Thế giới thời đàm: Bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ: Sức nặng từ những hóa đơn

Theo Viện Nghiên cứu Quốc tế Hoàng gia Anh (Chatham House), Đảng Dân chủ đang có lợi thế trong cuộc đua giành quyền kiểm soát Hạ viện, còn cục diện Thượng viện khó dự đoán. Đảng Cộng hòa hiện chiếm đa số tại cả 2 viện, nhưng triển vọng giữ quyền kiểm soát đang bị thử thách bởi sự bất mãn của cử tri về kinh tế và cách Tổng thống Donald Trump xử lý xung đột với Iran cùng nhiều vấn đề khác.

Vấn đề kinh tế và chi phí sinh hoạt đang trở thành một trong những mối quan tâm lớn của cử tri Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Các nhà phân tích chính trị cho rằng sự không hài lòng của cử tri Mỹ về kinh tế đang khiến một số khu vực vốn được xem là an toàn của Đảng Cộng hòa trở thành các cuộc đua cạnh tranh hơn.

Vấn đề giá cả được dự báo là sẽ chi phối lớn tới lá phiếu cử tri khi chi phí nhà ở, y tế, thực phẩm và nhiên liệu tiếp tục đè nặng lên các hộ gia đình. Lãi suất vay thế chấp đã vượt 7% vào tháng 9. Trong khi đó, căng thẳng tại Trung Đông đẩy giá năng lượng tăng, kéo theo chi phí vận tải và hàng hóa. 

 Tổng Thống Donald Trump trong buổi vận động tranh cử tại Vandalia, bang Ohio ngày 3-10. Ảnh: Getty Images

Theo khảo sát CNN/SSRS, chỉ 27% người được hỏi tin tưởng cách Tổng thống Donald Trump điều hành nền kinh tế. Các cuộc thăm dò của CNN cũng cho thấy ba phần tư người Mỹ không tin ông có kế hoạch rút khỏi xung đột với Iran. Những khó khăn về đối ngoại vì thế tác động trở lại đời sống trong nước, làm tăng sức ép lên đảng cầm quyền.

Cuộc thăm dò Reuters/Ipsos gần đây ghi nhận tỷ lệ ủng hộ ông Donald Trump ở mức 32%, trong khi 66% không tán thành, mức thấp nhất trong nhiệm kỳ hiện nay. Đáng chú ý, phần lớn cử tri đã đăng ký, gồm đa số cử tri độc lập, cho biết, lá phiếu bầu Quốc hội của họ chủ yếu nhằm phản đối Tổng thống.

Sự dịch chuyển trong cộng đồng gốc Latin cũng đặt ra thách thức cho Đảng Cộng hòa. Theo khảo sát NBC News/Telemundo công bố ngày 4-10, 59% cử tri thuộc nhóm này muốn Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội, so với 35% muốn Đảng Cộng hòa duy trì đa số. Khoảng cách 24 điểm phần trăm cao gấp đôi cùng thời điểm năm 2024. Trong khi đó, chỉ 20% tán thành cách ông chủ Nhà Trắng xử lý giá cả.

Đầu tháng này, Tổng thống Donald Trump đã khởi động chiến dịch vận động kéo dài 32 ngày hỗ trợ các ứng cử viên Cộng hòa. Trước đó, ông thừa nhận đã “làm chưa tốt” việc truyền tải thành tựu kinh tế kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1-2025. Tuy nhiên, những thông điệp vận động cho dù có hấp dẫn ra sao cũng đều phải làm sao để xoa dịu tâm lý bất mãn của cử tri về khoản tiền lớn họ phải chi mỗi ngày và số tiền ít ỏi còn lại sau khi thanh toán các hoá đơn cuối tháng. 

Trong khi đó, những khó khăn của Đảng Dân chủ cũng được nhận diện. Việc Đảng Dân chủ cần đạt ít nhất 218 ghế để kiểm soát Hạ viện là điều không dễ dàng. Tình trạng phân cực chính trị sâu sắc và việc phân chia lại các khu vực bầu cử khiến phần lớn ghế ở Hạ viện khó đổi chủ. 

Con đường tới thế đa số tại Thượng viện của Đảng Dân chủ còn khó khăn hơn. Đảng Cộng hòa hiện giữ 53 trong tổng số 100 ghế. Do Phó tổng thống có quyền bỏ lá phiếu quyết định khi kết quả chia đều, Đảng Dân chủ cần giành thêm 4 ghế, đồng thời bảo vệ các ghế đang nắm giữ.

Bang Bắc Carolina là cơ hội đáng chú ý khi cựu Thống đốc Roy Cooper của Đảng Dân chủ dẫn trước khá rõ trong một số khảo sát. Nhưng Đảng Dân chủ còn phải thắng thêm ít nhất 3 cuộc đua tại các bang do đối thủ kiểm soát, đồng thời bảo vệ ghế ở Michigan. Alaska, Maine, Ohio, Texas và Iowa đều là những chiến trường chưa rõ bên thắng.

Mặc dù tiền lệ lịch sử có thể tạo sức ép nào đó lên Đảng Cộng hòa, vì trong 5 kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ gần nhất, quyền kiểm soát ít nhất một viện Quốc hội đều có sự thay đổi, nhưng xu hướng này cũng chưa thể bảo đảm chiến thắng cho Đảng Dân chủ. Tỷ lệ đi bầu giữa nhiệm kỳ thường dưới 50%, thấp hơn mức khoảng 60% của bầu cử tổng thống. Vì thế, khả năng đưa người ủng hộ tới điểm bỏ phiếu có thể là yếu tố quyết định kết quả.

Trong khi đó, Đảng Cộng hòa vẫn có lợi thế tài chính để huy động cử tri. Các khảo sát cho thấy 83% đảng viên Cộng hòa ủng hộ mạnh mẽ ông Donald Trump khẳng định chắc chắn sẽ đi bầu. Những lần thăm dò đánh giá thấp sự ủng hộ dành cho đảng này cũng là lý do khiến mọi dự báo cần thận trọng.

Nếu mất đa số tại một trong hai viện, Nhà Trắng sẽ gặp khó khăn hơn trong thúc đẩy chương trình nghị sự về thuế, chi tiêu, năng lượng, thương mại và ngân sách quốc phòng. Cuộc bỏ phiếu tháng 11 vì thế có ý nghĩa lớn với 2 năm còn lại trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump.

Thời gian để cải thiện niềm tin vào những thay đổi tích cực của nền kinh tế không còn nhiều, trong khi có rất ít hy vọng những bất ngờ có thể xuất hiện trong tháng 10 này. Vì vậy, giữa các tranh luận đang nổi lên hiện nay về một loạt vấn đề tại Washington, câu hỏi có sức nặng với nhiều cử tri nhất vẫn là cuộc sống của họ có thực sự thay đổi tốt hơn trong 2 năm qua hay chưa?