Khám phá Đàn tế trời, nơi trời ban 'thiên mệnh' cho nhà Tây Sơn

Toàn cảnh Đàn tế trời tại Gia Lai

Đàn tế trời tọa lạc trên đỉnh Ấn Sơn, nằm bên hữu ngạn sông Kôn (xã Bình Phú, tỉnh Gia Lai). Nơi đây được biết đến là chứng tích ghi dấu nơi ba anh em nhà Tây Sơn (Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ) lập đàn tế trời đất để nhận thiên mệnh trước khi dấy binh khởi nghĩa.

Với ý nghĩa lịch sử thiêng liêng, UBND tỉnh Bình Định (cũ) đã khởi công xây dựng đàn tế trời đất trên đỉnh Ấn Sơn năm 2011, hoàn thành năm 2012 và được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh vào năm 2017.

Khu di tích Đàn tế Trời Đất trên đỉnh Ấn Sơn được phục dựng và xây dựng khang trang, trở thành một trong những công trình tưởng niệm, cảm tạ và tri ân của nhân dân đối với trời đất khi đã giao thiên mệnh cho Tây Sơn tam kiệt.

Nằm uy nghi giữa rừng núi bạt ngàn, ôm trọn tầm nhìn hướng ra dòng sông Kôn thơ mộng, quần thể di tích Đàn tế trời trải rộng hơn 28 ha. Bao gồm 3 khu vực chính: Đài Kính Thiên, Đền Ấn - Tháp Thông Linh và khu nhà làm việc. Tất cả được sắp xếp cân xứng trên trục thần đạo Bắc - Nam.

Dưới chân núi là khu vực Tầng Bái đền và Cổng Tam quan, đây là khu vực tập trung và bắt đầu di chuyển của nhân dân và du khách đi qua các gian như gian tiền tế thờ các tướng lĩnh và nghĩa binh, đình đặt án đá khắc bản “sơn hà xã tắc”, hậu cung thờ 3 anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ.

Sau đó, du khách phải đi lên con đường đá dài hàng trăm bậc để đến được Đền Ấn, nơi tái hiện câu chuyện trời ban ấn báu cho vương triều áo vải Tây Sơn.

Bên phải con đường đá bậc thang là tháp Thông Linh. Tháp có hình vuông, cao 7 tầng tượng trưng cho sự giao cảm giữa người và trời, giữa quá khứ và hiện tại.

Bước lên đến đàn tế trời mô phỏng kiến trúc hòa hợp của “trời tròn đất vuông”. Trong đó tầng Phương Đàn có hình vuông, mỗi cạnh dài 54 m (đại diện cho đất) ôm lấy Viên Đàn tròn phía trên (đại diện cho trời) tạo nên sự cân bằng âm dương.

Trên Đàn tế trời 4 cổng mở về 4 hướng, cổng chính phía nam là Bảo Sơn Thiên Ấn, cổng phía bắc là Bình Định môn, cổng phía tây là Thiên Ứng môn và cuối cùng là cổng Khải Đức môn đặt ở hướng đông.

Nơi tôn nghiêm nhất của Đàn tế trời là tại Viên Đàn hình tròn (đại diện cho trời) có đường kính 27m, được bao bọc bởi 9 bậc đá cẩm thạch trắng xung quanh, chia làm 3 cấp.

Bao quanh Viên Đàn là 12 trụ đá tượng trưng cho 12 múi giờ, đầu trụ khắc hình kỳ lân, giữa đàn là hương án đá thờ trời đất. Nơi đây sẽ diễn ra các nghi thức xướng sớ, dâng hương... trong các dịp lễ hội lớn.

Vật liệu xây dựng Đàn tế trời chủ yếu là các loại đá tự nhiên, gỗ quý và gạch nung truyền thống, tạo nên nét cổ kính, bền vững cùng thời gian. Xung quanh khu vực đàn tế là hàng nghìn cây xanh được trồng phủ kín, tạo nên không gian thanh tịnh, tĩnh mịch và thoáng mát.

Theo nguồn sử liệu tại Bảo tàng Quang Trung, đỉnh Ấn Sơn là nơi ba anh em nhà Tây Sơn đã chọn làm nơi lập đàn tế giao trước khi phát động cuộc khởi nghĩa lịch sử cõi Nam. Tại đây, họ làm lễ tế cáo trời đất, xin nhận linh khí của núi sông, tiếp nhận ấn kiếm và sự phù hộ của trời và đất để chính thức dựng cờ khởi nghĩa, chiêu mộ hào kiệt 4 phương.

Hằng năm, du khách đến đây không chỉ tìm hiểu về lịch sử, dâng hương cầu bình an, tài lộc mà còn để tham gia vào các dịp lễ lớn như Lễ hội kỷ niệm Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa hay ngày Lễ tế Trời Đất được phục dựng bài bản trong tiếng trống trận Tây Sơn.

Theo ông Nguyễn Văn Tân, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Quang Trung, Đàn tế trời đất nằm trên đỉnh Ấn Sơn tạo ra một không gian đất trời rộng lớn kết hợp với các công trình tâm linh uy nghiêm mang ý nghĩa quan trọng trong việc cầu mong quốc thái dân an, thiên hạ thái bình. Hằng năm có khoảng 28.000 - 30.000 lượt người đến đây tham quan, du lịch.