Khám phá rừng cây 'báu vật' 500 năm tuổi không ai dám chặt phá ở Huế
Tồn tại suốt hơn 500 năm giữa vùng rốn lũ phía bắc TP. Huế, rừng lộc vừng cổ thụ rộng khoảng 20 ha ở làng Siêu Quần không chỉ là 'lá chắn xanh' bảo vệ dân cư mà còn được người dân gìn giữ như một báu vật, với những hương ước nghiêm ngặt tồn tại qua nhiều thế hệ.

Dọc tuyến đê bao quanh làng Siêu Quần (phường Phong Dinh, TP. Huế), hàng chục nghìn cây lộc vừng cổ thụ nối tiếp nhau tạo thành dải rừng xanh hiếm gặp kéo dài nhiều cây số. Những thân cây lớn, tán lá đan xen bao bọc khu dân cư như một bức tường tự nhiên giữa vùng trũng ven sông Ô Lâu thường xuyên hứng chịu bão lũ.

Theo các bậc cao niên, đây là quần thể lộc vừng cổ thụ hiếm có ở Huế, được hình thành từ những ngày đầu lập làng, cách đây hơn 500 năm. Nhiều cây đã hàng trăm năm tuổi, góp phần tạo nên khu rừng "kỳ quan thiên nhiên" rộng khoảng 20 ha, chiếm gần 1/5 diện tích toàn làng.

Ông Nguyễn Văn Tám (86 tuổi), nguyên hội chủ làng Siêu Quần, cho biết người xưa chọn lộc vừng để trồng quanh làng bởi đây là loài cây chịu ngập tốt, thân dẻo dai, ít bị ảnh hưởng bởi gió bão. Ban đầu chỉ là những hàng cây giữ đất, chắn sóng ven đê, nhưng qua nhiều thế hệ đã phát triển thành cánh rừng cổ thụ độc đáo như ngày nay.

Không chỉ mang giá trị sinh thái, rừng lộc vừng còn được xem là “cứu tinh” của dân làng. Trong trận lũ lịch sử năm 1999, khi nước sông Ô Lâu dâng cao và dòng chảy dữ dội càn quét nhiều nơi, hệ thống cây mọc dày đặc trên các tuyến đê đã giúp giảm sức công phá của lũ, hạn chế thiệt hại cho khu dân cư phường Phong Dinh.

Trước đó, trong các cuộc kháng chiến, những tán cây lộc vừng rậm rạp còn là nơi che giấu hầm bí mật của lực lượng cách mạng. Dù từng hứng chịu bom đạn và nhiều lần bị đốt phá, khu rừng vẫn tồn tại và tiếp tục sinh trưởng.

Rừng lộc vừng cũng gắn bó với ký ức của nhiều thế hệ người dân Siêu Quần. Những năm tháng khó khăn, lá mưng non từng trở thành nguồn thực phẩm giúp nhiều gia đình vượt qua thời kỳ thiếu đói. Dưới những tán cây cổ thụ là nơi nghỉ chân của nông dân, nơi trẻ em vui chơi và người già chuyện trò mỗi chiều.

Điều đặc biệt là suốt hàng trăm năm qua, khu rừng được bảo vệ bằng những quy định rất nghiêm ngặt của cộng đồng. Theo các bô lão, trước đây bất kỳ ai tự ý chặt phá hay bẻ cành lộc vừng đều bị xử phạt nặng theo hương ước làng. Ngày nay, dù những hình thức xử phạt xưa không còn, tinh thần bảo vệ rừng của dân làng vẫn được duy trì. Từng có trường hợp người dân tự ý bứng cây non mang về trồng và bị công khai nhắc nhở trước cộng đồng.

Từ đầu những năm 2000, khi lộc vừng trở thành cây cảnh có giá trị được nhiều người săn tìm, không ít đối tượng đã tìm cách đào trộm cây cổ thụ ở làng Siêu Quần. Trước nguy cơ này, người dân đã thành lập đội tuần tra bảo vệ rừng, thường xuyên đi kiểm tra vào ban đêm để ngăn chặn kẻ xấu.
Nhiều dân làng nhớ lại, nhiều cây trong rừng được trả giá rất cao, nhưng người dân thống nhất không mua bán. Với họ, rừng lộc vừng không chỉ là tài sản mà còn là linh hồn của làng, là di sản được cha ông để lại. Nhờ sự gìn giữ bền bỉ ấy, sau hơn nửa thiên niên kỷ, rừng lộc vừng Siêu Quần vẫn xanh tốt, trở thành một trong những khu rừng “báu vật” độc đáo bậc nhất ở Huế và là niềm tự hào của người dân địa phương.












