Khai trường 25 tác động thế nào đến lợi nhuận của Hóa chất Đức Giang?

Báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026 của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (mã: DGC) vừa công bố ghi nhận mức giảm lợi nhuận lớn hơn đáng kể so với doanh thu.

Trong kỳ, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt hơn 2.416 tỷ đồng, giảm khoảng 17% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận gộp giảm 54%, xuống còn khoảng 456 tỷ đồng, do giá vốn hàng bán không giảm tương ứng mà còn tăng nhẹ.

Biên lợi nhuận gộp theo đó thu hẹp từ khoảng 34% trong quý II/2025 xuống còn gần 19%. Lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt gần 389 tỷ đồng, giảm 54% so với cùng kỳ.

Trong văn bản giải trình, ban lãnh đạo Hóa chất Đức Giang chỉ ra hai nhóm yếu tố chính làm suy giảm hiệu quả hoạt động sản xuất. Bên cạnh việc giá nhiều nguyên liệu và tiện ích đầu vào tăng, việc Khai trường 25 phải tạm dừng hoạt động để phục vụ công tác điều tra đã làm gián đoạn một phần nguồn quặng tự khai thác của tập đoàn.

Nguồn quặng chi phí thấp của DGC

Khai trường 25 là một trong hai nguồn quặng apatit tự khai thác đáng chú ý của Hóa chất Đức Giang, bên cạnh Khai trường 19B.

Theo báo cáo của Chứng khoán Vietcap, DGC tự cung cấp quặng apatit từ hai khai trường này với chi phí thấp hơn đáng kể so với giá quặng trên thị trường. Nguồn nguyên liệu nội bộ vì vậy không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn cung mà còn tạo ra lợi thế về giá thành sản xuất.

Khai trường 25 bắt đầu được khai thác từ năm 2022, với trữ lượng được phê duyệt khoảng 2 triệu tấn, quy đổi theo quặng apatit loại 1. Khai trường 19B được đưa vào khai thác từ năm 2023, với trữ lượng khoảng 1,6 triệu tấn.

Theo đánh giá của Vietcap, với công suất khai thác theo giấy phép hiện tại, mỗi khai trường có thể đáp ứng khoảng 5 năm khai thác. Nhận định này cho thấy Khai trường 25 là một mắt xích có thời hạn nhưng giữ vai trò đáng kể trong chiến lược chủ động nguyên liệu của DGC.

Quặng apatit là một trong những đầu vào chính để sản xuất phốt pho vàng, mặt hàng quan trọng trong cơ cấu kinh doanh của Hóa chất Đức Giang. Ngoài quặng, quá trình sản xuất còn sử dụng lượng lớn điện, than cốc và một số loại hóa chất khác.

Việc sở hữu nguồn quặng tự khai thác với chi phí thấp hơn giá thị trường giúp doanh nghiệp hạn chế một phần biến động giá nguyên liệu, đồng thời giảm mức độ phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Trong quý II/2026, Khai trường 25 phải tạm dừng hoạt động để phục vụ công tác điều tra. Theo giải trình của DGC, doanh nghiệp vì vậy phải sử dụng 100% quặng apatit nhập khẩu và mua ngoài để duy trì sản xuất.

Phương án thay thế này giúp hoạt động sản xuất không bị gián đoạn hoàn toàn, nhưng kéo theo chi phí nguyên liệu cao hơn. Doanh nghiệp còn có thể phải chịu thêm các chi phí liên quan đến vận chuyển, nhập khẩu và bảo đảm nguồn cung.

Hóa chất Đức Giang cho biết sự thay đổi nguồn quặng khiến giá vốn sản xuất phốt pho vàng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm 2025.

Diễn biến này phản ánh khá rõ trong báo cáo kết quả kinh doanh. Doanh thu quý II giảm khoảng 17%, nhưng lợi nhuận gộp và lợi nhuận ròng đều giảm hơn một nửa. Điều này cho thấy tác động của Khai trường 25 không chỉ nằm ở sản lượng quặng cung cấp, mà chủ yếu thể hiện qua chênh lệch chi phí giữa nguồn tự khai thác và nguồn mua trên thị trường.

Khi nguồn quặng chi phí thấp bị gián đoạn, biên lợi nhuận của mảng phốt pho vàng có thể thu hẹp nếu giá bán sản phẩm không tăng đủ để bù đắp phần giá vốn phát sinh thêm.

Tác động từ việc Khai trường 25 tạm dừng diễn ra trong bối cảnh nhiều nguyên liệu và tiện ích sản xuất khác cùng tăng giá.

Theo doanh nghiệp, giá lưu huỳnh có thời điểm tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm 2025. Giá điện, than cốc và amoniac cũng tăng, làm gia tăng thêm chi phí sản xuất các sản phẩm hóa chất và phân bón.

Như vậy, việc phải mua quặng từ bên ngoài không phải nguyên nhân duy nhất khiến lợi nhuận giảm, nhưng là một trong những yếu tố trực tiếp làm suy yếu lợi thế chi phí của DGC trong giai đoạn giá các đầu vào khác cùng chịu áp lực.

Lũy kế sáu tháng đầu năm 2026, Hóa chất Đức Giang đạt khoảng 4.540 tỷ đồng doanh thu, giảm 20% so với cùng kỳ. Lợi nhuận ròng đạt gần 797 tỷ đồng, giảm 52%.

Mức giảm lợi nhuận cao hơn đáng kể so với mức giảm doanh thu cho thấy vấn đề chính trong kỳ nằm ở hiệu quả trên mỗi đơn vị sản phẩm, thay vì chỉ xuất phát từ quy mô tiêu thụ.

Trong cơ cấu kinh doanh của DGC, phốt pho vàng, axit và các loại phân bón tiếp tục là những nhóm sản phẩm chủ lực. Hoạt động xuất khẩu cũng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu.

Vì vậy, khả năng tiếp cận nguồn quặng với chi phí cạnh tranh có ý nghĩa quan trọng đối với giá thành sản phẩm và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Nhận định của Vietcap về hai Khai trường 25 và 19B cũng cho thấy lợi thế tự chủ nguyên liệu của DGC không đến từ một nguồn duy nhất. Tuy nhiên, khi một trong hai khai trường phải dừng hoạt động, phần quặng thiếu hụt vẫn đủ lớn để buộc doanh nghiệp chuyển sang sử dụng hoàn toàn nguồn mua ngoài trong kỳ.

Điều này đặt ra yêu cầu duy trì sự ổn định của các nguồn quặng nội bộ, đồng thời đa dạng hóa nguồn cung thay thế trong trường hợp hoạt động khai thác bị gián đoạn.

Tiền gửi đang hỗ trợ kết quả kinh doanh

Dù hoạt động sản xuất chịu áp lực, lượng tiền gửi ngân hàng lớn tiếp tục tạo ra nguồn thu tài chính cho Hóa chất Đức Giang.

Tại ngày 30/6/2026, doanh nghiệp có khoảng 10.884 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng có kỳ hạn bằng đồng Việt Nam, với lãi suất từ 5% đến 8,2% mỗi năm.

Trong sáu tháng đầu năm, tiền lãi từ tiền gửi và cho vay đem về gần 330 tỷ đồng. Khoản thu này góp phần bù đắp một phần sự suy giảm lợi nhuận từ hoạt động sản xuất cốt lõi.