Khám phá Tứ Xuyên - “tàu sân bay không người lái” đầu tiên của Trung Quốc với UAV tàng hình

Hình ảnh UAV tàng hình GJ-11 trên tàu Tứ Xuyên. Ảnh: CLS.

Trong chương trình Gala Trung thu 2026 của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), hơn 1.000 UAV đã trình diễn trên bầu trời, trong đó có màn xếp đội hình mô phỏng tàu Tứ Xuyên và tái hiện cảnh UAV trên boong tàu được phóng bằng máy phóng.

Chuyên gia quân sự Trung Quốc Đỗ Văn Long cho rằng việc Tứ Xuyên có thể liên tiếp phóng UAV cánh cố định mang ý nghĩa đáng chú ý đối với Hải quân Trung Quốc. Theo ông, đây là dấu hiệu cho thấy các loại UAV sẽ ngày càng được sử dụng với quy mô lớn trên tàu chiến.

Nếu có thể phóng và thu hồi nhanh UAV cánh cố định, điều đó cũng cho thấy những UAV này không còn thuộc nhóm máy bay cỡ nhỏ sử dụng cánh quạt để cất cánh. Với tầm bay, tốc độ và bán kính tác chiến đạt mức tương đương các yêu cầu cơ bản của máy bay chiến đấu trên hạm, chúng có thể đảm nhiệm cả nhiệm vụ trinh sát và tấn công.

Đỗ Văn Long cho rằng nếu UAV cánh cố định được triển khai với số lượng lớn trên boong tàu và có thể nhanh chóng thay đổi, bổ sung phương tiện, hiệu quả trinh sát và tấn công trên biển sẽ được nâng lên đáng kể.

Tàu Tứ Xuyên tập trận trên Biển Đông. Ảnh: Zaobao.

Ông Long đặc biệt chú ý đến khả năng tích hợp UAV cánh cố định tàng hình với tàu Tứ Xuyên.

Theo ông, nếu loại UAV này có thể hoạt động trực tiếp từ boong tàu, Hải quân Trung Quốc sẽ nâng cao đáng kể khả năng tàng hình, trinh sát và tấn công trên không gian biển.

Ông nhận định, nếu kết hợp thành công UAV cánh cố định tàng hình với tàu Tứ Xuyên, Trung Quốc sẽ sở hữu một năng lực mà ông cho rằng hiện chưa quốc gia nào khác có được.

Kết hợp UAV tàng hình, tàu Tứ Xuyên giúp Trung Quốc mở rộng khả năng kiểm soát trên biển

Tàu Tứ Xuyên, số hiệu 51, tên chính thức của Trung Quốc là “tàu đổ bộ tấn công Type 076” là một thiết kế rất đáng chú ý; gọi nó là “tàu sân bay không người lái đầu tiên thế giới” là cách gọi của giới báo chí và chuyên gia.

Tứ Xuyên là chiếc đầu tiên của Type 076, được đóng tại nhà máy Hudong-Zhonghua ở Thượng Hải, hạ thủy ngày 27/12/2024. Hải quân Trung Quốc bắt đầu thử nghiệm trên biển từ 14/11/2025. Điểm độc đáo là nó kết hợp một thân tàu đổ bộ cỡ lớn với máy phóng điện từ và hệ thống hãm, được thiết kế đặc biệt để vận hành UAV cánh cố định.

Tàu Tứ Xuyên khi chạy thử nghiệm. Ảnh: Sina.

Nó vẫn giữ khoang đổ bộ ngập nước (well deck) ở phía đuôi để đưa phương tiện đổ bộ vào bờ. Vì vậy, nó không phải một tàu sân bay thuần túy như Phúc Kiến, mà là một thiết kế lai: tàu đổ bộ tấn công + tàu sân bay trực thăng + tàu mẹ UAV cánh cố định.

Janes ước tính lượng giãn nước của Tứ Xuyên khoảng 40.000–50.000 tấn, dài ít nhất 250 m. Trung Quốc công bố con số chính thức là hơn 40.000 tấn.

“Vũ khí” đáng chú ý nhất: máy phóng điện từ

Đây chính là điểm làm Tứ Xuyên khác với các tàu đổ bộ tấn công Type 076 khác của Trung Quốc.

Tàu được trang bị một hệ thống máy phóng máy bay điện từ (EMALS) cùng hệ thống cáp hãm ở cuối boong. Cấu hình này về nguyên lý tương tự hệ thống CATOBAR trên tàu sân bay: máy bay được phóng bằng máy phóng và khi hạ cánh sẽ móc vào cáp hãm.

Điều đó có ý nghĩa rất lớn với UAV. Một UAV cánh cố định lớn, đặc biệt là UAV tàng hình, không thể đơn giản cất cánh thẳng đứng như các drone bốn cánh quạt. Nó cần tốc độ ban đầu đủ lớn. Máy phóng điện từ giúp giải quyết vấn đề này: UAV nằm trên boong được máy phóng tăng tốc giúp UAV cất cánh, sau khi hoàn thành nhiệm vụ UAV quay về khi hạ cánh sẽ móc vào cáp hãm trên boong và được thu hồi.

