Khám phá không gian đa chiều trong tranh sơn mài của họa sỹ Hiền Nguyễn

Một tác phẩm sơn mài theo phong cách trừu tượng của họa sỹ Hiền Nguyễn.

Vào 18h ngày 24/4, họa sỹ Hiền Nguyễn khai mạc triển lãm cá nhân “Trẩy” tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội) giới thiệu 12 tác phẩm sơn mài khổ lớn.

Không đặt trọng tâm vào trình diễn thị giác, “Trẩy” tạo ra một trải nghiệm thiên về chiều sâu cảm nhận. Các tác phẩm khổ lớn, nhiều bức cấu trúc đa tấm, được xử lý bề mặt dày và tối, gợi cảm giác về một không gian vật chất nén chặt, nơi các lớp sơn tích tụ thành những lớp nghĩa. Trải nghiệm xem tranh vì thế không dừng ở quan sát, mà buộc người xem chậm lại, đi vào từng chi tiết của bề mặt.

Hiền Nguyễn phát triển “Trẩy” theo hai hướng tiếp cận. Nhóm tác phẩm thứ nhất gợi về các kỷ địa sinh sơ khai, với hình dung về nham thạch và vật chất trong quá trình hình thành, đặt ra cách nhìn khái quát về nguồn gốc sự sống. Nhóm thứ hai đi vào các cấu trúc mang tính ý niệm như “Hỗn mang,” “Ký ức của gen,” hay “Đường biên của mộng mị,” nơi trí tưởng tượng và ký ức trở thành nền tảng. Hai mạch nội dung này tạo nên một trục xuyên suốt, từ khởi nguyên vật chất đến những tầng sâu của ý thức.

Hiền Nguyễn xác định phong cách hội họa trừu tượng là lối đi chính. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Mười hai bức tranh lớn đứng im trước mắt, nhưng lại tạo cảm giác như chúng đang suy nghĩ theo cách của chúng, buộc người xem phải chậm lại nếu muốn nghe được nhịp thở nhỏ nhất của bề mặt sơn mài.

Hiền Nguyễn xác định phong cách hội họa trừu tượng là lối đi chính, là phương tiện để nghệ sỹ "phóng chiếu suy nghĩ, tâm hồn, tiềm thức và cho phép tôi đồng hành với bản ngã. Vẽ trừu tượng là vẽ cái đã thấy trong suy tưởng, định hình thành một biểu trưng” như tự bạch của họa sỹ.

Chị chia sẻ: “Tôi là một người sống hướng nội, thủa nhỏ là trẻ tự kỷ, sinh ra chỉ vài năm trước khi chiến tranh kết thúc trong một gia đình trung lưu ở Hà Nội, lớn lên trong khó khăn kinh tế thời hậu chiến thập niên 1980. Ngoài 30 tuổi, tôi dành toàn bộ thời gian để sáng tác hội họa sơn mài sau khi từ bỏ nghề thiết kế may mặc và thời trang. Với tôi, hội họa là một phương tiện để cảm thấy mình đang sống.”

Theo giám tuyển Vũ Huy Thông, thực hành của Hiền Nguyễn xoay quanh ý niệm không gian. Điểm đáng chú ý nằm ở khả năng mở rộng giới hạn của bức tranh, từ mặt phẳng hai chiều sang những chiều kích khác, nơi yếu tố vô hình và cảm nhận của người xem cùng tham gia, tạo nên trải nghiệm không khép kín.

Cùng với trưng bày, cuốn sách mỹ thuật cùng tên cũng được ra mắt, đánh dấu một giai đoạn sáng tác tập trung của nghệ sỹ với chất liệu sơn mài. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Ở góc nhìn chuyên môn, nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn cho rằng sơn mài trong tranh Hiền Nguyễn không chỉ là chất liệu tạo hình, mà còn là một phương thức tư duy. Các thao tác chồng lớp, mài, để lộ hay che đi trở thành cách nghệ sĩ tổ chức nhận thức về thế giới - một thế giới có độ dày, có ký ức và những vùng khó gọi tên. So với các triển lãm trước, “Trẩy” cho thấy sự chuyển dịch từ cảm thức về không gian vũ trụ sang việc đào sâu cấu trúc nội tại của vật chất.

Khoảng 15 năm qua, kể từ triển lãm cá nhân đầu tiên năm 2012, Hiền Nguyễn duy trì nhịp sáng tác ổn định, trung bình 2-3 năm một triển lãm. Xuất thân từ lĩnh vực thời trang, chị chuyển hẳn sang hội họa và tập trung gần như tuyệt đối vào sơn mài, thử nghiệm trên nhiều nền chất liệu.

Triển lãm mở cửa đến hết ngày 5/5 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam./.