoạt của từng cộng đồng. Mục tiêu là giúp người dân không chỉ hiểu cách phòng bệnh mà còn có thể thực hiện những hướng dẫn đó trong đời sống.
Ưu tiên thứ ba là tăng cường phối hợp giữa nhà nghiên cứu, cơ quan hoạch định chính sách và các chương trình phòng chống sốt rét. Điều này đặc biệt quan trọng ở miền Nam châu Phi, nơi bệnh có thể lây truyền xuyên biên giới trong khi các quốc gia có nguồn lực và mức độ ưu tiên khác nhau.
Theo nhóm nghiên cứu, bước tiến tiếp theo trong loại trừ sốt rét không chỉ phụ thuộc vào những khám phá mới, mà còn ở khả năng biến kiến thức khoa học thành quyết định và hành động phù hợp với thực tế.