Như vậy, Tứ Xuyên có thể biến boong tàu thành một căn cứ di động dành cho UAV cánh cố định.

Hình ảnh chụp GJ-11 đậu trên boong tàu Tứ Xuyên lan truyền trên Weibo. Ảnh: Sina.

UAV nào sẽ là “nắm đấm” của Tứ Xuyên?

Cái tên được nhắc đến nhiều nhất hiện nay là GJ-21 (Gongji: Công Kích), được cho là phiên bản hải quân của UAV tấn công tàng hình GJ-11.

Các hình ảnh và video đã xuất hiện cho thấy phiên bản GJ-21 UAV dạng cánh bay, không đuôi, có khả năng gập cánh và có móc hãm, phù hợp với hoạt động trên tàu. Tuy nhiên Janes lưu ý rằng những hình ảnh đầu năm 2026 có thể vẫn là mô hình nguyên mẫu, cho thấy quá trình phát triển chưa hoàn tất.

Đến tháng 8/2026, GJ-21 phiên bản trên hạm đã được phát hiện trong các hoạt động bay thử trên đất liền, trong khi tàu Tứ Xuyên bước vào giai đoạn thử nghiệm cuối.

Đáng chú ý, CCTV hồi tháng 7 còn phát hình ảnh dựng bằng máy tính cho thấy GJ-21 được phóng từ máy phóng điện từ của Tứ Xuyên. Vì vậy, có thể hình dung phi đội máy bay tương lai của Tứ Xuyên sẽ theo hướng bao gồm: UAV tàng hình tấn công; UAV trinh sát; UAV tác chiến điện tử; UAV chỉ thị mục tiêu; trực thăng; và có thể có các loại UAV khác tùy nhiệm vụ.

Hình ảnh chụp GJ-11 với cánh gập lại đậu trên boong tàu Tứ Xuyên lan truyền trên Weibo. Ảnh: Sina.

Tại sao Trung Quốc phải đưa UAV lên một tàu lớn tới 40.000–50.000 tấn?

Đây chính là ý tưởng đáng chú ý nhất. Nếu chỉ cần UAV trinh sát hoặc UAV tấn công nhỏ, Trung Quốc có thể dùng các tàu chiến nhỏ hơn.

Nhưng khi một UAV cánh cố định tàng hình cỡ lớn có thể có tầm bay, tốc độ, tải trọng và khả năng mang cảm biến/vũ khí vượt xa drone thông thường như GJ-21 đưa lên Tứ Xuyên, Trung Quốc có được một căn cứ không quân di động trên biển mà không cần sân bay trên đất liền.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa ở những khu vực mà Trung Quốc muốn duy trì hoạt động hàng không ngoài tầm các sân bay ven bờ.

Viện nghiên cứu ISW (Mỹ) đánh giá Tứ Xuyên có thể bổ sung năng lực hàng không hải quân tầm xa của Trung Quốc, trong đó UAV cỡ lớn có thể giúp tăng khả năng trinh sát và tác chiến cho các biên đội tàu sân bay.

Trung Quốc cũng xác nhận Tứ Xuyên có khả năng mang máy bay cánh cố định, trực thăng và phương tiện đổ bộ.

Nói cách khác, Phúc Kiến là tàu sân bay dùng cho các loại máy bay; Tứ Xuyên là tàu đổ bộ tấn công đầu tiên được thiết kế với máy phóng điện từ và hệ thống hãm để vận hành UAV cánh cố định.

Hình ảnh GJ-21 bay thử lan truyền trên Weibo. Ảnh: CLS.

Janes đánh giá Tứ Xuyên nhiều khả năng sẽ trở thành tàu đổ bộ đầu tiên trên thế giới được trang bị đồng thời máy phóng điện từ và hệ thống thu hồi bằng cáp hãm.

Đặc biệt, màn liên tiếp phóng UAV cánh cố định được truyền thông Trung Quốc đưa tin ngày 4–5/10/2026 hiện là một dấu hiệu rất đáng chú ý; tuy nhiên không nên đồng nhất với việc Tứ Xuyên đã đạt năng lực tác chiến UAV hoàn chỉnh ở tốc độ cao. Nói cách khác, phóng được UAV là một chuyện; tạo ra chu trình phóng–thu hồi–tiếp liệu–vũ trang–phóng lại với mật độ cao trong điều kiện chiến đấu là chuyện khác.

Tóm lại, Tứ Xuyên không đơn giản là “một tàu sân bay nhỏ”. Nó có thể là thử nghiệm cho một mô hình tác chiến mới: tàu đổ bộ mang UAV tàng hình trang bị máy phóng điện từ hoạt động ngoài khơi, giúp UAV thực hiện hoạt động trinh sát/tấn công - thu hồi - tái xuất kích.

Nếu mô hình này thành công, Trung Quốc có thể có thêm một lớp hàng không hải quân không người lái bên cạnh ba tàu sân bay hiện có. Đáng chú ý hơn, vì Tứ Xuyên không cần dành toàn bộ thể tích cho máy bay có người lái, nó có thể kết hợp nhiệm vụ đổ bộ với tác chiến UAV.