Khám phá U Minh Hạ - khu rừng tràm huyền thoại nơi cực Nam Tổ quốc

Vườn Quốc gia U Minh Hạ. (Ảnh: Tuấn Phi/TTXVN)

Nhắc đến Cà Mau, nhiều người nghĩ ngay đến Đất Mũi - nơi đặt cột mốc cực Nam của Tổ quốc. Thế nhưng, ở phía Tây của tỉnh còn có một vùng đất mang vẻ đẹp hoang sơ, bí ẩn và đậm dấu ấn văn hóa Nam Bộ: rừng U Minh Hạ.

Với những cánh rừng tràm bạt ngàn, hệ sinh thái đất than bùn đặc trưng cùng những câu chuyện huyền thoại về vùng đất phương Nam, U Minh Hạ từ lâu đã trở thành điểm đến hấp dẫn đối với những du khách yêu thiên nhiên và thích khám phá.

Vườn quốc gia U Minh Hạ được thành lập năm 2006 trên cơ sở nâng cấp Khu bảo tồn thiên nhiên Vồ Dơi. Đây là một trong những khu rừng đất than bùn còn lại tiêu biểu của Việt Nam, có vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Năm 2009, U Minh Hạ được UNESCO công nhận là một trong ba vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau.

Bức tranh xanh giữa miền đất cuối trời

U Minh Hạ sở hữu diện tích vùng lõi hơn 8.500ha, bao quanh là vùng đệm rộng khoảng 25.000ha. Nơi đây nổi bật với hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn - một kiểu hệ sinh thái đặc biệt hiện chỉ còn lại rất ít ở Việt Nam. Những cánh rừng tràm trải dài bất tận, xen kẽ hệ thống kênh rạch chằng chịt tạo nên cảnh quan đặc trưng của miền Tây sông nước.

Đối với du khách lần đầu đặt chân đến U Minh Hạ, cảm giác ấn tượng nhất có lẽ là sự yên bình của thiên nhiên. Trên những tuyến xuồng hoặc vỏ lãi len lỏi giữa rừng tràm, du khách có thể cảm nhận rõ mùi hương tinh dầu tràm thoang thoảng trong gió, lắng nghe tiếng chim gọi bầy và ngắm nhìn mặt nước phản chiếu màu xanh của rừng cây.

Một trong những điểm tham quan nổi bật là tháp quan sát cao khoảng 24m. Từ đây, du khách có thể phóng tầm mắt bao quát hàng nghìn héc-ta rừng tràm trải dài đến tận chân trời - khung cảnh hiếm có ở bất kỳ khu du lịch nào khác tại Việt Nam.

Không chỉ sở hữu cảnh quan độc đáo, U Minh Hạ còn là nơi cư trú của nhiều loài động thực vật quý hiếm.

Theo trang thông tin bảo tồn đa dạng sinh học, khu vực này có hàng trăm loài thực vật đặc trưng của hệ sinh thái đất ngập nước, trong đó cây tràm chiếm ưu thế.

Bên cạnh đó là nhiều loài động vật như rái cá, khỉ đuôi dài, lợn rừng, trăn, rùa cùng nhiều loài chim nước sinh sống trong môi trường tự nhiên.

Du lịch sinh thái Vườn quốc gia U Minh Hạ (Cà Mau). (Ảnh: Trung Hiếu/TTXVN)

Nhờ những giá trị sinh thái đặc biệt, U Minh Hạ được xem là một trong những khu vực ưu tiên bảo tồn đất ngập nước quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây cũng là địa điểm lý tưởng cho các hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và du lịch sinh thái.

Trải nghiệm nghề gác kèo ong độc đáo

Một trong những nét văn hóa đặc sắc làm nên sức hút riêng của U Minh Hạ là nghề gác kèo ong lấy mật.

Từ nhiều thế hệ, người dân địa phương đã tận dụng tập tính làm tổ của ong mật trong rừng tràm để tạo nên phương thức khai thác mật ong tự nhiên rất riêng. Những chiếc kèo được đặt giữa rừng nhằm dẫn dụ ong đến làm tổ. Khi vào mùa thu hoạch, người dân khéo léo lấy mật mà vẫn giữ được đàn ong để chúng tiếp tục sinh trưởng.

Nghề gác kèo ong ở U Minh Hạ đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2019. Mật ong rừng U Minh từ lâu cũng trở thành một trong những đặc sản nổi tiếng của Cà Mau.

Nghề gác kèo ong nổi danh là đặc trưng văn hóa của người dân đất rừng U Minh Hạ. (Ảnh: Thế Anh/TTXVN)

Đối với du khách, trải nghiệm theo chân người dân vào rừng tìm hiểu nghề gác kèo ong là cơ hội để khám phá mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên đã tồn tại qua nhiều thế hệ.

Bên cạnh đó, hành trình khám phá U Minh Hạ sẽ chưa trọn vẹn nếu bỏ qua những món ăn đậm chất miền Tây.

Những sản vật nổi tiếng của vùng đất này có thể kể đến như cá lóc nướng trui, cá rô đồng, lươn đồng, chuột đồng quay lu, rau rừng chấm mắm kho hay mật ong rừng tràm. Nhiều món ăn được chế biến từ nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có trong rừng và trên các cánh đồng ngập nước, tạo nên hương vị mộc mạc nhưng khó quên.

Đặc biệt, mật ong rừng tràm U Minh từ lâu được xem là một trong những đặc sản nổi tiếng nhất của Cà Mau nhờ hương thơm đặc trưng và vị ngọt thanh tự nhiên.

Khác với những khu du lịch hiện đại hay các điểm vui chơi sôi động, U Minh Hạ mang đến cho du khách cơ hội hòa mình vào thiên nhiên nguyên sơ. Đó là cảm giác ngồi trên chiếc xuồng nhỏ len lỏi qua những con kênh phủ bóng tràm, ngắm những đàn chim bay ngang bầu trời hay lắng nghe câu chuyện về cuộc sống của cư dân vùng đất cuối trời Nam.

Trong bối cảnh du lịch sinh thái ngày càng được quan tâm, U Minh Hạ đang trở thành một điểm đến tiêu biểu của Đồng bằng sông Cửu Long. Không chỉ là "lá phổi xanh" của Cà Mau, nơi đây còn là kho tàng thiên nhiên quý giá, lưu giữ những giá trị sinh thái và văn hóa đặc sắc của vùng đất phương Nam.

Đối với những ai muốn tìm kiếm một hành trình khác biệt, rời xa nhịp sống đô thị để trở về với thiên nhiên, U Minh Hạ là điểm dừng chân đáng để khám phá ít nhất một lần trong đời./.